Νέα δεδομένα ισχύουν από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026 στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, με μία από τις σημαντικότερες αλλαγές να αφορά την κύρια κατοικία. Το νέο εργαλείο έχει πλέον ενεργοποιηθεί και δίνει τη δυνατότητα στον οφειλέτη να ζητήσει διαφορετική μεταχείριση για το σπίτι στο οποίο διαμένει, διαχωρίζοντάς το από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του.
Η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για όσους διαθέτουν περισσότερα ακίνητα αλλά επιδιώκουν να διατηρήσουν την κύρια κατοικία τους. Η υπόλοιπη περιουσία μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να αξιοποιηθεί ή να ρευστοποιηθεί, ώστε να διαμορφωθεί μία βιώσιμη πρόταση για την αποπληρωμή των χρεών.
Τι ισχύει πλέον για την κύρια κατοικία;
Με το νέο πλαίσιο, που βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή, εισάγεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από τα υπόλοιπα ακίνητα του οφειλέτη.
Στην πράξη, ο οφειλέτης μπορεί να επιλέξει ειδική μεταχείριση για το σπίτι στο οποίο κατοικεί, ενώ η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο της διευθέτησης των χρεών.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται, ανάλογα με τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα κάθε περίπτωσης, μεγαλύτερα περιθώρια για βιώσιμη ρύθμιση, χαμηλότερη μηνιαία δόση ή μεγαλύτερη διαγραφή μέρους της οφειλής.
Η προστασία της κύριας κατοικίας, πάντως, δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αυτόματη και χωρίς προϋποθέσεις. Η τελική λύση εξαρτάται από τα δεδομένα κάθε οφειλέτη και τους όρους της ρύθμισης.
Πώς μπορεί να προκύψει μεγαλύτερο «κούρεμα»;
Το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται πλέον η συνολική περιουσία.
Εφόσον ο οφειλέτης διαθέτει άλλα ακίνητα ή περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν ή να ρευστοποιηθούν, μπορεί να δημιουργηθεί μεγαλύτερο περιθώριο για ευνοϊκότερη αναδιάρθρωση του υπόλοιπου χρέους και για τη διατήρηση της κύριας κατοικίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι προβλέπεται ένα ενιαίο ή οριζόντιο «κούρεμα» για όλους. Το αποτέλεσμα διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος και το είδος των οφειλών, την αξία της περιουσίας και την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.
Ποιο είναι το νέο όριο χρεών για τον εξωδικαστικό μηχανισμό;
Παράλληλα, έχει μειωθεί το κατώτατο ύψος συνολικών οφειλών που απαιτείται για την πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Το όριο έχει υποχωρήσει από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά τον αριθμό των οφειλετών που μπορούν να εξετάσουν την ένταξή τους στη διαδικασία.
Έτσι, ένας πολίτης με συνολικά χρέη 6.000 ή 7.500 ευρώ, για παράδειγμα, προς την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ, τράπεζες ή servicers μπορεί να υποβάλει αίτηση, εφόσον πληροί και τις υπόλοιπες προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Αντίθετα, όταν οι συνολικές οφειλές βρίσκονται κάτω από τις 5.000 ευρώ, ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν αποτελεί διαθέσιμη επιλογή και ο οφειλέτης θα πρέπει να εξετάσει άλλες δυνατότητες ρύθμισης.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν περισσότερα ακίνητα;
Η νέα δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους οφειλέτες που, εκτός από την κατοικία στην οποία διαμένουν, διαθέτουν δεύτερο σπίτι, οικόπεδο ή άλλη ακίνητη περιουσία.
Η προστασία της κύριας κατοικίας δεν συνεπάγεται προστασία ολόκληρης της περιουσίας. Αντίθετα, η νέα διαδικασία βασίζεται ακριβώς στη δυνατότητα διαφορετικής αντιμετώπισης του σπιτιού όπου διαμένει ο οφειλέτης σε σχέση με τα υπόλοιπα περιουσιακά του στοιχεία.
Γι’ αυτό και πριν από οποιαδήποτε αίτηση απαιτείται προσεκτικός υπολογισμός του οικονομικού αποτελέσματος και των συνεπειών που μπορεί να έχει η επιλογή της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Με τις αλλαγές που τέθηκαν σε εφαρμογή από τις 21 Σεπτεμβρίου, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποκτά ένα επιπλέον εργαλείο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη και κυρίως στο πόσοι οφειλέτες θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν το νέο πλαίσιο για να διατηρήσουν την κύρια κατοικία τους.