Η κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα πακέτο οκτώ παρεμβάσεων για το δημογραφικό, με επίκεντρο την οικονομική ελάφρυνση των οικογενειών με παιδιά, τη στήριξη των τρίτεκνων και πολύτεκνων νοικοκυριών και τη διευκόλυνση των νέων ζευγαριών που θέλουν να αποκτήσουν κατοικία και παιδί. Στις πρωτοβουλίες αναμένεται να αναφερθεί ο πρωθυπουργός στα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, με τα τελικά μέτρα και το δημοσιονομικό τους κόστος να βρίσκονται υπό επεξεργασία.
Ποια είναι η βασική παρέμβαση για τις οικογένειες;
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται ο διπλασιασμός του επιδόματος παιδιού, μαζί με διεύρυνση των δικαιούχων και πρόσθετες ενισχύσεις για τις οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά. Η στόχευση είναι να περιοριστεί το σταθερά αυξανόμενο κόστος ανατροφής ενός παιδιού, από τη βρεφική φροντίδα έως την εκπαίδευση και την υγειονομική κάλυψη.
Παράλληλα, εξετάζονται φορολογικές ελαφρύνσεις για γονείς, καθώς και παρεμβάσεις που θα μειώνουν τα έξοδα για βρεφονηπιακούς σταθμούς, σχολικές δομές και υπηρεσίες υγείας.
Πώς συνδέεται η στεγαστική πολιτική με το δημογραφικό;
Η δυσκολία αγοράς ή ενοικίασης κατοικίας θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλά νέα ζευγάρια μεταθέτουν την απόφαση να κάνουν παιδί. Για τον λόγο αυτό, το κυβερνητικό πακέτο αναμένεται να περιλαμβάνει δράσεις στεγαστικής πολιτικής για νέους γονείς.
Στο τραπέζι βρίσκονται προγράμματα χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, επιδότηση ενοικίου για οικογένειες με παιδιά και αξιοποίηση κενών κατοικιών. Το ζητούμενο είναι η στέγαση να μην αποτελεί απαγορευτικό κόστος για τη δημιουργία οικογένειας.
Τι μέτρα εξετάζονται για εργασία και γονεϊκότητα;
Η επαγγελματική ανασφάλεια και οι δυσκολίες συνδυασμού δουλειάς και οικογένειας αποτελούν δεύτερο κρίσιμο παράγοντα. Οι παρεμβάσεις που συζητούνται περιλαμβάνουν ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς, ισχυρότερη προστασία της μητρότητας και της πατρότητας, καθώς και επέκταση των γονικών αδειών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πιο ενεργή συμμετοχή των πατέρων στη φροντίδα των παιδιών, ώστε το βάρος της οικογενειακής καθημερινότητας να μη μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στις μητέρες.
Ποιες δράσεις προβλέπονται για την υπογονιμότητα;
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η στήριξη της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με ευκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες γονιμότητας και μεγαλύτερη κάλυψη θεραπειών. Εξετάζεται επίσης η ενίσχυση των δημόσιων δομών υγείας, αλλά και η ενημέρωση των νέων για ζητήματα διατήρησης της γονιμότητας.
Η παρέμβαση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη προσπάθεια να περιοριστούν οι οικονομικοί και πρακτικοί φραγμοί για ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί.
Πώς εντάσσονται brain drain και περιφέρεια στο σχέδιο;
Το δημογραφικό πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τη μετανάστευση νέων εργαζομένων στο εξωτερικό και με την πληθυσμιακή συρρίκνωση της περιφέρειας. Για την αντιμετώπιση του brain drain, εξετάζονται κίνητρα επιστροφής Ελλήνων του εξωτερικού, καλύτερες αμοιβές και δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης.
Για την περιφέρεια, οι προτάσεις περιλαμβάνουν κίνητρα εγκατάστασης νέων οικογενειών, ενίσχυση της απασχόλησης και καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και ψηφιακής εξυπηρέτησης. Στόχος είναι να ανακοπεί η ερημοποίηση περιοχών που χάνουν σταθερά κατοίκους.
Τι ρόλο έχει η μεταναστευτική πολιτική;
Στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου συζητείται η ένταξη νόμιμων μεταναστών στην οικονομία, ιδιαίτερα σε κλάδους που αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού. Περιλαμβάνονται επίσης πολιτικές για τη δεύτερη γενιά μεταναστών, με στόχο την κοινωνική και εργασιακή ενσωμάτωση.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το δημογραφικό ως ζήτημα που αφορά όχι μόνο τις γεννήσεις, αλλά και το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη συνοχή της κοινωνίας.
Ποιος είναι ο τελικός στόχος των μέτρων;
Η κεντρική επιδίωξη είναι η απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας να γίνει λιγότερο οικονομικά επισφαλής. Πέρα από τα επιδόματα και τις φοροελαφρύνσεις, η συζήτηση αφορά και μια ευρύτερη αλλαγή της κοινωνικής πραγματικότητας: σταθερή εργασία, προσιτή κατοικία, διαθέσιμες δομές φροντίδας και ουσιαστική στήριξη για κάθε παιδί.
Τα μέτρα αναμένεται να εξειδικευθούν μετά τις ανακοινώσεις στη ΔΕΘ, καθώς θα κριθούν από τις δημοσιονομικές δυνατότητες και τον τελικό σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου.