Παρά τον γενικό κανόνα που προβλέπει πλήρη σύνταξη στα 67 έτη ή στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης, εξακολουθούν να υπάρχουν χιλιάδες ασφαλισμένοι που μπορούν να αποχωρήσουν αρκετά νωρίτερα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έξοδος από την εργασία μπορεί να γίνει ακόμη και έως και 8,5 χρόνια πριν από το γενικό όριο ηλικίας, αξιοποιώντας τις μεταβατικές διατάξεις που διατηρήθηκαν μετά τις ασφαλιστικές αλλαγές.
Δεν ισχύουν τα ίδια όρια ηλικίας για όλους τους ασφαλισμένους. Το πότε μπορεί κάποιος να συνταξιοδοτηθεί εξαρτάται από το έτος πρώτης ασφάλισης, τον ασφαλιστικό φορέα, τη συμπλήρωση της 25ετίας, της 35ετίας ή της 37ετίας, την ύπαρξη ανήλικου παιδιού, αλλά και το πότε θεμελιώθηκε ή κατοχυρώθηκε το συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Έτσι, δύο εργαζόμενοι με τον ίδιο συνολικό χρόνο ασφάλισης ενδέχεται να έχουν εντελώς διαφορετικό όριο ηλικίας για συνταξιοδότηση, ανάλογα με το ασφαλιστικό τους ιστορικό.
Ποιοι ασφαλισμένοι διατηρούν τα ευνοϊκά όρια ηλικίας
Οι μεταβατικές διατάξεις αφορούν κυρίως όσους ασφαλίστηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και είχαν προλάβει να θεμελιώσουν ή να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις που ίσχυαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν ασφαλισμένοι του πρώην ΙΚΑ, του Δημοσίου, των πρώην Ταμείων ΔΕΚΟ και τραπεζών, καθώς και εργαζόμενοι στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ), οι οποίοι μπορούν να αξιοποιήσουν τα μεταβατικά όρια ηλικίας που εξακολουθούν να ισχύουν.
Αντίθετα, όσοι ασφαλίστηκαν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά ή δεν είχαν θεμελιώσει δικαίωμα έως το τέλος του 2012 υπάγονται πλέον στα γενικά όρια ηλικίας.
Πότε μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οι μητέρες με ανήλικο παιδί
Μία από τις σημαντικότερες κατηγορίες αφορά τις μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί έως το 2010, το 2011 ή το 2012.
Ανάλογα με το πότε συμπλήρωσαν το απαιτούμενο όριο ηλικίας, μπορούν να λάβουν μειωμένη ή πλήρη σύνταξη αρκετά πριν από τα 62 έτη. Όσες όμως δεν κατοχύρωσαν δικαίωμα έως το τέλος του 2012 ακολουθούν πλέον τα γενικά όρια συνταξιοδότησης.
Τι ισχύει για τους δημοσίους υπαλλήλους με 25ετία
Σημαντικά ευνοϊκό καθεστώς εξακολουθεί να ισχύει και για τους δημοσίους υπαλλήλους που είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010, το 2011 ή το 2012.
Εφόσον στη συνέχεια συγκέντρωσαν συνολικά 35 ή 37 έτη ασφάλισης και συμπλήρωσαν το αντίστοιχο μεταβατικό όριο ηλικίας, μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη ακόμη και μεταξύ 58,5 και 61,5 ετών, ανάλογα με την ασφαλιστική τους διαδρομή.
Ανάλογες δυνατότητες διατηρούν επίσης γονείς ανηλίκων, τρίτεκνοι δημόσιοι υπάλληλοι και ασφαλισμένοι στα πρώην ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, εφόσον είχαν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει δικαίωμα πριν από τις αλλαγές του ασφαλιστικού.
Ποιο είναι το καθεστώς για τα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα
Ειδικές διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν για όσους εργάζονται σε Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.
Οι ασφαλισμένοι που έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης σε καθεστώς ΒΑΕ και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις μπορούν να συνταξιοδοτηθούν σε χαμηλότερα όρια ηλικίας σε σχέση με τους υπόλοιπους εργαζόμενους, καθώς η νομοθεσία αναγνωρίζει τις ιδιαίτερα επιβαρυντικές συνθήκες εργασίας.
Ποιοι δεν μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Για όσους δεν είχαν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το τέλος του 2012 ή ασφαλίστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, οι δυνατότητες πρόωρης πλήρους συνταξιοδότησης είναι πλέον περιορισμένες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ισχύει η πλήρης σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 έτη με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης.
Υπάρχει πάντως η δυνατότητα λήψης μειωμένης σύνταξης στα 62, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, όμως η μείωση στο ποσό της σύνταξης είναι μόνιμη και θα πρέπει να συνεκτιμάται πριν από οποιαδήποτε απόφαση αποχώρησης.
Γιατί είναι απαραίτητος ο εξατομικευμένος έλεγχος
Οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι κάθε ασφαλιστική περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά. Η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, οι διαδοχικοί ασφαλιστικοί φορείς, η αναγνώριση πλασματικών ετών, η οικογενειακή κατάσταση και ο χρόνος θεμελίωσης του δικαιώματος μπορούν να διαφοροποιήσουν σημαντικά το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Για τον λόγο αυτό, όσοι βρίσκονται κοντά στην αποχώρηση από την εργασία καλό είναι να πραγματοποιήσουν αναλυτικό έλεγχο του ασφαλιστικού τους ιστορικού πριν υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η σωστή αξιοποίηση των μεταβατικών διατάξεων μπορεί να οδηγήσει σε έξοδο αρκετά χρόνια νωρίτερα από το γενικό όριο ηλικίας.