Η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή και το αδιέξοδο στις συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επαναφέρουν έναν όρο που η ευρωπαϊκή οικονομία ήλπιζε ότι είχε αφήσει πίσω: τον στασιμοπληθωρισμό. Ο συνδυασμός χαμηλής ανάπτυξης και επίμονου πληθωρισμού αρχίζει να προκαλεί όλο και μεγαλύτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς οι αγορές ενέργειας παραμένουν εξαιρετικά νευρικές και οι επιπτώσεις μεταφέρονται πλέον άμεσα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Οι φόβοι εντείνονται όσο συνεχίζεται η γεωπολιτική αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε νέα εμπλοκή ή διατάραξη της ναυσιπλοΐας θεωρείται ικανή να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ σε μια ήδη ευάλωτη ευρωπαϊκή οικονομία.
Αναιμική ανάπτυξη και εκτίναξη τιμών
Τα τελευταία οικονομικά στοιχεία αποτυπώνουν ήδη τη δύσκολη εικόνα στην ευρωζώνη. Η ανάπτυξη παραμένει οριακή, με την ευρωπαϊκή οικονομία να κινείται ουσιαστικά σε κατάσταση στασιμότητας, ενώ ο πληθωρισμός επανέρχεται δυναμικά κυρίως λόγω της ενέργειας και των μεταφορών.
Αεροπορικά εισιτήρια: Φόβοι για νέο κύμα αυξήσεων αν κλιμακωθεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή
Η αύξηση στις τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας: από το κόστος παραγωγής και μεταφοράς μέχρι τα τρόφιμα, τα ενοίκια και τις υπηρεσίες. Οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη ενεργειακά, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε για την επιστροφή συνθηκών στασιμοπληθωρισμού, τονίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται ταχύτερες αποφάσεις και πιο επιθετικές πολιτικές παρεμβάσεις για να αποτραπεί μια νέα περίοδος οικονομικής ασφυξίας.
Η Ελλάδα αντέχει αλλά δεν μένει ανεπηρέαστη
Παρότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, οι διεθνείς πιέσεις αρχίζουν να αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα και στην εγχώρια αγορά.
Οι τελευταίες αναθεωρημένες προβλέψεις δείχνουν χαμηλότερη ανάπτυξη για το 2026 σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ η άνοδος του πληθωρισμού ακυρώνει σημαντικό μέρος των εισοδηματικών ενισχύσεων και των αυξήσεων μισθών.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει το ενεργειακό κόστος. Τα καύσιμα και η ηλεκτρική ενέργεια λειτουργούν πλέον ως βασικός μηχανισμός μετάδοσης της ακρίβειας σε όλη την οικονομία. Η αύξηση στη βενζίνη, στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο φυσικό αέριο συμπαρασύρει μεταφορές, παραγωγή και υπηρεσίες, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τα οικογενειακά εισοδήματα.
Ράλι ανατιμήσεων σε τρόφιμα και στέγαση
Η νέα πληθωριστική έκρηξη στην Ελλάδα καταγράφεται πλέον με ιδιαίτερη ένταση στα βασικά αγαθά. Το κόστος στέγασης συνεχίζει να αυξάνεται με υψηλούς ρυθμούς, καθώς ακριβότερα ενοίκια, ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση επιβαρύνουν σημαντικά τα νοικοκυριά.
Την ίδια ώρα, οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα παραμένουν ισχυρές. Το μοσχάρι, τα αμνοερίφια, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα, τα λαχανικά και ο καφές καταγράφουν νέες αυξήσεις, ενώ ανοδικά κινούνται και οι τιμές σε προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης όπως οι σοκολάτες και τα αρτοσκευάσματα.
Σημαντικές πιέσεις εμφανίζονται και στις μεταφορές, με τα αεροπορικά εισιτήρια να αυξάνονται αισθητά λόγω της ενεργειακής επιβάρυνσης και της διεθνούς αβεβαιότητας.
Ο κίνδυνος για την Ευρώπη και η πολιτική πίεση
Το βασικό πρόβλημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ότι βρίσκονται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: πώς να περιορίσουν τον πληθωρισμό χωρίς να στραγγαλίσουν περαιτέρω την ανάπτυξη.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ωστόσο αρκετοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε νέο κύκλο κοινωνικών και πολιτικών πιέσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει την ανθεκτικότητα της οικονομίας και τη βελτίωση της αγοράς εργασίας, με την ανεργία να συνεχίζει να αποκλιμακώνεται και τις επενδύσεις να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, το πραγματικό μέτωπο παραμένει η καθημερινότητα.
Γιατί όσο οι διεθνείς εντάσεις κρατούν ψηλά το ενεργειακό κόστος, τόσο η ακρίβεια θα συνεχίσει να ροκανίζει τα εισοδήματα των πολιτών. Και αυτό είναι ένα πολιτικό πρόβλημα που καμία κυβέρνηση στην Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αγνοήσει.