Ένα νέο ιστορικό υψηλό καταγράφεται φέτος στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς οι αιτήσεις συνταξιοδότησης προς τον e-ΕΦΚΑ αυξάνονται με ρυθμούς που δεν έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια. Τα στοιχεία της έκθεσης «ΑΤΛΑΣ» για το πρώτο τετράμηνο του 2026 αποτυπώνουν μια έντονη τάση εξόδου από την αγορά εργασίας, η οποία συνδέεται τόσο με τη μαζική θεμελίωση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων όσο και με τις αλλαγές που έχουν επέλθει στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων.
Συνολικά, από τον Ιανουάριο έως και τον Απρίλιο υποβλήθηκαν 74.838 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που αποτελεί νέο ρεκόρ για αντίστοιχη χρονική περίοδο και δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσο το σύστημα θα μπορέσει να διατηρήσει τους σημερινούς χρόνους απονομής εφόσον συνεχιστεί η ίδια δυναμική έως το τέλος του έτους.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι, εάν ο σημερινός ρυθμός παραμείνει αμετάβλητος, οι συνολικές αιτήσεις συνταξιοδότησης ενδέχεται να ξεπεράσουν τις 220.000 μέχρι το τέλος του 2026, καταγράφοντας νέο ιστορικό ρεκόρ.
Η μεγάλη αύξηση των αιτήσεων
Η φετινή εικόνα είναι σαφώς εντονότερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Ειδικότερα:
- Στο πρώτο τετράμηνο του 2026 κατατέθηκαν 74.838 αιτήσεις.
- Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχαν υποβληθεί 63.542 αιτήσεις.
- Η ετήσια αύξηση ανέρχεται σε 11.296 αιτήσεις.
- Ακόμη και σε σύγκριση με το 2021, χρονιά που έκλεισε με ιστορικό ρεκόρ υποβολών λόγω της πανδημίας, οι φετινές αιτήσεις είναι αυξημένες κατά 8.120.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η τάση φυγής προς τη συνταξιοδότηση όχι μόνο συνεχίζεται αλλά ενισχύεται, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος.
Τι δείχνουν τα στοιχεία του Απριλίου
Μόνο τον Απρίλιο υποβλήθηκαν 16.625 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, έναντι 15.501 τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.
Η αύξηση σε ετήσια βάση ανήλθε σε 1.124 αιτήσεις.
Η κατανομή των νέων αιτημάτων δείχνει ότι σημαντικό μέρος αφορά περιπτώσεις θανάτου και αναπηρίας:
- 7.710 αιτήσεις (47%) αφορούσαν συντάξεις γήρατος.
- 3.365 αιτήσεις (20%) αφορούσαν συντάξεις θανάτου (χηρείας).
- 3.024 αιτήσεις (17%) αφορούσαν συντάξεις αναπηρίας.
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι το σύστημα δεν διαχειρίζεται μόνο τις μαζικές αποχωρήσεις λόγω ηλικίας, αλλά και σημαντικό όγκο κοινωνικών παροχών που σχετίζονται με θανάτους και αναπηρίες.
Οι εκκρεμότητες παραμένουν ελεγχόμενες
Παρά τη μεγάλη αύξηση των αιτήσεων, οι εκκρεμότητες εξακολουθούν να κινούνται σε διαχειρίσιμα επίπεδα. Οι ληξιπρόθεσμες αιτήσεις κύριας σύνταξης, δηλαδή όσες εκκρεμούν για περισσότερο από 90 ημέρες, ανέρχονται σε 13.806.
Από αυτές:
- 5.806 περιπτώσεις (42,1%) προέρχονται από το πρώην ΙΚΑ – ΕΤΑΜ.
- 2.463 περιπτώσεις (17,8%) αφορούν ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ.
Ωστόσο, σε σχέση με τον Μάρτιο καταγράφεται αύξηση κατά 643 εκκρεμείς αιτήσεις, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι η συνεχής εισροή νέων φακέλων αρχίζει να ασκεί πρόσθετη πίεση στον μηχανισμό απονομής.
Σε ετήσια βάση πάντως η εικόνα παραμένει βελτιωμένη, καθώς τον Απρίλιο του 2025 οι ληξιπρόθεσμες εκκρεμότητες ανέρχονταν σε 16.568. Παράλληλα, οι μη ληξιπρόθεσμες αιτήσεις που βρίσκονται σε αναμονή υπολογίζονται σε 18.812, παρουσιάζοντας μείωση τόσο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα όσο και σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Οι απονομές συντάξεων παραμένουν υψηλές
Η διοίκηση του e-ΕΦΚΑ συνεχίζει να διατηρεί υψηλούς ρυθμούς επεξεργασίας φακέλων. Μόνο τον Απρίλιο ολοκληρώθηκαν 19.583 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός μεγαλύτερος από τις νέες αιτήσεις που κατατέθηκαν τον ίδιο μήνα.
