Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές υποθέσεις των τελευταίων ετών για τις συντάξεις συζητείται σήμερα στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με άμεσο ενδιαφέρον για περίπου 440.000 συνταξιούχους.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων – ΕΑΣ και συγκεκριμένα το εάν η κράτηση μπορεί να συνεχίσει να υπολογίζεται πάνω σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης ή εάν θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο.
Το κρίσιμο ερώτημα της δίκης
Η ΕΑΣ επιβάλλεται σήμερα στις κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και πάνω, με οκτώ κλιμάκια και συντελεστές που κυμαίνονται από 3% έως 14%. Η προσφυγή που εξετάζει το δικαστήριο θέτει ένα απλό αλλά κρίσιμο ζήτημα, είναι συνταγματικά ανεκτό ο συντελεστής να εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης ή πρέπει να επιβαρύνεται μόνο το ποσό πάνω από το όριο;
Η Ολομέλεια θα εξετάσει τον σημερινό μηχανισμό σε σχέση με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.
Τι σημαίνει σε πραγματικά ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου με σύνταξη 2.000 ευρώ. Με τον σημερινό τρόπο υπολογισμού, εφόσον βρίσκεται στο κλιμάκιο του 6%, η εισφορά υπολογίζεται στα 2.000 ευρώ συνολικά. Η προσφυγή υποστηρίζει ότι η κράτηση θα έπρεπε να υπολογίζεται μόνο στη διαφορά πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ, δηλαδή περίπου στα 532 ευρώ. Η διαφορά είναι σημαντική και εξηγεί γιατί η σημερινή δίκη αφορά άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών.
Θετική εισήγηση, αλλά όχι απόφαση
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, κινείται προς την κατεύθυνση αλλαγής του τρόπου υπολογισμού ώστε η εισφορά να επιβάλλεται στο ποσό που υπερβαίνει το σχετικό όριο.
Η εισήγηση, ωστόσο, δεν δεσμεύει την Ολομέλεια και δεν πρέπει να συγχέεται με την τελική δικαστική απόφαση.
Στο τραπέζι αλλαγές από το 2027
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά την έκβαση της υπόθεσης, καθώς έχουν ήδη εξεταστεί σενάρια αλλαγών στα κλιμάκια και γενικότερα στην «αρχιτεκτονική» της ΕΑΣ. Οι όποιες παρεμβάσεις συνδέονται χρονικά με το 2027 και θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό από το περιεχόμενο της δικαστικής κρίσης.
Το μεγάλο ζήτημα των αναδρομικών
Πίσω από τη συζήτηση για τις μελλοντικές κρατήσεις βρίσκεται και ένα δεύτερο, πολύ μεγαλύτερο οικονομικό ζήτημα: τα αναδρομικά. Εφόσον το δικαστήριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού πρέπει να αλλάξει, ανοίγει η συζήτηση για το εάν και με ποιον τρόπο μπορούν να διεκδικηθούν ποσά που έχουν ήδη παρακρατηθεί.
Νομικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και μια ευνοϊκή απόφαση δεν σημαίνει αυτομάτως επιστροφή χρημάτων σε όλους τους συνταξιούχους, καθώς ενδέχεται να απαιτηθούν νέες δικαστικές διεκδικήσεις.
Δέκα δισ. ευρώ από το 2010
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων θεσπίστηκε το 2010. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, οι επιβαρύνσεις που έχουν συγκεντρωθεί όλα αυτά τα χρόνια για τους περίπου 440.000 υπόχρεους συνταξιούχους προσεγγίζουν συνολικά τα 10 δισ. ευρώ.
Η απόφαση που μπορεί να αλλάξει τις κρατήσεις
Η σημερινή διαδικασία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα υπάρξει και άμεση τελική απόφαση. Αυτό που κρίνεται, όμως, είναι η ίδια η βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται μία κράτηση που επηρεάζει εδώ και χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες συντάξεις.
Και το ζητούμενο είναι απολύτως συγκεκριμένο, θα εξακολουθήσει ο συνταξιούχος να πληρώνει Εισφορά Αλληλεγγύης πάνω σε ολόκληρη τη σύνταξή του ή μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο; Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να προκύψουν μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις, υψηλότερες καθαρές συντάξεις και ένας νέος κύκλος διεκδικήσεων για αναδρομικά.