Η ευρωπαϊκή οικονομία στέλνει ανησυχητικά σήματα, καθώς τον Απρίλιο του 2026 το οικονομικό κλίμα και οι προσδοκίες για την απασχόληση κατέγραψαν απότομη πτώση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επαναφέροντας μνήμες από την περίοδο της πανδημίας και εντείνοντας τους φόβους για επιβράδυνση.
Πόσο υποχώρησε το οικονομικό κλίμα στην ΕΕ και την Ευρωζώνη;
Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος (ESI) σημείωσε σημαντική πτώση τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ευρωζώνη. Συγκεκριμένα, στην ΕΕ μειώθηκε κατά 2,9 μονάδες, φτάνοντας τις 93,5, ενώ στην Ευρωζώνη υποχώρησε κατά 3,2 μονάδες, στις 96,2.
Πρόκειται για τα χαμηλότερα επίπεδα από τον Νοέμβριο του 2020, όταν οι οικονομίες βρίσκονταν υπό το βάρος των περιορισμών λόγω COVID-19. Η εικόνα επιβεβαιώνει ότι η δυναμική ανάκαμψης των προηγούμενων ετών δείχνει να εξασθενεί.
Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, η επιδείνωση ήταν εντονότερη στη Γερμανία (-3,9), τη Γαλλία (-3,0), την Ιταλία (-2,8) και την Ολλανδία (-2,5), ενώ η Ισπανία (-0,9) και η Πολωνία (-0,8) εμφάνισαν πιο περιορισμένες απώλειες. Η Ελλάδα κινήθηκε σε ενδιάμεσα επίπεδα, με πτώση 1,1 μονάδας και τον δείκτη στις 105,7.
Γιατί κατέρρευσε η καταναλωτική εμπιστοσύνη;
Η μεγαλύτερη πίεση προήλθε από τους καταναλωτές. Η εμπιστοσύνη τους κατέγραψε πτώση κατά 4 μονάδες, επηρεαζόμενη από την επιδείνωση όλων των βασικών παραμέτρων: την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών, τις προσδοκίες για το μέλλον και τη διάθεση για μεγάλες αγορές.
Ιδιαίτερα αρνητικές είναι οι εκτιμήσεις των πολιτών για τη συνολική οικονομική κατάσταση των χωρών τους, στοιχείο που λειτουργεί ως βασικός «βαρόμετρο» για την κατανάλωση και την ανάπτυξη.
Παράλληλα, σημαντική πτώση σημειώθηκε και στον τομέα των υπηρεσιών (-3,4), με τις επιχειρήσεις να εμφανίζονται πιο απαισιόδοξες τόσο για τη ζήτηση όσο και για την οικονομική τους κατάσταση.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την απασχόληση;
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στην αγορά εργασίας. Ο δείκτης προσδοκιών για την απασχόληση υποχώρησε κατά 4 μονάδες στην ΕΕ και 4,6 στην Ευρωζώνη, διαμορφούμενος στις 93,2 και 91,7 αντίστοιχα.
Η πτώση αυτή είναι η τρίτη συνεχόμενη και συνδέεται κυρίως με τη μείωση των σχεδίων προσλήψεων στον τομέα των υπηρεσιών (-4,4), αλλά και στη βιομηχανία και το λιανεμπόριο.
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι φόβοι για άνοδο της ανεργίας, με τις προσδοκίες των καταναλωτών για την εξέλιξή της να επιδεινώνονται κατά 3,8 μονάδες.
Ενδεικτικό της επιβράδυνσης είναι και η άνοδος του δείκτη «αποθεματοποίησης εργατικού δυναμικού» (labour hoarding) στο 10,8%, πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του 9,6. Πρόκειται για την πρακτική των επιχειρήσεων να διατηρούν προσωπικό, ακόμη και όταν η δραστηριότητα μειώνεται, αποφεύγοντας άμεσες απολύσεις, αλλά υποδηλώνοντας αβεβαιότητα για το μέλλον.
Έρχεται νέο κύμα ανατιμήσεων;
Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται για αυξήσεις τιμών. Οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης ενισχύθηκαν έντονα, ιδιαίτερα στη βιομηχανία (+10,7), στο λιανεμπόριο (+7,6) και στις κατασκευές (+6,8).
Οι ίδιοι οι καταναλωτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα επιταχυνθεί τους επόμενους 12 μήνες. Στην Ευρωζώνη, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό εκτινάχθηκαν στο 49,1 από 43,5 τον Μάρτιο, αγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2022.
Παράλληλα, αυξημένες είναι και οι εκτιμήσεις για την άνοδο των τιμών το τελευταίο δωδεκάμηνο (+8,2), στοιχείο που επιβαρύνει την ήδη πιεσμένη αγοραστική δύναμη.
Πόσο αυξήθηκε η οικονομική αβεβαιότητα;
Η επιδείνωση του κλίματος συνοδεύεται από άνοδο της αβεβαιότητας. Ο Δείκτης Οικονομικής Αβεβαιότητας αυξήθηκε κατά 2,9 μονάδες, φτάνοντας τις 22,9.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφεται στη βιομηχανία (+4,4), ενώ ακολουθούν οι κατασκευές (+3,4). Αντίστοιχα, οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο ανήσυχοι για το μέλλον, με την αβεβαιότητα να φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2024.
Τι σημαίνουν τα στοιχεία για την πορεία της οικονομίας;
Η συνολική εικόνα παραπέμπει σε μια περίοδο έντονης επιβράδυνσης, με τους οικονομολόγους να κάνουν λόγο για «γενικευμένη επιδείνωση». Ο οικονομολόγος της Oxford Economics, Ίαν Σίμονς, χαρακτήρισε την κατάσταση «ζοφερή», επισημαίνοντας ότι η πτώση των προσδοκιών για την απασχόληση θυμίζει περιόδους βαθιάς κρίσης.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο, καθώς η συνύπαρξη χαμηλής εμπιστοσύνης, αυξανόμενου πληθωρισμού και περιορισμένων προσλήψεων δημιουργεί ένα δύσκολο μείγμα για την ευρωπαϊκή οικονομία, με άμεσες επιπτώσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.