Οι ηλεκτρονικές πληρωμές με κάρτα μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικό φορολογικό όφελος έως το τέλος του 2026, καθώς δύο κίνητρα που αφορούν εκατομμύρια φορολογουμένους εκπνέουν στις 31 Δεκεμβρίου. Το πρώτο προβλέπει μείωση του φορολογητέου εισοδήματος έως και 5.000 ευρώ για δαπάνες σε συγκεκριμένους επαγγελματίες, ενώ το δεύτερο υπολογίζει στο διπλάσιο τις ηλεκτρονικές πληρωμές για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες.
Το οικονομικό επιτελείο αναμένεται να αξιολογήσει το επόμενο διάστημα αν τα μέτρα θα παραταθούν με τη σημερινή μορφή τους, αν θα τροποποιηθούν ή αν θα αντικατασταθούν από νέα κίνητρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το κατά πόσο η χρήση κάρτας εξακολουθεί να λειτουργεί ως αντίβαρο στη φοροδιαφυγή, ιδίως σε κλάδους όπου τα μετρητά παραμένουν ισχυρά.
Πώς προκύπτει έκπτωση έως 5.000 ευρώ
Το βασικό φορολογικό μπόνους αφορά πληρωμές με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο προς συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες. Ο φορολογούμενος μπορεί να αφαιρέσει από το φορολογητέο εισόδημά του ποσό ίσο με το 30% των σχετικών δαπανών, με ανώτατο όριο έκπτωσης τις 5.000 ευρώ ετησίως.
Η ρύθμιση ισχύει από το 2022 και καλύπτει 20 κατηγορίες επαγγελμάτων, στις οποίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κομμωτήρια και ταξί.
Η λογική είναι απλή: η ηλεκτρονική συναλλαγή καταγράφεται, η απόδειξη καθίσταται αναγκαία και ο καταναλωτής έχει προσωπικό κίνητρο να μη δεχθεί πληρωμή «εκτός συστήματος». Με άλλα λόγια, η κάρτα δεν εξυπηρετεί μόνο την αγορά, αλλά μπορεί να μειώσει και τον φόρο.
Ποιες αποδείξεις μετρούν διπλά
Το δεύτερο μέτρο συνδέεται με την υποχρέωση κάλυψης ηλεκτρονικών αποδείξεων ίσων, κατά κανόνα, με το 30% του πραγματικού ετήσιου εισοδήματος.
Για πληρωμές σε ιατρούς, οδοντιάτρους και κτηνιάτρους, το ποσό προσμετράται στο διπλάσιο. Έτσι, μια δαπάνη 500 ευρώ με κάρτα για ιατρική ή οδοντιατρική υπηρεσία υπολογίζεται ως 1.000 ευρώ για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών δαπανών.
Το κίνητρο δεν σημαίνει επιστροφή χρημάτων για τον φορολογούμενο. Μπορεί όμως να αποδειχθεί κρίσιμο για όσους δυσκολεύονται να συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες ηλεκτρονικές αποδείξεις και θέλουν να αποφύγουν την πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.
Τι θα κρίνει η κυβέρνηση για το 2027
Η αξιολόγηση των δύο μέτρων γίνεται σε ένα διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο του 2022. Η χρήση POS έχει επεκταθεί, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με τα συστήματα της ΑΑΔΕ έχει περιορίσει δυνατότητες απόκρυψης συναλλαγών και το κενό ΦΠΑ έχει υποχωρήσει, με την Ελλάδα να πλησιάζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν τα φορολογικά κίνητρα συνεχίζουν να αλλάζουν ουσιαστικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών και αν κατευθύνουν τις ηλεκτρονικές πληρωμές στους κλάδους όπου η χρήση μετρητών παραμένει υψηλή.
Σύμφωνα με τη Τράπεζα της Ελλάδος, η διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και οι αποτελεσματικότεροι έλεγχοι αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για περαιτέρω περιορισμό της φοροδιαφυγής. Η κεντρική τράπεζα συνδέει τη διατήρηση ή και την επέκταση των κινήτρων με την ανάγκη να καταγράφεται μεγαλύτερο μέρος της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.
Μέχρι να ληφθούν οι αποφάσεις για το 2027, οι φορολογούμενοι έχουν λόγο να παρακολουθούν προσεκτικά τις ηλεκτρονικές δαπάνες τους. Στις συγκεκριμένες κατηγορίες, η πληρωμή με κάρτα μπορεί να σημαίνει είτε λιγότερο φορολογητέο εισόδημα είτε ευκολότερη κάλυψη του ορίου αποδείξεων