17.3 C
Athens
22 November - 2026

Κληρονομικό Δίκαιο: Ανατροπές σε ακίνητα, χρέη και διαθήκες – Ποιος κληρονομεί τι

Διαβάστε Επίσης

Σημαντικές αλλαγές στις κληρονομιές, τα ακίνητα, τις διαθήκες και τα χρέη των θανόντων φέρνει η σχεδιαζόμενη αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο θα μοιράζεται η οικογενειακή περιουσία, ενισχύουν τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου και επιχειρούν να προστατεύσουν τους κληρονόμους από οικονομικές υποχρεώσεις που μπορεί να ξεπερνούν την αξία της κληρονομιάς.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ακίνητα που περνούν από γονείς σε παιδιά, οι περιπτώσεις στις οποίες τα αδέλφια διαφωνούν για τη διανομή της περιουσίας, αλλά και οι κληρονομιές που συνοδεύονται από τραπεζικά δάνεια ή άλλες οφειλές.

Παράλληλα, προωθείται η δυνατότητα συμφωνίας για τη μελλοντική κατανομή της περιουσίας όσο ο ιδιοκτήτης βρίσκεται ακόμη εν ζωή, ενώ προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι για συγκεκριμένες κατηγορίες χειρόγραφων διαθηκών.

Οι αλλαγές βρίσκονται στο στάδιο της νομοθετικής προετοιμασίας και δεν αποτελούν ακόμη εφαρμοσμένο νομικό πλαίσιο. Η οριστική μορφή και η ημερομηνία έναρξης ισχύος τους θα καθοριστούν από τις τελικές διατάξεις.

Τι αλλάζει στις κληρονομιές που έχουν χρέη;

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά την ευθύνη των κληρονόμων για τις οικονομικές υποχρεώσεις του θανόντος.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες αλλαγές, επιδιώκεται ο κληρονόμος να ευθύνεται για τα χρέη μέχρι την αξία της περιουσίας που αποκτά, χωρίς να τίθεται αυτομάτως σε κίνδυνο η προσωπική του περιουσία.

Για παράδειγμα, εάν κάποιος κληρονομήσει περιουσία αξίας 100.000 ευρώ, η οποία συνοδεύεται από οφειλές 150.000 ευρώ, η επιδιωκόμενη προστασία θα περιορίζει την ευθύνη του στην αξία της κληρονομιάς, υπό τις προϋποθέσεις που θα ορίζει ο νέος νόμος.

Πρόκειται για ουσιαστική διαφοροποίηση σε σχέση με τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσει σήμερα ένας κληρονόμος όταν αποδέχεται κληρονομιά χωρίς το ευεργέτημα της απογραφής.

Ωστόσο, η προστασία δεν θα είναι απαραίτητα ανεπιφύλακτη. Προβλέπονται ειδικοί όροι και εξαιρέσεις, κυρίως σε περιπτώσεις διαχείρισης ή εκποίησης κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων.

Πόσο αυξάνεται το ποσοστό που κληρονομεί ο επιζών σύζυγος;

Αλλαγές προωθούνται και στα ποσοστά της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής, δηλαδή όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Σήμερα, όταν ο θανών αφήνει σύζυγο και παιδιά, ο επιζών σύζυγος δικαιούται το 1/4 της κληρονομιάς, ενώ τα υπόλοιπα 3/4 κατανέμονται μεταξύ των παιδιών.

Με το νέο πλαίσιο προτείνεται διαφοροποίηση όταν υπάρχει μόνο ένα παιδί.

Σε αυτή την περίπτωση, το μερίδιο του επιζώντος συζύγου θα αυξάνεται από το 25% στο 33,33%, δηλαδή στο 1/3 της κληρονομιάς. Το μοναδικό παιδί θα δικαιούται τα υπόλοιπα 2/3.

Εάν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό του συζύγου προβλέπεται να παραμείνει στο 25%, με το υπόλοιπο 75% να κατανέμεται μεταξύ των παιδιών.

