Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS δεν φορολογούνται αυτομάτως, ακόμη κι όταν πραγματοποιούνται συχνά μεταξύ φίλων, γονέων και παιδιών. Εκείνο που εξετάζει η εφορία δεν είναι το μέσο πληρωμής, αλλά η πραγματική αιτία της συναλλαγής. Άλλο είναι να επιστρέφει κάποιος 35 ευρώ για έναν κοινό λογαριασμό και άλλο να εισπράττει συστηματικά χρήματα για υπηρεσίες ή να λαμβάνει ποσά που αποτελούν δωρεά.
Η εξάπλωση των άμεσων πληρωμών έχει αλλάξει τις καθημερινές οικονομικές συναλλαγές. Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2025, μέσω IRIS πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ. Μαζί με την ευκολία, ωστόσο, αυξάνονται και τα ερωτήματα για το τι μπορεί να ελέγξει η ΑΑΔΕ και πότε απαιτείται φορολογική δήλωση.
Πότε μια μεταφορά μέσω IRIS δεν φορολογείται;
Μία από τις συνηθέστερες χρήσεις του IRIS είναι η επιστροφή χρημάτων μεταξύ φίλων για κοινές δαπάνες.
Για παράδειγμα, δύο φίλοι πηγαίνουν για φαγητό και ο ένας πληρώνει ολόκληρο τον λογαριασμό των 70 ευρώ. Ο δεύτερος του μεταφέρει μέσω IRIS τα 35 ευρώ που του αναλογούν.
Στην περίπτωση αυτή, δεν δημιουργείται νέο εισόδημα για τον παραλήπτη, καθώς πρόκειται για επιστροφή χρημάτων που είχε ήδη καταβάλει για λογαριασμό άλλου προσώπου.
Το ίδιο ισχύει, εφόσον τεκμηριώνεται η πραγματική αιτία, για συμμετοχή σε κοινά έξοδα διακοπών, λογαριασμούς σπιτιού ή άλλες καθημερινές δαπάνες.
Χρήσιμο είναι στην αιτιολογία της συναλλαγής να αναγράφεται ο πραγματικός σκοπός της μεταφοράς, όπως «επιστροφή χρημάτων για φαγητό» ή «συμμετοχή σε κοινά έξοδα».
Τι ισχύει όταν οι γονείς στέλνουν χρήματα στα παιδιά τους;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά, κυρίως όταν πρόκειται για φοιτητές ή νέους που εξακολουθούν να στηρίζονται οικονομικά από την οικογένειά τους.
Ένας γονέας μπορεί να στέλνει κάθε μήνα 300, 500 ή ακόμη και 800 ευρώ στο παιδί του για ενοίκιο, διατροφή, λογαριασμούς και έξοδα σπουδών.
Η μεταφορά αυτή δεν θεωρείται αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα. Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από το εάν τα χρήματα καλύπτουν πραγματικές ανάγκες διαβίωσης στο πλαίσιο οικογενειακής υποχρέωσης ή συνιστούν χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.
Επομένως, δεν υπάρχει γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο κάθε μηνιαία οικονομική ενίσχυση από γονέα προς παιδί φορολογείται.
Πότε ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ;
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, με τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή του συγκεκριμένου καθεστώτος είναι η μεταφορά των χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και η τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας δήλωσης.
Το αφορολόγητο δεν σημαίνει ότι κάθε ποσό που μεταφέρεται από έναν γονέα στο παιδί του απαλλάσσεται αυτομάτως από κάθε φορολογική υποχρέωση.
Σημασία έχει επίσης η συνυπολογιστική αντιμετώπιση προηγούμενων δωρεών και γονικών παροχών μεταξύ των ίδιων προσώπων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Τι συμβαίνει με τις μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών;
Διαφορετικό είναι το φορολογικό καθεστώς για μεταφορές που συνιστούν δωρεές μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών που δεν ανήκουν στην Α΄ κατηγορία.
Οι αδελφοί υπάγονται στη Β΄ κατηγορία συγγένειας, για την οποία δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει υπό προϋποθέσεις για την Α΄ κατηγορία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά μεταξύ αδελφών φορολογείται. Εάν τα χρήματα αφορούν πραγματική επιστροφή δανείου ή συμμετοχή σε κοινά έξοδα, η συναλλαγή πρέπει να εξεταστεί με βάση την πραγματική της φύση.
