Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, καθώς η ένταση στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία και οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές περιορίζουν την προσφορά. Η πίεση περνά ήδη στην ελληνική αγορά καυσίμων, ενώ αυξάνει η αβεβαιότητα για την τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου.
Το Brent κινείται κοντά στα 107 δολάρια το βαρέλι. Στις τελευταίες συναλλαγές διαμορφώθηκε στα 106,93 δολάρια, ενώ τα συμβόλαια Νοεμβρίου ενισχύθηκαν περίπου 1,25%, φθάνοντας στα 107 δολάρια. Το αμερικανικό αργό WTI διαπραγματεύεται μεταξύ 102,65 και 102,68 δολαρίων το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 1,3%.
Η πίεση στις αγορές συνδέεται με τη σοβαρή μείωση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το Σαββατοκύριακο εξήλθαν από τον Κόλπο μόλις τέσσερα φορτηγά πλοία και εισήλθαν δέκα, όταν κατά το προηγούμενο δεκαήμερο ο ημερήσιος μέσος όρος ήταν περίπου 14 πλοία.
Πετρέλαιο: Κλειστός ο αγωγός Ανατολής-Δύσης
Κρίσιμος παράγοντας για την άνοδο των τιμών αποτελεί η διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού πετρελαιαγωγού «Ανατολής-Δύσης», ο οποίος προσφέρει εναλλακτική διαδρομή εξαγωγών, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Ο αγωγός παραμένει κλειστός έπειτα από επιθέσεις με drones, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πότε θα επανέλθει σε λειτουργία.
Η συγκεκριμένη υποδομή μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τις ανατολικές παραγωγικές περιοχές της Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και, υπό κανονικές συνθήκες, μπορεί να διακινεί περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Σύμφωνα με το Ριάντ, οι ζημιές στον αγωγό προκλήθηκαν από drones που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ. Η αναστολή της λειτουργίας του περιορίζει τις δυνατότητες της Σαουδικής Αραβίας να εξάγει πετρέλαιο, καθώς η ναυσιπλοΐα αντιμετωπίζει κινδύνους τόσο στο Ορμούζ όσο και στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ.
Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη νότια Σαουδική Αραβία. Υποστήριξαν ότι χρησιμοποίησαν δεκάδες βαλλιστικούς πυραύλους και drones με στόχο την αεροπορική βάση «Βασιλιάς Χαλίντ» στη Χαμίς Μουσάιτ.
Ο υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμός στην Υεμένη ανέφερε ότι 13 άμαχοι τραυματίστηκαν τη Δευτέρα από επιθέσεις των Χούθι με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Οι Χούθι έχουν επίσης καταγράψει εδαφικά κέρδη στη δυτική Υεμένη και έχουν αποκτήσει τον έλεγχο του Μπαμπ ελ Μάντεμπ, της θαλάσσιας διόδου που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ με τον Ινδικό Ωκεανό.
Ένταση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ
Η ένταση στον Περσικό Κόλπο παραμένει υψηλή. Το Ιράν υποστήριξε ότι υπερδεξαμενόπλοιο, το οποίο επιχείρησε να εισέλθει σε απαγορευμένη ζώνη στα Στενά του Ορμούζ, εξερράγη έπειτα από πρόσκρουση σε νάρκες.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αναφέρθηκαν ειδικότερα στο υπό παναμαϊκή σημαία πετρελαιοφόρο El Gaia, υποστηρίζοντας ότι το πλοίο προσέκρουσε σε θαλάσσια νάρκη. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, διέψευσε αυτή την εκδοχή και υποστήριξε ότι το δεξαμενόπλοιο είχε δεχθεί πλήγμα από ιρανικό πύραυλο τον προηγούμενο μήνα, με αποτέλεσμα να τεθεί εκτός λειτουργίας.
Ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ακόμη ότι κατέρριψε προηγμένο αμερικανικό drone πάνω από τα Στενά του Ορμούζ, μετά από επιχειρήσεις της Τεχεράνης εναντίον αμερικανικών μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων στην περιοχή.
Παράλληλα, αναβλήθηκε αιφνιδιαστικά διπλωματική συνάντηση του Ιράν με αραβικά κράτη του Κόλπου, η οποία είχε ως θέμα την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία ζήτησε την αναβολή συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του Ιράν και των κρατών του Κόλπου στο Ομάν, όπου επρόκειτο να συζητηθούν η επαναλειτουργία των θαλάσσιων περασμάτων και η αποκατάσταση των ενεργειακών και εμπορικών ροών.
Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συναντήθηκε στην Τζέντα με τον διοικητή της CENTCOM Μπραντ Κούπερ, με αντικείμενο τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο συνέχισης της στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ κατά του Ιράν και πιθανής ανάληψης ελέγχου του ιρανικού πετρελαίου. Υποστήριξε επίσης ότι η Τεχεράνη επιδιώκει συμφωνία με την Ουάσιγκτον, ενώ το Ιράν έχει διαμηνύσει ότι δεν θα προχωρήσει σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ αν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά του.
Η Τεχεράνη απορρίπτει ότι καθοδηγεί τις επιχειρήσεις των Χούθι. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ χαρακτήρισε την Ανσαραλά «απολύτως ανεξάρτητο» παράγοντα και υποστήριξε ότι λαμβάνει αποφάσεις με βάση τα δικά της συμφέροντα.
Πίεση σε LNG και φυσικό αέριο
Η μείωση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ έχει επηρεάσει σημαντικά και τις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι εξαγωγές LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν περιοριστεί, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό της Ευρώπης με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.
