Σημαντική δημοσιονομική ανάσα για την ελληνική οικονομία φέρνουν οι τελευταίες προβλέψεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025 φαίνεται να ξεπερνά κατά πολύ τους αρχικούς στόχους. Ο Γιάννης Στουρνάρας, σε μια εφ’ όλης της ύλης παρέμβασή του, αποκάλυψε ότι η υπέρβαση αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής, σε μια περίοδο που οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις στην Αθήνα και το εξωτερικό προκαλούν έντονη αβεβαιότητα.
Η υπέρβαση του πλεονάσματος και ο ρόλος της Eurostat
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Στουρνάρας, το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού για το έτος 2025 αναμένεται να διαμορφωθεί πάνω από το 4,4% του ΑΕΠ. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή απόκλιση από τον αρχικό κυβερνητικό στόχο, ο οποίος είχε τεθεί στο 3,7%. Η εξέλιξη αυτή, που αναμένεται να σφραγιστεί επίσημα από την Eurostat την ερχόμενη Τετάρτη, ανατρέπει τα δεδομένα και προσφέρει στην κυβέρνηση έναν πολύτιμο δημοσιονομικό «κουμπαρά».
Ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι οι πληροφορίες της κεντρικής τράπεζας δείχνουν πως ο διαθέσιμος χώρος είναι ίσως μεγαλύτερος από τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις. Ωστόσο, έσπευσε να θέσει αυστηρές προϋποθέσεις για τη διαχείριση αυτών των πόρων. Η θέση του είναι σαφής: Οποιαδήποτε στήριξη προς τους πολίτες πρέπει να είναι συγκεκριμένη, προσωρινή και απόλυτα στοχευμένη, προκειμένου να μην διαταραχθεί η μακροπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας.
Μέτρα στήριξης για τις επιπτώσεις του πολέμου
Η ανάγκη για νέα μέτρα στήριξης προκύπτει κυρίως από τις αρνητικές επιπτώσεις που προκαλεί ο πόλεμος στον Περσικό. Η διεθνής σύρραξη έχει πυροδοτήσει νέες πιέσεις στις τιμές της ενέργειας και των αγαθών, επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών. Ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι ο δημοσιονομικός χώρος που προκύπτει από το πλεόνασμα θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε κινήσεις ανακούφισης των πληγέντων από την κρίση.
Παράλληλα, ο διοικητής αναφέρθηκε στο «αγκάθι» του πληθωρισμού, ο οποίος στην Ελλάδα παραμένει κατά 1% υψηλότερος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο ίδιος απέδωσε το φαινόμενο στο θετικό παραγωγικό κενό, δηλαδή στη ζήτηση που υπερβαίνει τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη ενίσχυσης του ανταγωνισμού σε κλάδους με μεγάλη συγκέντρωση, συμβουλεύοντας την κυβέρνηση να άρει τα εμπόδια για την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά.
Επανεξέταση των φοροαπαλλαγών και η αλήθεια για τον ΦΠΑ
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παρέμβασης του κ. Στουρνάρα αφορούσε το φορολογικό σύστημα. Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν εισηγείται την κατάργηση των φοροαπαλλαγών, αλλά την πλήρη επανεξέτασή τους. Ο διοικητής πρότεινε τη συγκρότηση μιας νέας Επιτροπής Γεωργακόπουλου, η οποία θα εξετάσει αν οι υφιστάμενες απαλλαγές είναι επαρκώς στοχευμένες και αν εξυπηρετούν τους σύγχρονους κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους.
Σχετικά με τον ΦΠΑ, ο κ. Στουρνάρας κατέρριψε το επιχείρημα για οριζόντια μείωση των συντελεστών. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι, αν συνυπολογιστούν οι υπάρχουσες φοροαπαλλαγές, ο ΦΠΑ είναι ήδη στην πράξη μειωμένος. Το ζητούμενο, επομένως, είναι η δικαιότερη κατανομή του φορολογικού βάρους, ώστε οι ελαφρύνσεις να φτάνουν σε εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, διατηρώντας ταυτόχρονα την ανοδική τροχιά της εθνικής οικονομίας.