Νέα πίεση δέχονται τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από το κόστος των καυσίμων, καθώς η άνοδος του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές περνά σταδιακά στις αντλίες, την ώρα που η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στον παγκόσμιο εφοδιασμό.
Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης στην Ελλάδα κινείται πλέον στην περιοχή των 2,16 ευρώ το λίτρο, ενώ στην Αττική προσεγγίζει τα 2,20 ευρώ. Αντίστοιχα, το πετρέλαιο κίνησης έχει φτάσει περίπου στα 2,12 ευρώ το λίτρο, καταγράφοντας καθημερινές αυξήσεις.
Η εικόνα στα επίσημα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων επιβεβαιώνει ότι οι τιμές έχουν παγιωθεί πάνω από τα 2 ευρώ. Στην Αθήνα η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης διαμορφώνεται περίπου στα 2,15 ευρώ το λίτρο, με σημαντικά υψηλότερες τιμές να καταγράφονται σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Γιώργος Ασμάτογλου: «Αν ξεκινούσε σήμερα το πετρέλαιο κίνησης θα ήταν στα 2 ευρώ»
Μιλώντας στην ΕΡΤ ο Γιώργος Ασμάτογλου είπε χαρακτηριστικά ότι «Το τελευταίο διάστημα και ειδικά στο πετρέλαιο κίνησης οι αυξήσεις είναι πολύ μεγάλες. Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, από τη Δευτέρα μέχρι και σήμερα, η τιμή έχει αυξηθεί συνολικά κατά 11 λεπτά το λίτρο. Μόνο σήμερα η αύξηση είναι περίπου 4,5 λεπτά, ενώ τις προηγούμενες ημέρες οι αυξήσεις ήταν της τάξης των 2,5 και 3,5 λεπτών αντίστοιχα – Ιδιαίτερα στο πετρέλαιο κίνησης, η επιβάρυνση είναι πολύ μεγάλη και αυτό είναι που μας ανησυχεί περισσότερο.».
Ο πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων καυσίμων πρόσθεσε: «με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, δεν μπορούμε να περιμένουμε κάτι διαφορετικό. Έχουμε τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού της Σαουδικής Αραβίας, έχουμε τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα και την απειλή για τη ναυσιπλοΐα από τους Χούθι. Όλα αυτά αναγκάζουν τα πλοία να ακολουθούν μεγαλύτερες διαδρομές.»
«Αυτές οι διαδρομές είναι και πιο χρονοβόρες και σαφώς ακριβότερες, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς των καυσίμων.
Αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται να υπάρχει ζήτημα έλλειψης καυσίμων. Ωστόσο, εάν η κατάσταση επιδεινωθεί και κλείσουν πλήρως κρίσιμα περάσματα ή αν τα πλοία αναγκαστούν να κάνουν πολύ μεγάλες παρακάμψεις, τότε στο μέλλον θα μπορούσε να υπάρξει πρόβλημα.
Σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να στραφούμε σε άλλες αγορές, με βασική επιλογή την αμερικανική αγορά και το αμερικανικό αργό. Από την πλευρά της Ρωσίας υπάρχει επίσης σοβαρό πρόβλημα, λόγω των ζημιών που έχουν υποστεί εγκαταστάσεις της, με αποτέλεσμα και η ίδια να αναγκάζεται να προμηθεύεται έτοιμα προϊόντα από άλλες χώρες.
Αν λοιπόν στραφούμε περισσότερο στο αμερικανικό αργό, μιλάμε για πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις και κατά συνέπεια για σημαντικά αυξημένο κόστος μεταφοράς. Το κόστος αυτό θα περάσει τελικά στην τιμή της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης.
Αν, επιπλέον, τα πλοία δεν μπορούν να περάσουν από το Σουέζ και αναγκαστούν να κάνουν ολόκληρο τον περίπλου, τότε η επιβάρυνση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη».
Ο Γιώργος Ασμάτογλου σημείωσε ακόμη ότι, με τα σημερινά δεδομένα, «αν ξεκινούσε σήμερα η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, η τιμή του θα ήταν περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο.
Το Brent κρατά τις αγορές σε συναγερμό
Η μεγάλη πίεση ξεκινά από τη διεθνή αγορά πετρελαίου. Το Brent έχει κινηθεί τις τελευταίες ημέρες πάνω από τα 107-108 δολάρια το βαρέλι, έχοντας πλησιάσει και τα 109 δολάρια, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να υπολογίσουν πόσο πετρέλαιο μπορεί να λείψει από την αγορά εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή.
Στις συναλλαγές της Τετάρτης το Brent υποχώρησε στα 107,82 δολάρια το βαρέλι, κυρίως εξαιτίας της απροσδόκητης αύξησης των αμερικανικών αποθεμάτων. Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, παραμένει περιορισμένη, καθώς οι φόβοι για την προσφορά εξακολουθούν να κυριαρχούν.
Το πρόβλημα με τον σαουδαραβικό αγωγό
Στην καρδιά της νέας αναταραχής βρίσκεται ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας. Ο στρατηγικής σημασίας αγωγός επιτρέπει στο Ριάντ να μεταφέρει πετρέλαιο από την ανατολική πλευρά της χώρας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η λειτουργία του διακόπηκε μετά από επίθεση, με αποτέλεσμα να περιοριστούν οι δυνατότητες εξαγωγής σαουδαραβικού πετρελαίου προς την Ευρώπη.
Ο αγωγός είχε χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά περίπου 4 έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, ποσότητας που αντιστοιχεί περίπου στο 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μπορεί να επανέλθει σε λειτουργία μέσα σε ημέρες, άλλες πηγές όμως δεν αποκλείουν οι επισκευές να χρειαστούν έως και πέντε ή έξι εβδομάδες.
Ήδη η Σαουδική Αραβία έχει ακυρώσει ή περιορίσει φορτία προς ευρωπαϊκούς πελάτες, αναγκάζοντας μεγάλους αγοραστές να αναζητήσουν αργό από άλλες αγορές, όπως η Βόρεια Θάλασσα, οι ΗΠΑ, η Αλγερία και το Καζακστάν.
Σχεδόν άδειο το Ορμούζ από μεγάλα πετρελαιοφόρα
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Την Τρίτη καταγράφηκαν μόλις τέσσερις διελεύσεις πλοίων, έναντι μέσου όρου 18 το προηγούμενο δεκαήμερο. Το σημαντικότερο είναι ότι ανάμεσα στα πλοία που καταγράφηκαν δεν υπήρχε ούτε μεγάλο δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού ούτε LNG carrier.
Πριν από τη σημερινή κρίση, από το Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ποσοτήτων πετρελαίου και LNG.
Αυτό σημαίνει ότι η διεθνής αγορά έχει ταυτόχρονα περιορισμένη κίνηση στο Ορμούζ και πρόβλημα στη σημαντικότερη σαουδαραβική εναλλακτική οδό προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Στα ύψη και το φυσικό αέριο
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το φυσικό αέριο. Οι ευρωπαϊκές τιμές έχουν κινηθεί στην περιοχή των 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ τα συμβόλαια παράδοσης Δεκεμβρίου έχουν ξεπεράσει ακόμη και τα 83 ευρώ/MWh.
Η εξέλιξη έχει αρχίσει να προκαλεί σοβαρή ανησυχία στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς οι τιμές τόσο του φυσικού αερίου όσο και προϊόντων όπως το diesel έχουν πλέον ξεπεράσει ακόμη και επίπεδα που η ΕΚΤ χρησιμοποιούσε σε δυσμενή σενάρια για τον πληθωρισμό.
Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο καθώς η Ευρώπη πλησιάζει τον χειμώνα με αποθήκες πολύ λιγότερο γεμάτες από ό,τι συνήθως.
Στις 14 Σεπτεμβρίου, οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης βρίσκονταν μόλις στο 68,26% της χωρητικότητάς τους, με τη Γερμανία στο 55,81% και την Ολλανδία στο 52,55%.
Στο τραπέζι νέα παράταση της επιδότησης στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση έχει ήδη παρατείνει για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο την επιδότηση των 10 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης.
Το μέτρο εφαρμόζεται με στόχο όχι μόνο τη συγκράτηση της τιμής στο πρατήριο αλλά και τον περιορισμό των επιπτώσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το ακριβό diesel μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς για τρόφιμα και προϊόντα. Από τον Απρίλιο, το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης είχε φτάσει ήδη τα 211 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, η HELLENiQ ENERGY έχει παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου τις έκτακτες εκπτώσεις προς τις εταιρείες εμπορίας, τόσο στην αμόλυβδη 95 οκτανίων όσο και στο diesel.
Το υπουργείο Οικονομικών έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέας παράτασης της στήριξης τον Οκτώβριο, εφόσον οι διεθνείς τιμές δεν αποκλιμακωθούν.
Το επόμενο μεγάλο πρόβλημα: Το πετρέλαιο θέρμανσης
Το βλέμμα στρέφεται πλέον στον Οκτώβριο και στην έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Με το Brent σε αυτά τα επίπεδα, αυξάνονται οι φόβοι ότι η φετινή περίοδος θέρμανσης θα ξεκινήσει με ιδιαίτερα υψηλές τιμές. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ήδη δηλώσει ότι το ζήτημα θα επανεξεταστεί τον Οκτώβριο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κρατικής παρέμβασης για τη στήριξη των καταναλωτών.
Το ενεργειακό κόστος επιστρέφει ως απειλή για τον πληθωρισμό
Οι επιπτώσεις πλέον δεν περιορίζονται στην αντλία. Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει υψηλότερο κόστος στις μεταφορές και στη βιομηχανία, ενώ ακριβότερο φυσικό αέριο μπορεί να οδηγήσει σε νέες πιέσεις στην ηλεκτρική ενέργεια.
Στη Γερμανία, όπου οι τιμές στα πρατήρια έχουν επίσης φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προανήγγειλε νέο σχέδιο ελάφρυνσης των καταναλωτών. Η μέση τιμή καυσίμου στη χώρα έχει φτάσει στα 2,286 ευρώ το λίτρο, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι πόσο θα διαρκέσουν οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή. Εάν αποκατασταθεί γρήγορα ο σαουδαραβικός East-West και αυξηθούν ξανά οι διελεύσεις από το Ορμούζ, η πίεση στις διεθνείς τιμές θα μπορούσε να περιοριστεί. Αν όμως η σημερινή κατάσταση παραταθεί καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, το υψηλό ενεργειακό κόστος κινδυνεύει να περάσει ακόμη βαθύτερα στις τιμές καυσίμων, στην ηλεκτρική ενέργεια, στις μεταφορές και τελικά στο καθημερινό κόστος ζωής.