Η έγκριση του ελληνικού σχεδίου για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα είναι η είδηση. Το πραγματικό ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται σε όσα ακολουθούν.
Από το 2026 και κυρίως από το 2027 αρχίζει να ξεδιπλώνεται ένα πακέτο παρεμβάσεων συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ, το οποίο αγγίζει από το επίδομα θέρμανσης και την κατοικία μέχρι το αυτοκίνητο, τις δημόσιες συγκοινωνίες και το ενεργειακό κόστος μιας μικρής επιχείρησης.
Το σχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 25 παρεμβάσεις και αφορά περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2032.
Για τον πολίτη, επομένως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς «πόσα χρήματα εγκρίθηκαν», αλλά ποιο μέτρο τον αφορά, πότε ξεκινά και τι μπορεί πραγματικά να κερδίσει.
Πρώτο κύμα το 2026: κοινωνικές κατοικίες και στήριξη μικρών επιχειρήσεων
Οι πρώτες παρεμβάσεις ενεργοποιούνται ήδη μέσα στο 2026.
Στο στεγαστικό, το σχέδιο προβλέπει αξιοποίηση τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με στόχο να δημιουργηθούν περίπου 2.350 κοινωνικές κατοικίες για ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, αναζητούνται δημόσια κτίρια που μπορούν να αλλάξουν χρήση και να προσθέσουν ακόμη περίπου 400 κατοικίες στο διαθέσιμο απόθεμα.
Ο προϋπολογισμός μόνο για αυτή την παρέμβαση υπολογίζεται στα 490 εκατ. ευρώ.Το ίδιο έτος ξεκινά και ξεχωριστή δράση για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Προβλέπεται χρηματοδότηση για ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και τοποθέτηση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Για το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχουν δεσμευθεί 395 εκατ. ευρώ, με στόχο περίπου 12.000 επιχειρήσεις.
Ηλεκτρικό αυτοκίνητο με έως 150 ευρώ τον μήνα
Από τα μέτρα με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα νοικοκυριά είναι το λεγόμενο κοινωνικό leasing.
Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα μίσθωσης ηλεκτρικού αυτοκινήτου από ευάλωτα νοικοκυριά με μηνιαίο μίσθωμα που δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ.
Η επιδότηση μπορεί να φτάνει έως τις 12.500 ευρώ, ενώ για οικογένειες στις οποίες υπάρχει μέλος με αναπηρία προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση 1.500 ευρώ.
Η διάρκεια της μίσθωσης θα είναι τετραετής, με πρόβλεψη ώστε στο μέλλον να μπορεί να εξεταστεί και η απόκτηση του οχήματος μετά τη λήξη της περιόδου leasing.
Ο προϋπολογισμός φτάνει τα 170 εκατ. ευρώ και ο στόχος είναι να καλυφθούν περίπου 15.000 νοικοκυριά.
20.000 ευρώ για αντικατάσταση ταξί
Ξεχωριστή παρέμβαση σχεδιάζεται και για τους ιδιοκτήτες ταξί.
Η επιδότηση για την αντικατάσταση συμβατικού ταξί με ηλεκτρικό θα φτάνει τις 20.000 ευρώ, ενώ για οχήματα προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία το ποσό θα ανεβαίνει στις 29.000 ευρώ.
Σε πρώτη φάση, το μέτρο θα εφαρμοστεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια προβλέπεται να επεκταθεί σε όλη τη χώρα.
Το 2027 έρχεται το μεγάλο κύμα
Αν το 2026 είναι η χρονιά έναρξης, το 2027 είναι η χρονιά κατά την οποία οι παρεμβάσεις πολλαπλασιάζονται.
Στην κορυφή βρίσκεται ένα πρόγραμμα συνολικού προϋπολογισμού 1,7 δισ. ευρώ για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών.
Θα περιλαμβάνει αλλαγές σε συστήματα θέρμανσης και θερμοσίφωνες, ενώ στον ευρύτερο σχεδιασμό προβλέπονται χιλιάδες αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Παράλληλα δημιουργούνται 13 one stop shops, ένα σε κάθε Περιφέρεια, ώστε οι πολίτες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις να μπορούν να ενημερώνονται για τις διαθέσιμες επιδοτήσεις και τις ενεργειακές παρεμβάσεις.
Περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά προβλέπεται ακόμη να αποκτήσουν δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης.
Επίδομα θέρμανσης: +100 ευρώ για 780.000 δικαιούχους
Από τα μέτρα που θα έχουν άμεσο αντίκτυπο στο διαθέσιμο εισόδημα είναι η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Από το 2027 και έως το 2032, περίπου 780.000 δικαιούχοι θα λαμβάνουν έως 100 ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο, προκειμένου να περιορίζεται μέρος της επιβάρυνσης από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και υγραέριο.
Η συγκεκριμένη ενίσχυση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν προβλέπεται ως εφάπαξ πληρωμή αλλά ως πολυετής παρέμβαση.
Νέα λεωφορεία και περισσότερο Μετρό
Μεγάλο κομμάτι των πόρων κατευθύνεται στις μετακινήσεις.
Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη προγραμματίζεται η αγορά 211 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων – 101 για την Αθήνα και 110 για τη Θεσσαλονίκη.
Στόχος είναι να αντικατασταθούν παλαιά οχήματα και να ενισχυθούν κατά προτεραιότητα γραμμές σε περιοχές με μεγαλύτερες μεταφορικές ανάγκες και χαμηλότερα εισοδήματα.
Το σχέδιο εκτιμά ότι η προσθήκη τους μπορεί να μειώσει κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις.
Για την Αθήνα προβλέπεται επίσης η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις γραμμές 2 και 3 του Μετρό, καθώς και αναβάθμιση 10 παλαιών συρμών της Γραμμής 1.
Παράλληλα, σχεδιάζεται πλήρης βελτίωση της προσβασιμότητας και στους 24 σταθμούς της Γραμμής 1.
100% επιδότηση για μετακίνηση ΑμεΑ
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για άτομα με αναπηρία.
Το πρόγραμμα προβλέπει 100% επιδότηση για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes, με δυνητικούς ωφελούμενους περίπου 13.200 πολίτες.
Παράλληλα, προβλέπονται έργα προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς, καθώς και ενίσχυση του συστήματος μεταφοράς μαθητών με αναπηρία.
Αλλάζουν και οι φοιτητικές εστίες
Στο σχέδιο έχει ενταχθεί και ο εκσυγχρονισμός 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή.
Στόχος είναι η αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης για περίπου 5.600 φοιτητές, με αύξηση της δυναμικότητας κατά 36,5% σε σχέση με σήμερα.
4.400 νέοι δημόσιοι φορτιστές
Η ηλεκτροκίνηση αποτελεί ακόμη έναν βασικό άξονα.
Προβλέπεται η δημιουργία 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων, κυρίως σε περιοχές όπου σήμερα η ιδιωτική αγορά δεν έχει αναπτύξει επαρκές δίκτυο.
Ταυτόχρονα, πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να επιδοτούνται για αγορά ή leasing επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων και για την εγκατάσταση δικών τους φορτιστών.
Το μεγάλο στοίχημα τώρα είναι η εφαρμογή
Με την έγκριση του σχεδίου, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον από τις Βρυξέλλες στην εφαρμογή.
Ο συνολικός σχεδιασμός αφορά 5,3 δισ. ευρώ, δεκάδες διαφορετικά προγράμματα και μια περίοδο που εκτείνεται έως το 2032.
Για τα νοικοκυριά, η ουσία θα κριθεί από τα εισοδηματικά κριτήρια, τις προκηρύξεις, τις ημερομηνίες των αιτήσεων και το πόσο γρήγορα θα ανοίξει κάθε πρόγραμμα.
Για την κυβέρνηση, αντίστοιχα, το στοίχημα είναι οι ευρωπαϊκοί πόροι να μετατραπούν σε πραγματικές παρεμβάσεις: σπίτια, μικρότερους λογαριασμούς ενέργειας, φθηνότερη μετακίνηση και σύγχρονες δημόσιες συγκοινωνίες.