Στο επίκεντρο της φορολογικής επικαιρότητας επανέρχονται τα κρυπτονομίσματα, μετά από πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία ανέδειξε για ακόμη μία φορά το κενό που υπάρχει σήμερα ως προς τον τρόπο δήλωσης και φορολόγησης των κερδών από ψηφιακά νομίσματα.
Η υπόθεση αφορά φορολογούμενο στον τραπεζικό λογαριασμό του οποίου πιστώθηκαν περίπου 600.000 ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, προερχόταν από κέρδη σε συναλλαγές με κρυπτονομίσματα.
Το πρόβλημα προέκυψε επειδή σήμερα δεν υπάρχει ειδικός κωδικός στη φορολογική δήλωση για τη συγκεκριμένη κατηγορία εισοδήματος. Έτσι, το ποσό δηλώθηκε με διαφορετικό τρόπο, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει φορολογική διαμάχη.
Η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει ένα ζήτημα που αφορά πλέον χιλιάδες φορολογούμενους, καθώς οι συναλλαγές με κρυπτονομίσματα έχουν αυξηθεί σημαντικά, χωρίς να έχει ακόμη ολοκληρωθεί το ειδικό φορολογικό πλαίσιο.
Στο τραπέζι φόρος 15% στην υπεραξία
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι σήμερα, εξετάζεται η επιβολή φόρου 15% στην υπεραξία που προκύπτει από κρυπτονομίσματα. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη θεσπιστεί οριστική νομοθετική ρύθμιση που να καθορίζει με σαφήνεια τον τρόπο υπολογισμού και δήλωσης των συγκεκριμένων κερδών.
Το ζήτημα γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό όταν κάποιος μετατρέπει τα κρυπτονομίσματά του σε ευρώ και το ποσό καταλήγει σε τραπεζικό λογαριασμό. Σε αυτή την περίπτωση ο φορολογούμενος μπορεί να χρειαστεί να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων και τον τρόπο με τον οποίο αποκτήθηκαν.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η απόδειξη της προέλευσης των χρημάτων όταν τα κέρδη χρησιμοποιηθούν για την αγορά ακινήτου, αυτοκινήτου ή άλλου περιουσιακού στοιχείου που δημιουργεί τεκμήριο.
Το πρόβλημα όταν τα χρήματα πρέπει να δικαιολογηθούν
Όπως επισήμανε ο Στάθης Βελισσαράκος, εφόσον η υπεραξία δεν δηλωθεί με τρόπο που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί φορολογικά, ο κάτοχος των χρημάτων μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με πρόβλημα όταν θελήσει να δικαιολογήσει μία μεγάλη αγορά ή μία σημαντική πίστωση στον τραπεζικό του λογαριασμό.
«Στην περίπτωση που δεν δηλωθεί η υπεραξία, δεν δηλωθεί δηλαδή το ποσό ώστε να δικαιολογήσει κάποια αγορά, να δικαιολογήσει τον τραπεζικό λογαριασμό, κάποια κίνηση, να έχει ένα απόθεμα που να φαίνεται μέσα στην τράπεζα, η φορολογική αρχή δεν μπορεί να το εντοπίσει αυτό, οπότε δεν μπορεί να φορολογηθεί», ανέφερε.
Ο ίδιος τόνισε ότι αναμένεται η νομοθετική ρύθμιση που θα βάλει τέλος στην αβεβαιότητα.
«Περιμένουμε άμεσα να γίνει ο νόμος για τα κρυπτονομίσματα για να ηρεμήσουν πάρα πολλοί φορολογούμενοι», σημείωσε.
Τι γίνεται όταν τα κρυπτονομίσματα μένουν σε ψηφιακά πορτοφόλια
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κρυπτονομίσματα δεν μετατρέπονται σε ευρώ, αλλά παραμένουν σε ψηφιακά πορτοφόλια ή ανταλλάσσονται μεταξύ χρηστών.
Σε αυτές τις συναλλαγές η εικόνα για τη φορολογική διοίκηση είναι διαφορετική, καθώς τα χρήματα δεν έχουν απαραίτητα περάσει από το τραπεζικό σύστημα.
Η θεσμοθέτηση ενός σαφούς πλαισίου θεωρείται επομένως κρίσιμη, τόσο για τον χρόνο κατά τον οποίο θα θεωρείται ότι προκύπτει φορολογητέο κέρδος όσο και για τον τρόπο με τον οποίο ο φορολογούμενος θα αποδεικνύει την αρχική επένδυση και την τελική υπεραξία.
IRIS: Τι ισχύει για μεταφορές μεταξύ συγγενών
Την ίδια στιγμή, διευκρινίσεις έχουν δοθεί και για τις μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS και τραπεζικών λογαριασμών μεταξύ συγγενών.
Μικρά ποσά που μεταφέρονται στο πλαίσιο της καθημερινότητας ή για λόγους βιοπορισμού, όπως χρήματα που δίνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια, δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως φορολογητέο εισόδημα.
Διαφορετική είναι η περίπτωση όταν οι μεταφορές αφορούν μεγάλα ή συστηματικά ποσά και στην πραγματικότητα αποτελούν γονική παροχή ή δωρεά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία και η μεταφορά να δηλώνεται κανονικά.
Αφορολόγητη γονική παροχή έως 800.000 ευρώ
Για τις γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού προβλέπεται αφορολόγητο όριο που μπορεί να φτάσει έως τις 800.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Απαραίτητη είναι η ηλεκτρονική δήλωση μέσω της πλατφόρμας myProperty, ενώ η μεταφορά των χρημάτων πρέπει να πραγματοποιείται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Επομένως, το γεγονός ότι μία μεταφορά γίνεται ηλεκτρονικά μέσω τραπεζικού συστήματος ή IRIS δεν αρκεί από μόνο του για να χαρακτηριστεί ή να μη χαρακτηριστεί φορολογητέα. Καθοριστικό είναι ποια είναι η πραγματική αιτία της συναλλαγής.
Τι ισχύει όταν πληρώνει ένας για όλη την παρέα
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν οι μεταφορές μεταξύ φίλων για την κάλυψη κοινών εξόδων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μία παρέα σε εστιατόριο, όπου ένα άτομο πληρώνει ολόκληρο τον λογαριασμό με την κάρτα του και στη συνέχεια οι υπόλοιποι του μεταφέρουν μέσω IRIS ή τραπεζικού λογαριασμού το ποσό που τους αναλογεί.
Τέτοιες συναλλαγές δεν αποτελούν εισόδημα, εφόσον μπορεί να αποδειχθεί ότι πρόκειται για επιστροφή χρημάτων που αντιστοιχεί σε κοινή δαπάνη και όχι για αμοιβή ή άλλη οικονομική δραστηριότητα.
Το βασικό κριτήριο για τη φορολογική διοίκηση είναι επομένως η πραγματική προέλευση και αιτία των χρημάτων. Οι καθημερινές μεταφορές μεταξύ συγγενών και φίλων δεν εξομοιώνονται αυτομάτως με εισόδημα, ενώ για μεγαλύτερα ποσά απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να ακολουθούνται οι νόμιμες διαδικασίες.
Την ίδια ώρα, χιλιάδες κάτοχοι κρυπτονομισμάτων αναμένουν το νέο πλαίσιο που θα καθορίσει με σαφήνεια πώς θα δηλώνονται και πώς θα φορολογούνται τα κέρδη τους, κλείνοντας ένα φορολογικό κενό που σήμερα δημιουργεί σημαντικές πρακτικές δυσκολίες.