Από τις ολοκληρωμένες υποθέσεις:
- 9.076 αφορούσαν συντάξεις γήρατος.
- 3.751 συντάξεις αναπηρίας.
- 3.737 συντάξεις θανάτου.
Συνολικά στο πρώτο τετράμηνο του έτους ολοκληρώθηκαν 79.031 αιτήσεις, γεγονός που δείχνει ότι ο ασφαλιστικός φορέας εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος της αυξημένης ζήτησης.
Γιατί αυξάνονται οι συνταξιοδοτήσεις
Οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης αποδίδουν το φαινόμενο σε έναν συνδυασμό παραγόντων που οδηγούν χιλιάδες εργαζομένους στην απόφαση να αποχωρήσουν νωρίτερα από την αγορά εργασίας.
Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ, οι βασικοί λόγοι είναι:
- Ο φόβος αύξησης των γενικών ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης μετά το 2027 ή το 2030.
- Η ανησυχία για πιθανές αλλαγές στην αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης.
- Οι συζητήσεις για αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών.
- Η προοπτική υπολογισμού των νέων συντάξεων με βάση το σύνολο του εργασιακού βίου.
- Το νέο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων, το οποίο επιτρέπει εργασία χωρίς την παλαιά περικοπή 30% στη σύνταξη.
Η τελευταία παράμετρος έχει λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο εξόδου, καθώς πολλοί εργαζόμενοι επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν και παράλληλα να παραμείνουν ενεργοί επαγγελματικά.
Έντονο κύμα αποχωρήσεων και στο Δημόσιο
Ιδιαίτερα έντονο εμφανίζεται το φαινόμενο και στο Δημόσιο, όπου οι προβλέψεις κάνουν λόγο για περίπου 108.540 αποχωρήσεις έως το 2029. Το κύμα εξόδου τροφοδοτείται κυρίως από την προσπάθεια χιλιάδων υπαλλήλων να κατοχυρώσουν τα σημερινά όρια ηλικίας πριν από ενδεχόμενες αλλαγές στο μέλλον.
Τα μεγαλύτερα κύματα συνταξιοδοτήσεων εντοπίζονται στα υπουργεία:
- Παιδείας
- Υγείας
- Εθνικής Άμυνας
- Προστασίας του Πολίτη
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αυξημένες ανάγκες ανανέωσης προσωπικού και ενισχύει την ανάγκη στρατηγικού σχεδιασμού προσλήψεων τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να αποφευχθούν κενά σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες.
Οι ασφαλισμένοι που μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Παρά τις γενικές ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ειδικές κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων που διατηρούν δικαίωμα εξόδου πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους.
Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται:
- Υπάλληλοι με 25ετία έως το 2010 ή το 2011 και συμπληρωμένα τα απαιτούμενα έτη ασφάλισης.
- Δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν θεμελιώσει δικαίωμα με 37 έτη ασφάλισης.
- Γονείς με ανήλικα τέκνα και θεμελιωμένα δικαιώματα το 2011 ή το 2012.
- Τρίτεκνοι δημόσιοι υπάλληλοι με τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ασφάλισης.
- Ασφαλισμένοι που έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα μειωμένης σύνταξης πριν από τις μεταβολές των τελευταίων ετών.
Οι συγκεκριμένες κατηγορίες εξακολουθούν να αποτελούν βασική πηγή νέων συνταξιοδοτήσεων, καθώς αρκετοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να αξιοποιήσουν τις μεταβατικές διατάξεις πριν από τυχόν μελλοντικές αλλαγές.
Το μεγάλο στοίχημα για το ασφαλιστικό
Η εικόνα που διαμορφώνεται το 2026 είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, ο e-ΕΦΚΑ εξακολουθεί να διατηρεί τις εκκρεμότητες σε σχετικά χαμηλά επίπεδα και να ολοκληρώνει μεγάλο αριθμό φακέλων. Από την άλλη, η εκρηκτική αύξηση των νέων αιτήσεων δημιουργεί συνθήκες αυξημένης πίεσης για τα επόμενα χρόνια.
Το αν το ασφαλιστικό σύστημα θα μπορέσει να διατηρήσει τους σημερινούς χρόνους απονομής και να απορροφήσει το κύμα των νέων συνταξιοδοτήσεων θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης την επόμενη περίοδο, ιδιαίτερα εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για περισσότερες από 220.000 νέες αιτήσεις έως το τέλος της χρονιάς.