Μόνιμο μηχανισμό ετήσιων αυξήσεων αποκτούν από το 2027 τα αναπηρικά επιδόματα, τερματίζοντας το καθεστώς των σταθερών ποσών που άλλαζαν μόνο έπειτα από ειδική κυβερνητική απόφαση. Η πρώτη αναπροσαρμογή θα εφαρμοστεί την 1η Ιανουαρίου 2027 και αφορά περίπου 218.000 δικαιούχους, με το μέσο ετήσιο πρόσθετο όφελος να εκτιμάται στα 220 ευρώ.
Η ρύθμιση, που ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της ΔΕΘ και εξειδικεύτηκε από το οικονομικό επιτελείο, καλύπτει αναπηρικές παροχές συνολικού ύψους 1,69 δισ. ευρώ ετησίως. Η βασική αλλαγή δεν είναι μόνο η πρώτη αύξηση, αλλά η καθιέρωση ενός σταθερού κανόνα για τις επόμενες χρονιές.
Πώς θα υπολογίζονται οι αυξήσεις στα αναπηρικά επιδόματα;
Ο νέος μηχανισμός θα ακολουθεί τον συντελεστή αναπροσαρμογής των συντάξεων. Δηλαδή, θα λαμβάνει υπόψη την πορεία του πληθωρισμού και της οικονομικής ανάπτυξης, με την αύξηση να προκύπτει από τον μέσο όρο των δύο μεταβολών και να μην υπερβαίνει το ποσοστό του πληθωρισμού.
Στην πράξη, το ποσοστό δεν θα είναι ίδιο κάθε χρόνο. Θα διαμορφώνεται ανάλογα με τις συνθήκες στην οικονομία και την εξέλιξη των τιμών, ώστε οι παροχές να ακολουθούν σε έναν βαθμό το αυξημένο κόστος ζωής.
Για το 2027, το δημοσιονομικό κόστος της πρώτης αναπροσαρμογής υπολογίζεται στα 47 εκατ. ευρώ. Τα επόμενα έτη εκτιμάται ότι η επιβάρυνση θα αυξάνεται κατά περίπου 40 εκατ. ευρώ ετησίως.
Ποια επιδόματα του ΟΠΕΚΑ εντάσσονται στον νέο μηχανισμό;
Η μεγαλύτερη ομάδα δικαιούχων αφορά τις προνοιακές αναπηρικές παροχές του ΟΠΕΚΑ, με περίπου 171.700 δικαιούχους και ετήσια δαπάνη που φτάνει τα 1,15 δισ. ευρώ.
Στον μηχανισμό εντάσσεται το επίδομα κίνησης για παραπληγικούς, τετραπληγικούς και ακρωτηριασμένους, καθώς και το διατροφικό επίδομα για νεφροπαθείς και μεταμοσχευμένους. Περιλαμβάνονται ακόμη οι οικονομικές ενισχύσεις για άτομα με βαριά αναπηρία, βαριά νοητική υστέρηση, εγκεφαλική παράλυση, αναπηρία όρασης, κώφωση ή βαρηκοΐα.
Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται και παροχές για άτομα με συγγενή αιμολυτική αναιμία ή συγγενή αιμορραγική διάθεση, όπως και οι ενισχύσεις παραπληγικών, τετραπληγικών και ακρωτηριασμένων.
Τι αλλάζει για τα επιδόματα του e-ΕΦΚΑ;
Στη ρύθμιση περιλαμβάνονται και παροχές του e-ΕΦΚΑ, κυρίως το εξωιδρυματικό επίδομα και το επίδομα απολύτου αναπηρίας. Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορά περίπου 46.400 δικαιούχους, ενώ η ετήσια δαπάνη της ανέρχεται στα 540 εκατ. ευρώ.
Το ποσό της αύξησης δεν θα είναι ίδιο για όλους. Θα εξαρτάται από το ύψος της παροχής, το είδος του επιδόματος και τυχόν συνδυασμό ενισχύσεων που λαμβάνει κάθε δικαιούχος. Τα 220 ευρώ αποτελούν τον μέσο όρο για το 2027 και όχι εγγυημένο ποσό ανά πρόσωπο.
Γιατί η ρύθμιση θεωρείται μόνιμη αλλαγή;
Μέχρι σήμερα, κάθε αναπροσαρμογή στα αναπηρικά επιδόματα απαιτούσε ξεχωριστή πολιτική και δημοσιονομική απόφαση. Από το 2027, οι συγκεκριμένες παροχές θα συνδέονται με έναν προβλέψιμο ετήσιο μηχανισμό, όπως συμβαίνει με τις συντάξεις.
Για τους δικαιούχους, η ουσία της παρέμβασης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη θεσμική μονιμότητα: οι αυξήσεις δεν θα εξαρτώνται πλέον από μεμονωμένες αποφάσεις, αλλά από τον συντελεστή που θα προκύπτει κάθε χρόνο. Ο ΟΠΕΚΑ είναι ο αρμόδιος φορέας για τις προνοιακές αναπηρικές παροχές και δημοσιεύει τις επιμέρους κατηγορίες τους.