Χιλιάδες ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη σύνταξη μπορούν να καλύψουν το τελευταίο κενό στον ασφαλιστικό τους χρόνο χωρίς να πληρώσουν οι ίδιοι εισφορές. Η δυνατότητα παρέχεται μέσω του προγράμματος προαιρετικής ασφάλισης μακροχρόνια ανέργων της ΔΥΠΑ, το οποίο λειτουργεί ως «γέφυρα» έως τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης γήρατος.
Η βασική αλλαγή είναι ότι δεν ισχύει πλέον ένα ενιαίο, προκαθορισμένο ηλικιακό όριο για όλους. Η ένταξη κρίνεται πλέον με βάση το πόσο απέχει κάθε ασφαλισμένος από το δικό του όριο πλήρους συνταξιοδότησης.
Ποιοι δικαιούνται δωρεάν ασφάλιση
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν άνεργοι που είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα της ΔΥΠΑ επί τουλάχιστον 12 συνεχείς μήνες και απέχουν έως πέντε έτη από τη θεμελίωση πλήρους συνταξιοδοτικού δικαιώματος στον e-ΕΦΚΑ, πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ΔΥΠΑ καλύπτει το κόστος της προαιρετικής ασφάλισης μέχρι να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος. Ουσιαστικά, ο χρόνος αυτός προσμετράται κανονικά για τη σύνταξη, χωρίς ο άνεργος να χρειάζεται να καταβάλει τις αντίστοιχες εισφορές.
Η αίτηση υποβάλλεται στην αρμόδια τοπική διεύθυνση του e-ΕΦΚΑ, στον τόπο κατοικίας του ενδιαφερομένου. Η υπηρεσία της ΔΥΠΑ διευκρινίζει ότι το μέτρο αφορά όσους βρίσκονται έως πέντε χρόνια πριν από την πλήρη σύνταξη, με βάση τις ισχύουσες διατάξεις για κάθε ασφαλιστική περίπτωση.
Τέλος στο ενιαίο ηλικιακό «κατώφλι»
Στο παρελθόν, η υπαγωγή στο καθεστώς συνδεόταν με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Με τη νεότερη ρύθμιση, η προϋπόθεση αυτή αντικαθίσταται από το πραγματικό χρονικό διάστημα που απομένει μέχρι το όριο πλήρους σύνταξης του κάθε ασφαλισμένου.
Έτσι, δεν υπάρχει ένα κοινό όριο, όπως τα 60 ή τα 62 έτη, που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις. Για άλλον ασφαλισμένο μπορεί να σημαίνει ότι πλησιάζει τα 62 και για άλλον ότι διαθέτει κατοχυρωμένο δικαίωμα με ειδικότερες προϋποθέσεις από παλαιότερο ασφαλιστικό καθεστώς.
Η δεκαετία του ΟΓΑ που πλέον μετράει
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ρύθμιση για όσους είχαν ασφαλιστεί στον πρώην ΟΓΑ την περίοδο 1988-1997, όταν λειτουργούσε ο Κλάδος Πρόσθετης Ασφάλισης Αγροτών.
Ο χρόνος αυτός μπορεί πλέον να αναγνωριστεί ως συντάξιμος και να συνυπολογιστεί στη διαδοχική ασφάλιση, εφόσον είχαν καταβληθεί οι σχετικές εισφορές. Η αλλαγή αφορά όχι μόνο όσους συνέχισαν ως αγρότες, αλλά και ασφαλισμένους που στη συνέχεια εργάστηκαν ως μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες ή δημόσιοι υπάλληλοι.
Στην πράξη, ένας ασφαλισμένος που είχε χρόνο στον ΟΓΑ και αργότερα ασφαλίστηκε σε ΙΚΑ, ΟΑΕΕ ή Δημόσιο μπορεί να προσθέσει αυτό το διάστημα στον συνολικό ασφαλιστικό του βίο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η προσμέτρηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη συμπλήρωση 35ετίας ή 40ετίας και την ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη.
Πλασματικά έτη: πότε συμφέρει η εξαγορά
Παράλληλα, οι ασφαλισμένοι μπορούν να αξιοποιήσουν πλασματικούς χρόνους, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές, τέκνα, επιδοτούμενη ανεργία, ασθένεια, γονική άδεια και ορισμένα κενά διαστήματα ασφάλισης.
Η αναγνώριση μπορεί να γίνει πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης ή ταυτόχρονα με αυτήν. Το ανώτατο όριο και οι χρόνοι που αναγνωρίζονται εξαρτώνται από το έτος θεμελίωσης και την ασφαλιστική κατηγορία του κάθε ενδιαφερομένου. Δεν πρόκειται, επομένως, για μία ενιαία ρύθμιση που δίνει αυτομάτως επτά χρόνια σε όλους.
Η εξόφληση γίνεται είτε εφάπαξ, με έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς, είτε σε μηνιαίες δόσεις ίσες με τους μήνες που αναγνωρίζονται. Εναλλακτικά, μπορεί να παρακρατείται το ένα τέταρτο της σύνταξης μετά την απονομή της.
Πώς υπολογίζεται το κόστος
Για τους μισθωτούς, η εξαγορά υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές του τελευταίου μήνα απασχόλησης πριν από την αίτηση. Για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, το ποσό συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλεγεί κατά το έτος υποβολής της αίτησης.
Αν δεν υπάρχει ενεργή ασφάλιση, ο ενδιαφερόμενος επιλέγει ασφαλιστική κατηγορία, όχι όμως χαμηλότερη από την πρώτη. Γι’ αυτό και πριν από κάθε αίτηση απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος: ένα πλασματικό έτος μπορεί να προσφέρει έξοδο νωρίτερα ή καλύτερη σύνταξη, αλλά σε άλλες περιπτώσεις η εξαγορά του δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα.