Ένα νέο μοντέλο αποταμίευσης και επένδυσης, με ορίζοντα 18 ετών, σχεδιάζει να ενεργοποιήσει από το 2027 το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Πρόκειται για τον ειδικό επενδυτικό λογαριασμό για παιδιά, μέσω του οποίου το κράτος θα «συμπληρώνει» την αποταμίευση των γονέων, δημιουργώντας σταδιακά ένα πρώτο κεφάλαιο για τη νέα γενιά.
Η βασική ιδέα είναι απλή: για κάθε ποσό που θα καταθέτει ο γονέας, το Δημόσιο θα καταβάλλει ισόποση κρατική συνεισφορά, έως ένα συγκεκριμένο ετήσιο όριο. Τα κεφάλαια δεν θα παραμένουν σε απλή κατάθεση, αλλά θα επενδύονται σε εγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα, με διαφορετικά επίπεδα κινδύνου και δυνητικής απόδοσης.
Στόχος είναι τα πρώτα προϊόντα να είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2027 και να απευθύνονται σε παιδιά έως δύο ετών, δηλαδή σε παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2025 ή το 2026.
Από τη βρεφική ηλικία στην οικονομική ανεξαρτησία
Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγεται από τους γονείς μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει έναν επενδυτικό λογαριασμό.
Προϋπόθεση είναι τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, ενώ δεν θα υπάρχουν εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
Η κρατική ενίσχυση θα συνδέεται άμεσα με την αποταμίευση της οικογένειας. Για κάθε ευρώ που θα καταβάλλει ο γονέας, το κράτος θα καταθέτει άλλο ένα ευρώ, μέχρι το προβλεπόμενο ανώτατο όριο.
Το ανώτατο ποσό της κρατικής συμμετοχής θα ξεκινά από τα 1.200 ευρώ τον χρόνο και θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
| Περίοδος | Μέγιστη κρατική εισφορά | Ίδια εισφορά γονέα | Συνολική ετήσια εισφορά |
|---|---|---|---|
| 2027–2031 | 1.200 € | 1.200 € | 2.400 € |
| 2032–2036 | 1.320 € | 1.320 € | 2.640 € |
| 2037–2041 | 1.452 € | 1.452 € | 2.904 € |
| 2042–2044* | 1.597 € | 1.597 € | 3.194 € |
*Στο παράδειγμα παιδιού που γεννήθηκε το 2026 και ενηλικιώνεται το 2044.
Ο γονέας θα μπορεί να καταβάλλει τα χρήματα είτε εφάπαξ είτε τμηματικά. Για παράδειγμα, η μέγιστη επιλέξιμη εισφορά των 1.200 ευρώ αντιστοιχεί σε 100 ευρώ τον μήνα.
Παράλληλα, το συνολικό ποσό που θα μπορεί να καταθέτει ο γονέας θα φτάνει έως τις 10.000 ευρώ ετησίως. Το ποσό πάνω από το όριο που ενεργοποιεί την κρατική συμμετοχή δεν θα συνοδεύεται από αντίστοιχη κρατική εισφορά.
Τα χρήματα θα επενδύονται – δεν θα μένουν σε έναν απλό λογαριασμό
Ο νέος «κουμπαράς» δεν θα λειτουργεί ως ένας κλασικός λογαριασμός ταμιευτηρίου. Τα κεφάλαια θα επενδύονται υποχρεωτικά σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων.
Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται:
- ασφαλιστικά προϊόντα,
- αμοιβαία κεφάλαια,
- μετοχές,
- εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές,
- κρατικά ομόλογα.
Οι επενδύσεις θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω οργανωμένων αγορών στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κάθε πάροχος θα είναι υποχρεωμένος να προσφέρει τουλάχιστον ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου. Παράλληλα, θα υπάρχουν επενδυτικές επιλογές υψηλότερου κινδύνου, οι οποίες θα μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη απόδοση σε βάθος χρόνου.
Έτσι, ο γονέας δεν θα καλείται απλώς να επιλέξει έναν πάροχο, αλλά και ένα επενδυτικό προφίλ που θα ανταποκρίνεται στον βαθμό κινδύνου που είναι διατεθειμένος να αναλάβει.
Ενιαίοι κανόνες για κόστος και σύγκριση προϊόντων
Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα για την αποτελεσματικότητα του μέτρου είναι το κόστος των επενδυτικών προϊόντων. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται κοινό υπόδειγμα γνωστοποίησης, ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους και κοινή μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους παρόχους. Στόχος είναι οι οικογένειες να μπορούν να συγκρίνουν προϊόντα διαφορετικών τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και επενδυτικών επιχειρήσεων με βάση τα ίδια στοιχεία.
Παράλληλα, ο γονέας θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει χωρίς χρέωση τα κεφάλαια σε άλλο εγκεκριμένο επενδυτικό προϊόν, ακόμη και σε προϊόν διαφορετικού παρόχου. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε έναν επενδυτικό ορίζοντα 18 ετών, καθώς το επενδυτικό προφίλ μιας οικογένειας μπορεί να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Ποιοι θα μπορούν να προσφέρουν τον «κουμπαρά»
Τα προϊόντα θα διατίθενται από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Για να ενταχθούν στο πρόγραμμα, οι πάροχοι θα πρέπει να λάβουν ειδική έγκριση. Η διαδικασία θα γίνεται σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και, όπου απαιτείται, με την Τράπεζα της Ελλάδος.
Το ποσό στην ενηλικίωση: 49.304 ευρώ χωρίς καμία απόδοση
Το πραγματικό ενδιαφέρον του προγράμματος βρίσκεται στη δύναμη της μακροχρόνιας επένδυσης. Ας υποθέσουμε ότι ένα παιδί γεννιέται το 2026 και ο γονέας ανοίγει τον λογαριασμό μέσα στο 2027. Εφόσον καταβάλλεται κάθε χρόνο το ποσό που απαιτείται για τη μέγιστη κρατική συνεισφορά, σε ορίζοντα 18 ετών θα έχουν καταβληθεί συνολικά 49.304 ευρώ.
Από αυτά, τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από τον γονέα και άλλα 24.652 ευρώ από το κράτος.
| Πηγή χρημάτων | Συνολικό ποσό 18ετίας |
|---|---|
| Γονέας | 24.652 € |
| Κράτος | 24.652 € |
| Σύνολο εισφορών | 49.304 € |
Το ποσό αυτό αποτελεί το κεφάλαιο που θα έχει δημιουργηθεί από τις εισφορές. Η τελική αξία του λογαριασμού μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερη, εφόσον οι επενδύσεις αποδώσουν.
Τρία σενάρια για το κεφάλαιο των 18 ετών
Με βάση τα ενδεικτικά σενάρια του σχεδιασμού, η διαφορά που μπορεί να δημιουργήσει η επενδυτική απόδοση είναι σημαντική.
| Μέση ετήσια απόδοση | Ενδεικτικό κεφάλαιο στην ενηλικίωση |
|---|---|
| 0% | 49.304 € |
| 3% | 64.109 € |
| 5% | 77.062 € |
Με μέση ετήσια απόδοση 3%, το κεφάλαιο θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 64.100 ευρώ. Με μέση απόδοση 5%, θα μπορούσε να ξεπεράσει τις 77.000 ευρώ. Η διαφορά είναι αποτέλεσμα της σύνθετης απόδοσης: οι αποδόσεις που παράγονται κάθε χρόνο παραμένουν επενδεδυμένες και μπορούν με τη σειρά τους να δημιουργήσουν νέες αποδόσεις.
Ωστόσο, τα ποσά αυτά είναι προβολές και όχι εγγυημένες αποδόσεις. Η πραγματική αξία του λογαριασμού θα εξαρτηθεί από την πορεία των αγορών, το επενδυτικό προϊόν, το επίπεδο κινδύνου και τις χρεώσεις.
«Κλειδωμένα» τα χρήματα έως τα 18
Βασικός κανόνας του προγράμματος είναι ότι τα χρήματα δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από την ενηλικίωση. Πρόωρη ανάληψη θα επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως ο θάνατος του γονέα ή του παιδιού, καθώς και σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών, το συσσωρευμένο ποσό θα μεταφέρεται σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομα του παιδιού. Με αυτόν τον τρόπο, η επένδυση μετατρέπεται σε διαθέσιμο κεφάλαιο στην αφετηρία της ενήλικης ζωής.