Εξετάζεται επίσης η ενίσχυση της θέσης του επιζώντος συζύγου σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς που καλούνται στην κληρονομιά.

Ποιος παίρνει το σπίτι όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα αδέλφια;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στη μεταβίβαση ακινήτων μεταξύ αδελφών.

Σήμερα, όταν ένα ακίνητο περνά σε περισσότερους κληρονόμους, συχνά δημιουργούνται ποσοστά συνιδιοκτησίας που δυσκολεύουν την πώληση, την εκμετάλλευση ή την αξιοποίησή του.

Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να περιορίσει αυτές τις περιπτώσεις.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, όταν ένας γονέας αφήνει με διαθήκη ένα ακίνητο σε ένα συγκεκριμένο παιδί, θα μπορεί να διατηρείται η κυριότητα του ακινήτου σε αυτό, με πρόβλεψη χρηματικής ικανοποίησης των υπόλοιπων δικαιούχων της νόμιμης μοίρας.

Για παράδειγμα, εάν ένας πατέρας αφήσει με διαθήκη ένα διαμέρισμα αξίας 200.000 ευρώ στον έναν από τους δύο γιους του, η νέα δυνατότητα θα μπορούσε, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να επιτρέψει τη διατήρηση του ακινήτου στον συγκεκριμένο κληρονόμο, με χρηματική αποζημίωση του άλλου για τα δικαιώματά του.

Το ύψος της αποζημίωσης θα εξαρτάται από τη συνολική κληρονομιά, τη διαθήκη και τα δικαιώματα κάθε κληρονόμου.

Τι ισχύει για τη νόμιμη μοίρα των παιδιών;

Η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση δεν καταργεί την προστασία της νόμιμης μοίρας.

Η νόμιμη μοίρα αποτελεί το ελάχιστο κληρονομικό δικαίωμα που αναγνωρίζει ο νόμος σε συγκεκριμένους στενούς συγγενείς, ακόμη και όταν υπάρχει διαθήκη με διαφορετική κατανομή.

Κατά τον γενικό κανόνα, το δικαίωμα αυτό αντιστοιχεί στο μισό της μερίδας που θα λάμβανε ο δικαιούχος εάν δεν υπήρχε διαθήκη.

Η αλλαγή που προωθείται αφορά κυρίως τον τρόπο ικανοποίησης του δικαιώματος, ώστε να περιορίζεται η δημιουργία πολλών μικρών ποσοστών συνιδιοκτησίας σε ένα ακίνητο.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αποφεύγονται περιπτώσεις στις οποίες ένα σπίτι παραμένει για χρόνια αναξιοποίητο εξαιτίας διαφωνιών μεταξύ συγγενών.

Τι συμβαίνει όταν τα αδέλφια δεν συμφωνούν για την κληρονομιά;

Οι δικαστικές διαμάχες για τη διανομή ακινήτων εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις δυσκολότερες πλευρές των κληρονομικών υποθέσεων.

Όταν οι συγκληρονόμοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν για την αξιοποίηση ή τη διανομή ενός ακινήτου, υπάρχει δυνατότητα προσφυγής στη Δικαιοσύνη μέσω αγωγής διανομής.

Εφόσον το ακίνητο δεν μπορεί να χωριστεί αυτούσιο, το δικαστήριο μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να διατάξει την πώλησή του με πλειστηριασμό.

Το ποσό που θα προκύψει κατανέμεται στους δικαιούχους σύμφωνα με τα ποσοστά τους.

Με τις προωθούμενες παρεμβάσεις επιχειρείται να διευκολυνθούν οι συναινετικές λύσεις και να περιοριστούν οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες.

Τι είναι οι κληρονομικές συμβάσεις και πώς θα λειτουργούν;

Μία από τις βασικές καινοτομίες της μεταρρύθμισης είναι η προτεινόμενη εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων.

Πρόκειται για έναν μηχανισμό που θα επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη συμφωνία για τη μελλοντική διανομή της περιουσίας πριν από τον θάνατο του ιδιοκτήτη της.

