Η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στο οξύ στεγαστικό πρόβλημα με ένα πλέγμα παρεμβάσεων που ξεδιπλώνεται από το 2026 έως το 2029, συνδυάζοντας επιδοτήσεις για ανακαινίσεις, αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και δημιουργία νέων κατοικιών, ενώ η πλήρης Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση αναμένεται να παρουσιαστεί μέσα στο καλοκαίρι.
Ποια είναι τα βασικά μέτρα και τα χρονοδιαγράμματα;
Το σχέδιο στηρίζεται σε τρία άμεσα και μετρήσιμα ορόσημα, τα οποία αποτυπώνουν την προσπάθεια ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών σε μια αγορά που παραμένει πιεσμένη. Μέχρι το τέλος Μαΐου 2026 ανοίγει η πλατφόρμα για την ανακαίνιση 30.000 κατοικιών, είτε για ενοικίαση είτε για ιδιοκατοίκηση, με επιδότηση που μπορεί να φτάσει έως και τις 36.000 ευρώ. Πρόκειται για την πιο άμεση παρέμβαση, που στοχεύει να «ρίξει» γρήγορα διαθέσιμα ακίνητα στην αγορά.
Παράλληλα, εντός του 2026 προγραμματίζεται η δημοπράτηση περίπου 20 ακινήτων από το χαρτοφυλάκιο του Δημοσίου, σε μια πρώτη δοκιμή του μοντέλου κοινωνικής κατοικίας με συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, έως το 2029, αναμένεται να παραδοθούν οι πρώτες 700 κατοικίες από την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, σε σύνολο 2.300 κατοικιών που έχουν ήδη δρομολογηθεί σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα.
Πώς θα λειτουργήσει το μοντέλο με τα δημόσια ακίνητα;
Το νέο μοντέλο διαφοροποιείται από τις κλασικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς το Δημόσιο φέρνει τα ακίνητα και η αγορά καλείται να αξιολογήσει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Από μια αρχική «δεξαμενή» περίπου 100 ακινήτων, μόνο ένα περιορισμένο μέρος –περίπου 20– εμφανίζει την απαιτούμενη ωριμότητα για να βγει στην αγορά μέσα στο 2026. Το Υπερταμείο αναλαμβάνει την τεχνική και οικονομική προετοιμασία, ώστε τα projects να είναι ελκυστικά για επενδυτές.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η απόδοση. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της αγοράς, οι αποδόσεις τοποθετούνται μεταξύ 9% και 10%, από επίπεδα κοντά στο 12%, με πιθανή αρχική στήριξη μέσω επιδοτήσεων ώστε να μειωθεί το επενδυτικό ρίσκο.
Γιατί τα στρατόπεδα θεωρούνται «κλειδί» για νέες κατοικίες;
Η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων αποτελεί το πιο ώριμο σκέλος του σχεδίου, κυρίως λόγω καθαρών χρήσεων γης και ταχύτερων διαδικασιών αδειοδότησης.
Τα τρία πρώτα projects σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα χρηματοδοτούνται και από ευρωπαϊκούς πόρους και αναμένεται να δημιουργήσουν 2.300 κατοικίες, με τις πρώτες 700 να παραδίδονται έως το 2029.
Η συγκεκριμένη επιλογή επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιταχύνει την παραγωγή νέου αποθέματος, χωρίς τα εμπόδια που συναντώνται συχνά σε άλλες κατηγορίες δημόσιας περιουσίας.
Ποια είναι τα βασικά εμπόδια στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας;
Παρά το μεγάλο απόθεμα ακινήτων, η πραγματικότητα δείχνει ότι η αξιοποίησή τους δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ιδιοκτησιακά προβλήματα, ασαφείς τίτλοι και πολεοδομικές εκκρεμότητες λειτουργούν ως βασικά «φρένα».
Είναι χαρακτηριστικό ότι από δεκάδες ακίνητα που αρχικά εξετάζονται, τελικά ένα μικρό ποσοστό περνά το φίλτρο της ωριμότητας. Αυτό εξηγεί γιατί το πρώτο «κύμα» περιορίζεται σε περίπου 20 ακίνητα.
Την ίδια στιγμή, δίνεται έμφαση και στα κοινωνικά κριτήρια, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία απομονωμένων περιοχών χωρίς υποδομές, κάτι που στο παρελθόν έχει οδηγήσει σε φαινόμενα γκετοποίησης.
Τι προβλέπεται για τη φοιτητική στέγαση;
Η φοιτητική στέγαση αποτελεί το πιο προχωρημένο πεδίο, με συγκεκριμένα έργα και χρηματοδότηση σε εξέλιξη.
Ένα πρόγραμμα ύψους περίπου 750 εκατ. ευρώ προβλέπει τη δημιουργία 8.500 νέων κλινών σε διάφορες πόλεις της χώρας, ενώ παράλληλα προχωρούν εκτεταμένες ανακαινίσεις υφιστάμενων εστιών με έμφαση στην ασφάλεια.
Στα έργα που έχουν ήδη δρομολογηθεί περιλαμβάνονται η ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών στην Πατησίων και η δημιουργία νέας εστίας στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου με 500 έως 600 κλίνες. Παράλληλα, για την κάλυψη άμεσων αναγκών εφαρμόζεται και η μίσθωση δωματίων σε ξενοδοχεία για φοιτητές.
Επιπλέον, προβλέπεται χρηματοδότηση άνω των 220 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 15 εστιών μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια.
Πώς στηρίζονται άμεσα οι ενοικιαστές;
Παράλληλα με την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, η κυβέρνηση προχωρά και σε μέτρα άμεσης ελάφρυνσης για τους ενοικιαστές.
Τα προγράμματα επιστροφής ενοικίου επεκτείνονται και πλέον καλύπτουν περίπου 1 εκατομμύριο πολίτες, με την ένταξη επιπλέον 70.000 δικαιούχων. Παράλληλα, εφαρμόζονται ειδικές ρυθμίσεις για δημόσιους υπαλλήλους σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση, όπως τα νησιά.
Η στόχευση είναι διπλή: άμεση στήριξη της ζήτησης και σταδιακή ενίσχυση της προσφοράς, ώστε να περιοριστεί η ανοδική πίεση στα ενοίκια.
Το στοίχημα της αγοράς και η «δοκιμασία» του σχεδίου
Για πρώτη φορά, το σχέδιο στεγαστικής πολιτικής περνά ουσιαστικά από το τεστ της αγοράς. Το Δημόσιο δημιουργεί το πλαίσιο και προσφέρει τα ακίνητα, αλλά η βιωσιμότητα των έργων θα κριθεί από τους επενδυτές.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το αν το ρίσκο θεωρηθεί διαχειρίσιμο και οι αποδόσεις επαρκείς. Σε διαφορετική περίπτωση, το φιλόδοξο σχέδιο μπορεί να συναντήσει εμπόδια στην πράξη.
Το επόμενο διάστημα, με την ενεργοποίηση των πρώτων έργων μέσα στο 2026, θα δείξει αν η προσπάθεια μπορεί να μεταφραστεί σε πραγματική αύξηση διαθέσιμων κατοικιών και, τελικά, σε αποκλιμάκωση της στεγαστικής κρίσης.