Αφορολόγητες οι αποδόσεις
Σημαντικό κίνητρο αποτελεί και η φορολογική μεταχείριση του λογαριασμού. Το εισόδημα που θα αποκτά το παιδί από την επένδυση των χρημάτων θα απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος. Η απαλλαγή θα αφορά τον φόρο επί των τόκων, τον φόρο υπεραξίας από τη μεταβίβαση κεφαλαίου και τον φόρο επί των μερισμάτων.
Έτσι, το όφελος για την οικογένεια δεν προκύπτει μόνο από την κρατική συμμετοχή, αλλά και από τη φορολογική μεταχείριση των επενδυτικών αποδόσεων.
Από το επίδομα στο «πρώτο κεφάλαιο ζωής»
Η πολιτική στόχευση του μέτρου είναι ευρύτερη από τη δημιουργία ενός ακόμη χρηματοδοτικού βοηθήματος. Όπως έχει αναφέρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στόχος είναι να περάσει η οικονομική πολιτική από μια λογική που βασίζεται κυρίως σε επιδόματα και φορολογικές ελαφρύνσεις σε ένα μοντέλο που δημιουργεί ταυτόχρονα αποταμίευση, περιουσία και επενδυτική κουλτούρα.
Το κεφάλαιο που θα έχει δημιουργηθεί στα 18 θα μπορεί να αποτελέσει οικονομική βάση για σημαντικές αποφάσεις του νέου ανθρώπου: σπουδές, επαγγελματικό ξεκίνημα, δημιουργία οικογένειας ή άλλες ανάγκες που προκύπτουν κατά τη μετάβαση στην ενήλικη ζωή.
Το δεύτερο στοίχημα: η ελληνική κεφαλαιαγορά
Το μέτρο έχει όμως και μια δεύτερη διάσταση. Δεν αφορά μόνο την οικογενειακή αποταμίευση, αλλά και τη διοχέτευση κεφαλαίων στην οικονομία. Εφόσον σημαντικό μέρος των χρημάτων κατευθύνεται σε μετοχές και εταιρικά ομόλογα, δημιουργείται δυνητικά μια νέα πηγή χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και την κεφαλαιαγορά.
Η λογική συνδέεται με τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία επιδιώκει να μετατρέψει μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής αποταμίευσης σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
Το κρίσιμο ζητούμενο
Η επιτυχία του «κουμπαρά» θα κριθεί τελικά όχι μόνο από το ύψος της κρατικής συμμετοχής, αλλά και από το κατά πόσο το νέο σύστημα θα προσφέρει πραγματικά ανταγωνιστικά, διαφανή και χαμηλού κόστους προϊόντα.
Σε έναν ορίζοντα 18 ετών, ακόμη και μικρές διαφορές στις χρεώσεις μπορούν να επηρεάσουν το τελικό κεφάλαιο. Το ίδιο ισχύει για την επενδυτική στρατηγική: ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου προσφέρει διαφορετικό προφίλ κινδύνου από ένα προϊόν που επενδύει σε μετοχές.
Το βασικό πλεονέκτημα του προγράμματος είναι ότι συνδυάζει τρεις παράγοντες: κρατική συμμετοχή, μακροχρόνια επένδυση και φορολογικά κίνητρα.
Εφόσον εφαρμοστεί από το 2027 με τα χαρακτηριστικά που έχουν παρουσιαστεί, ένα παιδί που θα ενταχθεί από τα πρώτα χρόνια της ζωής του θα μπορούσε να αποκτήσει στην ενηλικίωσή του ένα κεφάλαιο άνω των 60.000 ευρώ, εφόσον οι επενδύσεις επιτύχουν θετικές αποδόσεις.
Για τον γονέα, η ουσία είναι ότι η συστηματική αποταμίευση των 100 ευρώ τον μήνα μπορεί να λειτουργήσει ως «σπόρος» για τη δημιουργία ενός σημαντικού κεφαλαίου. Για το κράτος, το στοίχημα είναι μεγαλύτερο: να μετατρέψει ένα μέρος της επιδοματικής πολιτικής σε μακροχρόνια δημιουργία περιουσίας και, ταυτόχρονα, να ενισχύσει την επενδυτική κουλτούρα μιας χώρας που παραδοσιακά στηρίζεται περισσότερο στην τραπεζική κατάθεση παρά στην κεφαλαιαγορά.