Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των εκκρεμοτήτων, οι καθυστερήσεις στην απονομή των επικουρικών συντάξεων εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα «αγκάθια» του ασφαλιστικού συστήματος. Οι ληξιπρόθεσμες επικουρικές συντάξεις παραμένουν σταθερά πάνω από τις 31.500, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με τις εκκρεμείς κύριες συντάξεις, οι οποίες έχουν περιοριστεί στις 13.600 αιτήσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου που περιλαμβάνονται στην τελευταία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, οι εκκρεμείς αιτήσεις επικουρικής σύνταξης, για τις οποίες έχει ήδη εκδοθεί η κύρια σύνταξη, ανέρχονται σε περίπου 42.000, ενώ οι ληξιπρόθεσμες –δηλαδή όσες παραμένουν χωρίς απόφαση για περισσότερο από 90 ημέρες μετά την απονομή της κύριας σύνταξης– φτάνουν τις 31.500. Σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους καταγράφεται μείωση κατά περίπου 2.500 αιτήσεις, ωστόσο το απόθεμα εξακολουθεί να κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Διαδοχική ασφάλιση: Η ρύθμιση που δεν εφαρμόστηκε ακόμη
Καθοριστικής σημασίας για την επιτάχυνση των απονομών θεωρείται η νέα διάταξη του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία ψηφίστηκε τον Μάιο, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή.
Η ρύθμιση αφορά τις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης και αλλάζει ριζικά τη διαδικασία έκδοσης της επικουρικής σύνταξης:
- Η αίτηση θα εξετάζεται αποκλειστικά από τον τελευταίο ασφαλιστικό φορέα στον οποίο υποβλήθηκε.
- Καταργείται η χρονοβόρα εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ των πρώην επικουρικών ταμείων.
- Ο συνολικός χρόνος διαδοχικής ασφάλισης θα λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης του φορέα που απονέμει τη σύνταξη, τόσο για τη θεμελίωση του δικαιώματος όσο και για τον υπολογισμό του ποσού.
Με τον τρόπο αυτό αποσυνδέεται η διαδικασία από το ταμείο στο οποίο ο ασφαλισμένος έχει τα περισσότερα ένσημα, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά τις καθυστερήσεις.
Οι υπηρεσιακές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι, με την πλήρη εφαρμογή της νέας διαδικασίας, οι εκκρεμείς επικουρικές συντάξεις θα μπορούσαν να μειωθούν κατά περίπου 10.000 αιτήσεις, εξομαλύνοντας τη ροή απονομής των συντάξεων.
Πώς υπολογίζεται η επικουρική σύνταξη
Το ποσό της επικουρικής σύνταξης προκύπτει από δύο διακριτά τμήματα:
- Για τον χρόνο ασφάλισης έως το 2014, λαμβάνονται υπόψη τα έτη ασφάλισης και ο μέσος όρος των συντάξιμων αποδοχών της περιόδου 2002-2014.
- Για τον χρόνο από το 2015 και μετά, η σύνταξη υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση τις εισφορές που έχουν καταβληθεί κάθε έτος.
Ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας είναι και η ηλικία συνταξιοδότησης. Όσο νωρίτερα αποχωρεί ο ασφαλισμένος πριν από τη συμπλήρωση του 67ου έτους, τόσο μεγαλύτερη είναι η επίδραση του ειδικού συντελεστή μείωσης στο τελικό ποσό της επικουρικής σύνταξης.
Ενδεικτικά παραδείγματα
- Δημόσιος υπάλληλος, συνταξιοδότηση στα 65 έτη, με 37 χρόνια ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 1.620 ευρώ (2002-2014) και συνολικές εισφορές επικουρικής 17.326 ευρώ για την περίοδο 2015-2026, δικαιούται επικουρική σύνταξη περίπου 260 ευρώ μικτά.
- Δημόσιος υπάλληλος, συνταξιοδότηση στα 67 έτη, με 40 χρόνια ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 2.260 ευρώ και συνολικές εισφορές 24.171 ευρώ από το 2015 έως το 2026, λαμβάνει επικουρική σύνταξη περίπου 401 ευρώ μικτά.
- Ασφαλισμένος του ιδιωτικού τομέα, συνταξιοδότηση στα 67 έτη, με 35 χρόνια ασφάλισης, μέσο όρο αποδοχών 1.880 ευρώ και συνολικές εισφορές 23.458 ευρώ για την περίοδο 2015-2026, δικαιούται επικουρική σύνταξη περίπου 308 ευρώ μικτά.
Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση των εκκρεμοτήτων, η ουσιαστική αποσυμφόρηση του συστήματος παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την άμεση εφαρμογή της νέας διαδικασίας για τις συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση. Μέχρι να ενεργοποιηθεί η σχετική διάταξη, οι καθυστερήσεις στις επικουρικές συντάξεις αναμένεται να συνεχίσουν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, διατηρώντας σε εκκρεμότητα δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένους.