Οι ακραίες καιρικές συνθήκες που πλήττουν την Ευρώπη αυξάνουν την πίεση στις αγροτικές καλλιέργειες και επαναφέρουν την ανησυχία για νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα. Καύσωνες, ξηρασία και πυρκαγιές επηρεάζουν από τα σιτηρά και τα λαχανικά έως τα σταφύλια, τον ηλίανθο και τις ελιές, με την εξέλιξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου σε Ισπανία και Ελλάδα να παρακολουθείται στενά.
Το ελαιόλαδο βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο. Παρότι οι τιμές είχαν υποχωρήσει από τα πολύ υψηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών, τα τελευταία στοιχεία από την Ισπανία καταγράφουν ήδη ανοδική κίνηση στις τιμές παραγωγού.
Η Ισπανία, ως η μεγαλύτερη παραγωγός ελαιολάδου παγκοσμίως, έχει καθοριστικό ρόλο για την ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά. Παράλληλα, η παραγωγή της Ελλάδας για την περίοδο 2026/2027 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις θερμοκρασίες και τη διαθεσιμότητα νερού τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.
Ισπανία: χαμηλότερη παραγωγή ελαιολάδου
Η ισπανική παραγωγή ελαιολάδου για την περίοδο 2025/2026 ανήλθε σε περίπου 1,298 εκατ. τόνους, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας της χώρας. Η ποσότητα αυτή ήταν μειωμένη κατά 9% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Η τελική παραγωγή υπολείπεται και της αρχικής πρόβλεψης για 1,37 εκατ. τόνους, την οποία είχε ανακοινώσει το ισπανικό υπουργείο τον Οκτώβριο του 2025. Η απόκλιση διαμορφώνεται περίπου στο 6%.
Παρά τη χαμηλότερη σοδειά, το υπουργείο Γεωργίας της Ισπανίας εκτιμά ότι τα αποθέματα επαρκούν έως την έναρξη της επόμενης περιόδου. Στα τέλη Ιουνίου, τα συνολικά αποθέματα ελαιολάδου στη χώρα υπολογίζονταν σε περίπου 419.300 τόνους, από 506.400 τόνους έναν μήνα νωρίτερα.
Οι συνθήκες της άνοιξης είχαν αρχικά ενισχύσει τις προσδοκίες για τη συγκομιδή 2026/2027. Ωστόσο, το ισπανικό υπουργείο δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμη συγκεκριμένη εκτίμηση για την επόμενη παραγωγή, καθώς η ξηρασία παραμένει βασικός παράγοντας αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με τον Guardian, η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού μπορεί να οδηγήσει τα ελαιόδεντρα να αποβάλουν μέρος του καρπού τους. Μια τέτοια εξέλιξη επηρεάζει τόσο τον συνολικό όγκο της παραγωγής όσο και την ποσότητα λαδιού που αποδίδει ο καρπός.
Pixabay
Αύξηση στις τιμές παραγωγού στην Ισπανία
Οι τιμές στην ισπανική αγορά παραγωγού εμφανίζουν ήδη ανοδική τάση. Στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας δείχνουν ότι η τιμή του έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην περιοχή της Χαέν διαμορφώθηκε στα 3,785 ευρώ ανά κιλό την εβδομάδα από 15 έως 21 Ιουνίου.
Η τιμή αυτή ήταν αυξημένη κατά 7,5% σε σύγκριση με την αντίστοιχη εβδομάδα της προηγούμενης ελαιοκομικής περιόδου. Η εξέλιξη καταγράφεται πριν από την έναρξη της νέας συγκομιδής, η οποία θα καθορίσει τις επόμενες ισορροπίες στην αγορά.
Στην Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά την παραγωγή ελαιολάδου της περιόδου 2025/2026 σε περίπου 235.000 τόνους. Η ποσότητα είναι χαμηλότερη κατά 6% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Δεν υπάρχει ακόμη επίσημη και ασφαλής εθνική πρόβλεψη για την ελληνική σοδειά του 2026/2027. Οι συνθήκες διαφέρουν ανά περιοχή και η τελική παραγωγή θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα νερού, την ένταση και διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών, καθώς και από την πιθανή παρουσία εντόμων ή ασθενειών.
Πυρκαγιές και θερμικό στρες στις ελιές
Οι πυρκαγιές προσθέτουν έναν ακόμη κίνδυνο για τους ελαιώνες της νότιας Ευρώπης. Ο Guardian αναφέρει ότι ελαιώνες επλήγησαν φέτος το καλοκαίρι σε Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία.
Ακόμη και στις περιοχές όπου οι καλλιέργειες δεν καταστράφηκαν από τη φωτιά, ο καπνός, η τέφρα και η ακραία ζέστη μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη και το μέγεθος του καρπού. Το παρατεταμένο θερμικό και υδατικό στρες ενδέχεται επίσης να μειώσει την ελαιοπεριεκτικότητα των ελιών.
Η χαμηλότερη απόδοση σε λάδι σημαίνει ότι απαιτείται περισσότερος καρπός για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ελαιολάδου. Αυτό αυξάνει το κόστος που συνδέεται με τη συγκομιδή και την έκθλιψη.
Unsplash
Πιέσεις σε σιτηρά, λαχανικά και αμπελώνες
Οι συνέπειες των καιρικών φαινομένων δεν περιορίζονται στην ελαιοκαλλιέργεια. Το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η παραγωγή σιτηρών της χώρας για το 2026/2027, χωρίς να περιλαμβάνεται το ρύζι, θα ξεπεράσει οριακά τους 18,5 εκατ. τόνους.
Την περίοδο 2025/2026 η ισπανική παραγωγή σιτηρών είχε φθάσει στους 24,1 εκατ. τόνους, καταγράφοντας την καλύτερη επίδοση από το 2020. Εάν επιβεβαιωθεί η νέα εκτίμηση, η ετήσια μείωση θα προσεγγίσει το 23%.
Η Ισπανία εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της με εισαγωγές. Η ετήσια κατανάλωση σιτηρών ανέρχεται σε 37,7 εκατ. τόνους και περίπου τα τρία τέταρτα της ποσότητας αυτής χρησιμοποιούνται για ζωοτροφές. Οι εισαγωγές καλύπτουν περίπου το 43% των αναγκών της χώρας.
Στη Γαλλία, η ένωση παραγωγών Légumes de France προειδοποιεί για απώλειες χιλιάδων τόνων λαχανικών, συνολικής αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Σε καλλιέργειες όπως οι σαλάτες, τα καρότα, τα πράσα, τα σκόρδα και τα κρεμμύδια, οι απώλειες μπορεί να φθάσουν έως και το 50%.
Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν πλήξει και αμπελουργικές περιοχές, όπως η Καμπάνια, το Μπορντό και η Βουργουνδία. Στην Καμπάνια, ο τρύγος αναμένεται να ξεκινήσει περίπου στις 15 Αυγούστου, σχεδόν έναν μήνα νωρίτερα σε σύγκριση με ό,τι συνέβαινε πριν από μερικές δεκαετίες. Οι αποδόσεις εκεί εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 10% χαμηλότερες από πέρυσι.
Κατά τον Guardian, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις εκτιμήσεις της για ορισμένες καλλιέργειες σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη: κατά 7% για τον ηλίανθο, κατά 6% για το καλαμπόκι και κατά 3% για την πατάτα και τη σόγια.
Unsplash
Η παγκόσμια αγορά ελαιολάδου
Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει αύξηση 10% στην ιταλική παραγωγή μαλακού σιταριού ενώ η Ρουμανία ευνοήθηκε από περισσότερες βροχοπτώσεις. Στην Τουρκία, η δροσερή και υγρή άνοιξη στήριξε τις χειμερινές καλλιέργειες.
Τα στοιχεία που παρουσίασε τον Ιούλιο το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας, επικαλούμενο το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας, τοποθετούν την παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου για το 2025/2026 στους 3,426 εκατ. τόνους. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά 3,8%.
Η παγκόσμια κατανάλωση ελαιολάδου εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 2,8%, φθάνοντας τους 3,368 εκατ. τόνους. Τα τελικά αποθέματα υπολογίζονται σε 920.000 τόνους, αυξημένα κατά 4,8%.
Τα δεδομένα αυτά δεν δείχνουν άμεσο κίνδυνο γενικευμένης έλλειψης ελαιολάδου. Η πορεία της ξηρασίας, των υψηλών θερμοκρασιών και των πυρκαγιών σε Ισπανία και Ελλάδα θα επηρεάσει, όμως, τις προσδοκίες για τη νέα σοδειά και την πορεία των τιμών πριν αρχίσει η συγκομιδή.