Η τιμή του ευρωπαϊκού benchmark φυσικού αερίου στο ολλανδικό χρηματιστήριο ενέργειας κινείται πάνω από τα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Στις 14 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 81,95 ευρώ/MWh, με ημερήσια άνοδο 3,05% και αύξηση σχεδόν 155% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Πρόκειται για επίπεδο κοντά στο υψηλότερο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Την αβεβαιότητα για τον ευρωπαϊκό εφοδιασμό ενισχύουν οι εργασίες συντήρησης σε νορβηγικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου. Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται περίπου στο 68% της διαθέσιμης χωρητικότητας, επίπεδο χαμηλότερο κατά σχεδόν 17 ποσοστιαίες μονάδες από τον εποχικό μέσο όρο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, IEA, στην έκθεσή του της 11ης Σεπτεμβρίου, προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 θα μειωθεί κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή περίπου 6% σε ετήσια βάση. Η εκτίμηση συνδέεται με τη μετάθεση της πλήρους επιστροφής των παραγωγών της Μέσης Ανατολής στην κανονικότητα για το 2027.
Οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων και LPG παραμένουν περίπου 60% χαμηλότερες σε σχέση με τον Φεβρουάριο, δηλαδή μειωμένες κατά περίπου 3,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Οι καθαρές εξαγωγές diesel και gasoil από τις χώρες του Κόλπου υποχώρησαν τον Αύγουστο στα 390.000 βαρέλια ημερησίως, περίπου στο ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.
Αυξήσεις στην αντλία στην Ελλάδα
Οι διεθνείς ανατιμήσεις έχουν ήδη αποτυπωθεί στις τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα. Η πανελλαδική σταθμισμένη μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων ανέρχεται στα 2,149 ευρώ ανά λίτρο, της αμόλυβδης 100 οκτανίων στα 2,382 ευρώ, του diesel κίνησης στα 2,108 ευρώ και του autogas στα 0,984 ευρώ ανά λίτρο.
Οι τιμές διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή. Στις Κυκλάδες, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης φθάνει τα 2,358 ευρώ το λίτρο και του diesel τα 2,302 ευρώ. Στα Δωδεκάνησα, η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων ανέρχεται στα 2,258 ευρώ ανά λίτρο.
Σε πρατήρια των Χανίων, η αμόλυβδη 95 οκτανίων έχει φθάσει έως τα 2,27 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel σε ορισμένες περιπτώσεις πλησιάζει τα 2,50 ευρώ. Η άνοδος των διεθνών τιμών δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στη λιανική αγορά, καθώς η τιμή εξόδου από τα διυλιστήρια βρίσκεται περίπου στα 1,60 ευρώ το λίτρο για την αμόλυβδη και στα 1,55 ευρώ για το diesel κίνησης.
Στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η μέση τιμή στην Ελλάδα για την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου διαμορφώνεται στα 170,25 ευρώ/MWh, έναντι 186,76 ευρώ/MWh την προηγούμενη ημέρα. Ο μέσος όρος των τελευταίων 30 ημερών βρίσκεται περίπου στα 153,6 ευρώ/MWh.
Οι ωριαίες τιμές έφθασαν στα 246,09 ευρώ/MWh στις 07:00, στα 260,82 ευρώ/MWh στις 08:00 και στα 252,78 ευρώ/MWh στις 19:00. Αντίθετα, τις μεσημεριανές ώρες, λόγω της αυξημένης παραγωγής από φωτοβολταϊκά, η τιμή υποχώρησε κάτω από τα 70 ευρώ/MWh.
Πετρέλαιο θέρμανσης και πιθανές παρεμβάσεις
Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι, αν διατηρηθούν οι σημερινές διεθνείς τιμές, η τιμή εκκίνησης μπορεί να κινηθεί κοντά ή και πάνω από τα 1,85-1,90 ευρώ το λίτρο. Δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη τιμή, καθώς το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από την πορεία του Brent, τις τιμές διύλισης, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Την προηγούμενη περίοδο επιδότησης, το πετρέλαιο θέρμανσης είχε ξεκινήσει κοντά στα 1,14 ευρώ ανά λίτρο. Η πιθανότητα σημαντικά υψηλότερης τιμής δημιουργεί ανησυχία για το ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στη διάρκεια του χειμώνα.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει αναφέρει ότι η συζήτηση για το πετρέλαιο θέρμανσης θα γίνει τον Οκτώβριο. Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές και έχει επισημάνει ότι υπάρχουν διαθέσιμα εθνικά και ευρωπαϊκά εργαλεία, εφόσον απαιτηθεί στήριξη.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει επίσης αναφέρει ότι εξετάζει την πορεία της αγοράς και μπορεί να αξιολογήσει πρόσθετες παρεμβάσεις εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν.
Οι πρατηριούχοι ζητούν το επίδομα θέρμανσης να ενσωματώνεται απευθείας στην τιμή της αντλίας, ώστε η ελάφρυνση να είναι άμεση για τον καταναλωτή και να περιοριστούν τα περιθώρια καταστρατήγησης. Εκφράζουν ακόμη ανησυχία ότι η αύξηση του κόστους θέρμανσης μπορεί να οδηγήσει περισσότερα νοικοκυριά στη χρήση ξύλων και άλλων στερεών καυσίμων, επιβαρύνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση στις πόλεις.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει σήμερα ζήτημα επάρκειας καυσίμων. Ωστόσο, η αύξηση του κόστους μεταφοράς, η περιορισμένη διαθεσιμότητα φορτίων LNG, οι πιέσεις στα διυλισμένα προϊόντα και η άνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια ενδέχεται να επηρεάσουν ευρύτερα τις τιμές μεταφορών, παραγωγής, αγαθών και υπηρεσιών.