Επίδομα ύψους 418,95 ευρώ τον μήνα χορηγείται σε ανασφάλιστους υπερήλικες που δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν τον απαραίτητο ασφαλιστικό χρόνο για να συνταξιοδοτηθούν.
Πρόκειται για το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων, το οποίο καταβάλλεται από τον ΟΠΕΚΑ και αποτελεί μέτρο κοινωνικής προστασίας για πολίτες που βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία και δεν διαθέτουν επαρκή συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
Η ιστορία της συγκεκριμένης παροχής ξεκινά το 1982, όταν με τον νόμο 1296/1982 δημιουργήθηκε στον Οργανισμό Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ) ο «Ειδικός Λογαριασμός Συνταξιοδότησης Ανασφάλιστων Υπερήλικων», οικονομικά ανεξάρτητος από τους υπόλοιπους ασφαλιστικούς κλάδους.
Από τον λογαριασμό χορηγούνταν σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη σε Έλληνες υπηκόους και ομογενείς που είχαν συμπληρώσει αρχικά το 70ό έτος της ηλικίας τους, στη συνέχεια το 68ο και αργότερα το 65ο έτος. Απαραίτητες προϋποθέσεις ήταν η μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα, καθώς και η πλήρωση συγκεκριμένων εισοδηματικών και άλλων κριτηρίων.
Οι αλλαγές που έφερε ο νόμος του 2012
Το 2012, ο νόμος 4093 τροποποίησε το καθεστώς χορήγησης, καθορίζοντας αυστηρότερα κριτήρια για την πρόσβαση στην παροχή.
Μεταξύ άλλων, όρισε ως απαραίτητη τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας, τη μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα επί τουλάχιστον 20 χρόνια, καθώς και τη μη λήψη οποιασδήποτε σύνταξης, ανεξαρτήτως ποσού, από την Ελλάδα ή το εξωτερικό.
Η θεσμοθέτηση του επιδόματος από το 2016
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο νόμος 4387/2016 αναμόρφωσε το πλαίσιο, εντάσσοντας την παροχή στην προνοιακή μέριμνα της ελληνικής Πολιτείας για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Ειδικότερα, με το άρθρο 93 του νόμου 4387/2016 (ΦΕΚ Α΄ 85/12.5.2016) θεσμοθετήθηκε το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων.
Από τις 12 Μαΐου 2016, η καταβολή γινόταν από τον ΟΓΑ, ενώ σήμερα αρμόδιος φορέας είναι ο ΟΠΕΚΑ. Το ποσό της παροχής ανέρχεται σε 418,95 ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι – Αναλυτικά τα κριτήρια
Για τη χορήγηση του επιδόματος, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν την ηλικία, τη διαμονή, το εισόδημα, την περιουσία και τη λήψη άλλων συντάξεων ή παροχών.
Ειδικότερα, τα κριτήρια είναι τα εξής:
1. Ηλικιακό όριο
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους.
2. Χρόνια μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα
Απαραίτητη είναι η μόνιμη και νόμιμη διαμονή στη χώρα για μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Για τουλάχιστον 15 συνεχόμενα έτη πριν από την υποβολή της αίτησης.
- Για 15 χρόνια συνολικά, μεταξύ του 17ου και του 67ου έτους της ηλικίας, από τα οποία τα 10 πρέπει να είναι συνεχόμενα και αμέσως πριν από την αίτηση.
Οι δικαιούχοι πρέπει να εξακολουθούν να διαμένουν στην Ελλάδα και μετά τη χορήγηση της παροχής.
3. Εισοδηματικά κριτήρια
Το συνολικό ετήσιο ατομικό φορολογητέο εισόδημα, καθώς και το απαλλασσόμενο ή φορολογούμενο με ειδικό τρόπο εισόδημα, δεν πρέπει να υπερβαίνει:
- 4.320 ευρώ για άγαμο δικαιούχο.
- 8.640 ευρώ για έγγαμο δικαιούχο, ως συνολικό οικογενειακό εισόδημα.
Από τον υπολογισμό του εισοδήματος εξαιρούνται συγκεκριμένες παροχές, όπως οι οικονομικές ενισχύσεις λόγω αναπηρίας, το διατροφικό επίδομα για ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου και μεταμοσχευμένους, το επίδομα ανεργίας, καθώς και η διατροφή ανήλικου τέκνου που καταβάλλεται με δικαστική απόφαση ή σχετική συμφωνία.
4. Περιουσιακά κριτήρια
Για την ακίνητη και κινητή περιουσία ισχύουν συγκεκριμένα όρια:
- Ακίνητη περιουσία: Η συνολική φορολογητέα αξία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 90.000 ευρώ.
- Κινητή περιουσία: Το τεκμήριο αντικειμενικής δαπάνης για επιβατικά ΙΧ, αυτοκίνητα και δίκυκλα δεν πρέπει να ξεπερνά συνολικά τις 6.000 ευρώ.
5. Σύνταξη από την Ελλάδα ή το εξωτερικό
Οι ενδιαφερόμενοι δεν πρέπει να λαμβάνουν ούτε να δικαιούνται σύνταξη από το εξωτερικό ή ασφαλιστική ή προνοιακή παροχή από την Ελλάδα, μεγαλύτερη από το πλήρες ποσό του επιδόματος.
Εάν λαμβάνουν μικρότερη σύνταξη ή παροχή, μπορούν να λάβουν τη διαφορά που προκύπτει μετά την αφαίρεσή της από το ποσό του επιδόματος. Ωστόσο, εάν η διαφορά είναι μικρότερη από 20 ευρώ τον μήνα, δεν καταβάλλεται η ενίσχυση.
Επιπλέον, δεν δικαιούνται την παροχή όσοι έχουν σύζυγο που λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή μεγαλύτερη από το ποσό του επιδόματος.
6. Ειδικές περιπτώσεις αποκλεισμού
Από τη χορήγηση εξαιρούνται οι μοναχοί και οι μοναχές που διαμένουν σε Ιερές Μονές και συντηρούνται από αυτές, καθώς και όσοι εκτίουν ποινή στερητική της ελευθερίας.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τους δικαιούχους που ανήκουν στην ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, καθώς δεν εφαρμόζονται σε αυτούς οι περιορισμοί σχετικά με τον προηγούμενο χρόνο διαμονής στην Ελλάδα και οι αντίστοιχες μειώσεις του ποσού.
Πώς υπολογίζεται το ποσό του επιδόματος
Το πλήρες ποσό των 418,95 ευρώ συνδέεται με τη συμπλήρωση τουλάχιστον 35 ετών μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα.
Για όσους έχουν λιγότερα από 35 χρόνια διαμονής, το ποσό μειώνεται αναλογικά κατά 1/35 για κάθε έτος που υπολείπεται. Από το ποσό που προκύπτει αφαιρείται, εφόσον υπάρχει, η σύνταξη ή άλλη σχετική παροχή που λαμβάνει ο δικαιούχος.
Επομένως, η συμπλήρωση του 67ου έτους δεν αρκεί από μόνη της για τη χορήγηση της ενίσχυσης, καθώς απαιτείται η ταυτόχρονη πλήρωση όλων των προβλεπόμενων εισοδηματικών,