Την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρώπη πραγματική ενιαία αγορά για τα αμυντικά αγαθά ανέδειξε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο Athens Defence Summit του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Ο υπουργός Οικονομικών συνέδεσε την αμυντική θωράκιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη δυνατότητα των κρατών μελών να κινηθούν συντονισμένα, με κοινό ρυθμιστικό πλαίσιο, ενιαίες προδιαγραφές και κοινή λογική στις προμήθειες.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ευρώπη έχει ήδη εισέλθει σε περίοδο αυξημένων αμυντικών δαπανών. Το ερώτημα πλέον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι πόροι αυτοί μετατρέπονται σε πραγματική επιχειρησιακή ικανότητα. Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι τα κράτη μέλη έχουν δεσμευθεί σε επίπεδα αμυντικών δαπανών που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητα, όμως η πρόκληση βρίσκεται στην υλοποίηση.
Το πρόβλημα του κατακερματισμού
Ο υπουργός περιέγραψε μια ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση που χτίστηκε για διαφορετική εποχή. Για χρόνια η ευρωπαϊκή ασφάλεια αντιμετωπιζόταν ως δευτερεύουσα δημοσιονομική προτεραιότητα, με αποτέλεσμα οι παραγωγικές δομές, οι κύκλοι προμηθειών και τα επενδυτικά εργαλεία να μην έχουν προσαρμοστεί στις σημερινές ανάγκες.
Ο κατακερματισμός ανάμεσα σε εθνικούς προμηθευτές, διαφορετικά χρονοδιαγράμματα και ξεχωριστές τεχνικές απαιτήσεις περιορίζει την κλίμακα παραγωγής. Παράλληλα, δημιουργεί επικαλύψεις στην έρευνα και ανάπτυξη, δυσκολίες στη διαλειτουργικότητα και καθυστερήσεις σε συστήματα κρίσιμα για την άμυνα, όπως πλοία, δορυφόροι, πυρομαχικά και τεχνολογίες διττής χρήσης.
Η χρηματοδότηση ως ζήτημα ασφάλειας
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο κ. Πιερρακάκης στη χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας. Υπογράμμισε ότι πολλές επιχειρήσεις, ανάμεσά τους μικρές και μεσαίες εταιρείες, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς η άμυνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από μέρος των θεσμικών επενδυτών ως αποκλεισμένος τομέας.
Στο σημείο αυτό συνέδεσε την ευρωπαϊκή άμυνα με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η λογική είναι ότι οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις πρέπει να κατευθυνθούν πιο αποτελεσματικά σε στρατηγικούς τομείς. Από τα ναυπηγεία και τα ραντάρ μέχρι τις τεχνολογίες που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, η χρηματοδότηση μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα αποτροπής.
Κοινές προμήθειες και ενιαίες προδιαγραφές
Κεντρικό σημείο της τοποθέτησης ήταν οι κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες. Όταν τα 27 κράτη μέλη αγοράζουν αμυντικό υλικό με διαφορετικές διαδικασίες, διαφορετικές προδιαγραφές και διαφορετικούς χρόνους, η ευρωπαϊκή αγορά λειτουργεί κάτω από τις δυνατότητές της.
Ο κ. Πιερρακάκης έθεσε ως λύση τις συγκεντρωτικές προμήθειες σε ευρωπαϊκή κλίμακα, τις πολυετείς συμβάσεις και τις ενιαίες προδιαγραφές. Με αυτόν τον τρόπο η βιομηχανία αποκτά προβλεψιμότητα, οι επιχειρήσεις επενδύουν σε παραγωγική δυναμικότητα και οι προμηθευτές από διαφορετικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερη αγορά.
SAFE, EDIP και πολιτική βούληση
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στα εργαλεία που ήδη διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως το SAFE, το EDIP και ο ρόλος του Επιτρόπου Άμυνας. Κατά την τοποθέτησή του, τα εργαλεία υπάρχουν, όμως χρειάζονται πολιτική βούληση, πειθαρχία και εφαρμογή σε κλίμακα αντίστοιχη των νέων συνθηκών ασφάλειας.
Το μήνυμα ήταν ότι οι κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες πρέπει να λειτουργήσουν ως μοχλός προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων. Η δυνατότητα κρατικού δανεισμού έχει όρια, ενώ οι κεφαλαιαγορές, όταν κινητοποιούνται σωστά, προσφέρουν πολύ μεγαλύτερο βάθος χρηματοδότησης.
Από τη δαπάνη στην αποτρεπτική ισχύ
Η παρέμβαση Πιερρακάκη κατέληξε σε ένα ευρύτερο πολιτικό και οικονομικό συμπέρασμα. Η Ευρώπη διαθέτει αποταμιεύσεις, τεχνολογία και βιομηχανική παράδοση. Εκείνο που χρειάζεται είναι να συνδέσει αυτά τα στοιχεία μέσα από θεσμούς, αγορές και κοινές αποφάσεις.
Η αμυντική ισχύς της Ευρώπης δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των δαπανών. Θα κριθεί από την ικανότητα να μετατρέπονται οι πόροι σε πραγματικές δυνατότητες, με ταχύτητα, συντονισμό και βιομηχανική επάρκεια. Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο η ευρωπαϊκή άμυνα καλείται πλέον να αποδείξει ότι περνά από τη συζήτηση στην πράξη.