Για παράδειγμα, ένας γονέας θα μπορεί να συμφωνήσει με τους μελλοντικούς κληρονόμους του ότι το ένα παιδί θα αποκτήσει την οικογενειακή κατοικία και το άλλο την οικογενειακή επιχείρηση.

Οι σχετικές συμφωνίες θα πρέπει να τηρούν τις προϋποθέσεις που θα καθοριστούν νομοθετικά και να λαμβάνουν υπόψη τα προστατευόμενα κληρονομικά δικαιώματα.

Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερη σαφήνεια για τη διαδοχή της περιουσίας και να περιορίζονται οι διαφωνίες που εμφανίζονται μετά τον θάνατο.

Καταργούνται οι χειρόγραφες διαθήκες;

Οι χειρόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται με τη σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση.

Εξακολουθεί να προβλέπεται η δυνατότητα σύνταξης ιδιόγραφης διαθήκης, η οποία πρέπει να είναι γραμμένη εξ ολοκλήρου από το χέρι του διαθέτη και να φέρει ημερομηνία και υπογραφή.

Ωστόσο, προωθούνται πρόσθετες διαδικασίες ελέγχου γνησιότητας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ώστε να περιοριστούν οι πλαστογραφίες και οι αμφισβητήσεις.

Μεταξύ των προβλέψεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης όταν μία διαθήκη εμφανίζεται με σημαντική καθυστέρηση μετά τον θάνατο ή όταν συντρέχουν άλλες ειδικές προϋποθέσεις.

Η φύλαξη χειρόγραφης διαθήκης σε συμβολαιογράφο όσο ο διαθέτης βρίσκεται εν ζωή μπορεί επίσης να συμβάλει στον περιορισμό μελλοντικών αμφισβητήσεων.

Πώς αντιμετωπίζει η ΠΟΜΙΔΑ τις αλλαγές;

Θετικά αντιμετωπίζει τη σχεδιαζόμενη αναμόρφωση ο γενικός γραμματέας της ΠΟΜΙΔΑ, Τάσος Βάππας, ο οποίος χαρακτηρίζει τις παρεμβάσεις σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό του Κληρονομικού Δικαίου.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην προστασία των κληρονόμων από τα χρέη, στην ευκολότερη διανομή της ακίνητης περιουσίας και στη διατήρηση των χειρόγραφων διαθηκών.

Το ζήτημα της συνιδιοκτησίας απασχολεί ιδιαίτερα τους ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς οι διαφωνίες μεταξύ κληρονόμων μπορούν να οδηγήσουν σε μακροχρόνια αδυναμία αξιοποίησης της περιουσίας.

Πότε θα εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες στις κληρονομιές;

Μέχρι τις 20 Νοεμβρίου 2026, οι συγκεκριμένες αλλαγές παρουσιάζονται ως προτεινόμενες ρυθμίσεις της αναμόρφωσης του Κληρονομικού Δικαίου.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα διαθέσιμα στοιχεία συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης ισχύος τους.

Για τους πολίτες που σχεδιάζουν αποδοχή ή αποποίηση κληρονομιάς, μεταβίβαση ακινήτου ή σύνταξη διαθήκης, έχει ιδιαίτερη σημασία η διάκριση ανάμεσα στο ισχύον νομικό πλαίσιο και στις αλλαγές που βρίσκονται υπό προετοιμασία.

Το τελικό νομοθετικό κείμενο θα καθορίσει ποιες διατάξεις θα εφαρμοστούν, από πότε και με ποιες προϋποθέσεις.

Η ουσία της μεταρρύθμισης βρίσκεται σε τρία ζητήματα που απασχολούν χιλιάδες οικογένειες: ποιος αποκτά την περιουσία, πώς προστατεύονται τα δικαιώματα των συγγενών και ποιος αναλαμβάνει τα χρέη που αφήνει πίσω του ο θανών.

Τελευταία Νέα