Σε σημαντική αναμόρφωση του καθεστώτος επιβολής προστίμων προχωρά η ΑΑΔΕ, εισάγοντας νέο πλαίσιο που αφορά πολίτες και επιχειρήσεις οι οποίοι έχουν υποβάλει ή πρόκειται να υποβάλουν εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις. Με τις νέες διατάξεις επιχειρείται η διόρθωση μιας χρόνιας στρέβλωσης του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας αισθητά την επιβολή διοικητικών προστίμων ύψους 100, 250 ή 500 ευρώ σε περιπτώσεις που δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση. Η βασική φιλοσοφία της ρύθμισης είναι ότι δεν θα τιμωρούνται πλέον τυπικές παραλείψεις, όταν αυτές δεν έχουν δημοσιονομικό αντίκτυπο ή το ποσό που προκύπτει είναι ιδιαίτερα χαμηλό.
Κατάργηση ή περιορισμός προστίμων για τυπικές παραβάσεις
Με βάση το άρθρο 37 του νέου νόμου, η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον οριζόντια πρόστιμα σε κάθε περίπτωση καθυστέρησης ή εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης.
Συγκεκριμένα:
- Δεν επιβάλλονται πρόστιμα όταν προκύπτει μηδενικός ή πιστωτικός φόρος
- Εξαιρούνται περιπτώσεις όπου ο φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ
- Περιορίζονται κυρώσεις για δηλώσεις καθαρά πληροφοριακού χαρακτήρα
- Επανεξετάζονται πρόστιμα για έμμεσους φόρους και τέλη χαμηλού ύψους
- Καταργούνται κυρώσεις σε ειδικές περιπτώσεις δηλώσεων για ανηλίκους ή ανήλικα εισοδήματα
Η ρύθμιση δεν καταργεί συνολικά τα πρόστιμα, αλλά τα προσαρμόζει ώστε να αφορούν πραγματικές παραβάσεις με ουσιαστική φορολογική επίπτωση.
Τι ισχύει για ΦΠΑ και παρακρατούμενους φόρους
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο καθεστώς ΦΠΑ, όπου διατηρούνται μεν κυρώσεις, αλλά με διαφοροποιήσεις:
- Για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς φόρο, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ
- Καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ σε ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ
- Για τροποποιητικές δηλώσεις που διορθώνουν λάθη χωρίς ουσιαστική επιβάρυνση, δεν επιβάλλονται πρόστιμα
Επιπλέον:
- Δηλώσεις παρακράτησης φόρου χαμηλού ποσού (έως 100 ευρώ) απαλλάσσονται από πρόστιμα
- Εξαιρούνται ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, όπως φόροι τυχερών παιγνίων
- Ποιοι απαλλάσσονται πλήρως από πρόστιμα
Με το νέο πλαίσιο, απαλλαγές προβλέπονται ενδεικτικά για:
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις εισοδήματος με μηδενικό ή μικρό φόρο (έως 100 ευρώ)
- Πληροφοριακές δηλώσεις χωρίς φορολογικό αποτέλεσμα
- Δηλώσεις για ανήλικα τέκνα ή περιόδους ανηλικότητας
- Τροποποιητικές δηλώσεις που δεν αυξάνουν σημαντικά τη φορολογική υποχρέωση
- Αναδρομική ισχύς και επιστροφές προστίμων
Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024, γεγονός που σημαίνει ότι:
Όσοι έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα που εμπίπτουν στο νέο πλαίσιο δικαιούνται επιστροφή χρημάτων
Σε εκκρεμείς υποθέσεις, τα πρόστιμα δεν θα επιβάλλονται
Προβλέπεται επανυπολογισμός και πιθανός συμψηφισμός οφειλών
Για τις διαδικασίες επιστροφών και συμψηφισμών αναμένονται αναλυτικές οδηγίες από την ΑΑΔΕ, ώστε να αποσαφηνιστεί ο τρόπος εφαρμογής στην πράξη.
Τι αλλάζει στην πράξη για τους φορολογούμενους
Στην καθημερινή εφαρμογή του μέτρου:
- Μπαίνει τέλος στην αυτόματη επιβολή προστίμων για μικρές καθυστερήσεις
- Ελαφρύνεται το διοικητικό βάρος για πολίτες και μικρές επιχειρήσεις
- Ενισχύεται η αναλογικότητα μεταξύ παράβασης και κύρωσης
- Περιορίζονται οι περιπτώσεις άδικης οικονομικής επιβάρυνσης για τυπικά λάθη
Η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί μια πιο «ευέλικτη» προσέγγιση της φορολογικής διοίκησης, με στόχο τη δικαιότερη μεταχείριση των φορολογουμένων, χωρίς να χαλαρώνει ο έλεγχος στις πραγματικά ουσιαστικές παραβάσεις.