Αντίθετα, όταν πρόκειται για χρηματική δωρεά, ενδέχεται να προκύπτει υποχρέωση δήλωσης και καταβολής φόρου.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις περιπτώσεις όπου χρήματα μεταφέρονται μέσω τρίτου συγγενικού προσώπου. Η παρεμβολή ενός γονέα ανάμεσα σε δύο αδέλφια δεν αλλάζει αυτομάτως τη φορολογική αντιμετώπιση της πραγματικής συναλλαγής.
Υπάρχει όριο 1.000 ή 3.000 ευρώ που ενεργοποιεί έλεγχο;
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα αφορά το εάν υπάρχει συγκεκριμένο ποσό πάνω από το οποίο η εφορία θεωρεί ύποπτη μια μεταφορά μέσω IRIS.
Δεν υπάρχει γενικός φορολογικός κανόνας που να καθιστά αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα κάθε μεταφορά άνω των 1.000 ή 3.000 ευρώ.
Η αξιολόγηση μπορεί να λαμβάνει υπόψη το ύψος των ποσών, τη συχνότητα των συναλλαγών, την προέλευση των χρημάτων και τη σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη.
Έτσι, μια μεμονωμένη μεταφορά 2.000 ευρώ για επιστροφή πραγματικής οφειλής διαφέρει από δεκάδες εισπράξεις μικρότερων ποσών που συνδέονται με αδήλωτη επαγγελματική δραστηριότητα.
Τα ημερήσια όρια χρήσης του IRIS, όπου εφαρμόζονται, αφορούν τη λειτουργία της υπηρεσίας πληρωμών και δεν αποτελούν φορολογικά αφορολόγητα όρια.
Πότε οι εισπράξεις μέσω IRIS θεωρούνται επαγγελματικό εισόδημα;
Το γεγονός ότι κάποιος λαμβάνει χρήματα μέσω προσωπικού IRIS δεν σημαίνει ότι αυτά εξαιρούνται από τη φορολογία.
Εάν ένας επαγγελματίας πληρώνεται για υπηρεσίες ή προϊόντα, τα ποσά αποτελούν έσοδα της δραστηριότητάς του και υπόκεινται στους αντίστοιχους φορολογικούς κανόνες.
Αντίστοιχα, επαναλαμβανόμενες εισπράξεις σε προσωπικό λογαριασμό μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ελέγχου, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι συνδέονται με οικονομική δραστηριότητα.
Η εφορία εξετάζει την ουσία των συναλλαγών και όχι απλώς την περιγραφή που έχει καταχωρίσει ο αποστολέας.
Τι πρέπει να γράφουμε στην αιτιολογία μιας μεταφοράς IRIS;
Η σωστή αιτιολογία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην τεκμηρίωση μιας συναλλαγής.
Για παράδειγμα, όταν επιστρέφονται χρήματα για κοινή αγορά, είναι προτιμότερο να περιγράφεται η συγκεκριμένη δαπάνη και όχι να χρησιμοποιείται μια αόριστη αναφορά.
Ωστόσο, η αιτιολογία από μόνη της δεν εξασφαλίζει φορολογική απαλλαγή. Αν τα χρήματα αποτελούν αμοιβή για εργασία, δεν παύουν να είναι έσοδο επειδή στην περιγραφή αναγράφεται «δώρο» ή «επιστροφή χρημάτων».
Αντίστοιχα, μια πραγματική δωρεά δεν μετατρέπεται σε επιστροφή εξόδων μόνο και μόνο επειδή ο αποστολέας επέλεξε διαφορετική αιτιολογία.
Για σημαντικά ποσά είναι χρήσιμο να διατηρούνται αποδεικτικά μεταφοράς, στοιχεία κοινών δαπανών και κάθε άλλο έγγραφο που εξηγεί τη συναλλαγή.
Τι πρέπει να προσέχουν οι πολίτες για να μην έχουν προβλήματα με την εφορία;
Η χρήση του IRIS δεν δημιουργεί από μόνη της φορολογικό πρόβλημα. Εκείνο που έχει σημασία είναι να μπορεί να εξηγηθεί με σαφήνεια γιατί μεταφέρθηκαν τα χρήματα.
Οι επιστροφές κοινών εξόδων, οι οικογενειακές ενισχύσεις, οι δωρεές και οι επαγγελματικές εισπράξεις δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο.
Για μεγάλες μεταφορές, ιδίως όταν αφορούν δωρεές, γονικές παροχές ή οικονομικές συναλλαγές μεταξύ συγγενών, η προηγούμενη συνεννόηση με λογιστή μπορεί να αποτρέψει λάθη στις δηλώσεις και απρόβλεπτες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Το συμπέρασμα είναι ότι δεν φορολογείται το IRIS, αλλά η συναλλαγή όταν από τη φύση της δημιουργεί φορολογική υποχρέωση.