Η ακρίβεια όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση, εξανεμίζοντας μέρος των εισοδημάτων και περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη εκατομμυρίων καταναλωτών. Τα νέα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τον Οκτώβριο του 2026 αποκαλύπτουν ότι ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,7%, από 5% τον Σεπτέμβριο, όταν τον αντίστοιχο μήνα του 2025 βρισκόταν στο 2%.
Πίσω από τους στατιστικούς δείκτες βρίσκεται μια πολύ πιο σκληρή καθημερινότητα. Τα ενοίκια αυξάνονται, η θέρμανση γίνεται ακριβότερη, οι μετακινήσεις επιβαρύνουν περισσότερο τα νοικοκυριά και το σούπερ μάρκετ εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού εισοδήματος.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο αυξήθηκαν οι τιμές, αλλά πόσα χρήματα περισσεύουν πλέον από τον μισθό ή τη σύνταξη μετά την πληρωμή των βασικών υποχρεώσεων.
Στέγαση και μεταφορές καταπίνουν το εισόδημα
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η μεγαλύτερη ετήσια επιβάρυνση καταγράφεται στη στέγαση, με αύξηση 15,1%, ενώ ακολουθούν οι μεταφορές με 13,8%.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις επιμέρους ανατιμήσεις:
-
Φυσικό αέριο: 80%
-
Πετρέλαιο κίνησης: 39,4%
-
Πετρέλαιο θέρμανσης: 37,5%
-
Βενζίνη: 25%
-
Ηλεκτρικό ρεύμα: 17,9%
-
Ενοίκια κατοικιών: 6,8%
Οι αυξήσεις αυτές δεν αφορούν πολυτελείς καταναλωτικές επιλογές, αλλά βασικές ανάγκες. Ένα νοικοκυριό μπορεί να περιορίσει την ψυχαγωγία ή τις διακοπές του, δεν μπορεί όμως να σταματήσει να πληρώνει το ενοίκιο, να θερμαίνει το σπίτι του ή να μετακινείται για την εργασία του.
Ενδεικτικά, ένα ενοίκιο 800 ευρώ, εάν αυξανόταν κατά 6,8%, θα διαμορφωνόταν στα 854,40 ευρώ. Πρόκειται για επιπλέον 54,40 ευρώ τον μήνα ή 652,80 ευρώ ετησίως, εφόσον η αύξηση ίσχυε για ολόκληρο το δωδεκάμηνο.
Πόσα περισσότερα πληρώνει μια οικογένεια σε έναν χρόνο;
Η πραγματική διάσταση της ακρίβειας αναδεικνύεται όταν οι ποσοστιαίες αυξήσεις μετατρέπονται σε ευρώ.
Ο γενικός πληθωρισμός 5,7% σημαίνει ότι ένα αντιπροσωπευτικό καλάθι αγαθών και υπηρεσιών που κόστιζε 2.000 ευρώ τον Οκτώβριο του 2025 κόστιζε περίπου 2.114 ευρώ τον Οκτώβριο του 2026.
Δηλαδή, απαιτούνται 114 επιπλέον ευρώ για την ίδια κατανάλωση, με βάση τη μεταβολή του γενικού δείκτη.
Εάν το συγκεκριμένο επίπεδο τιμών διατηρούνταν για δώδεκα μήνες, η πρόσθετη επιβάρυνση θα έφτανε τα 1.368 ευρώ. Αυτό αποτελεί υποθετική ετησιοποίηση του πληθωρισμού του Οκτωβρίου και όχι την πραγματική επιβάρυνση που καταγράφηκε κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο.
Για την τελευταία δωδεκάμηνη περίοδο, η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει μέση αύξηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή κατά 3,9%, σε σύγκριση με την προηγούμενη αντίστοιχη περίοδο.
Με βάση αυτό το ποσοστό, ένα ενδεικτικό νοικοκυριό που δαπανούσε σταθερά 2.000 ευρώ μηνιαίως για ένα αντιπροσωπευτικό καλάθι θα χρειαζόταν περίπου 936 ευρώ περισσότερα σε ετήσια βάση για την ίδια κατανάλωση.
Αντίστοιχα, για μηνιαίες δαπάνες 1.500 ευρώ, η πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση υπολογίζεται σε 702 ευρώ, ενώ για δαπάνες 2.500 ευρώ φτάνει τα 1.170 ευρώ.
Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και βασίζονται στον γενικό δείκτη. Η πραγματική επιβάρυνση κάθε οικογένειας εξαρτάται από τις δικές της καταναλωτικές συνήθειες, τη σύνθεση των δαπανών και τις ανατιμήσεις που αντιμετώπισε.
Στο σούπερ μάρκετ η ακρίβεια επιμένει
Ακόμη και στα τρόφιμα, όπου ο ετήσιος ρυθμός αύξησης είναι χαμηλότερος από τον γενικό πληθωρισμό, η εικόνα παραμένει επιβαρυμένη.
Η ομάδα διατροφής και μη αλκοολούχων ποτών κατέγραψε ετήσια αύξηση 2,1%. Ωστόσο, μόνο μέσα στον Οκτώβριο οι τιμές αυξήθηκαν κατά 2,3% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο.
Ενδεικτικά, σε ετήσια βάση αυξήθηκαν οι τιμές στα εξής προϊόντα:
– Αρνί και κατσίκι: 9,1%
– Λαχανικά: 8,4%
– Μοσχάρι: 6,5%
– Αυγά: 4,9%
– Τυριά: 2,4%
– Ψωμί και προϊόντα αρτοποιίας: 1,8%
Την ίδια ώρα, μειώσεις καταγράφηκαν σε ορισμένα είδη, όπως το ελαιόλαδο, το ρύζι, τα ζυμαρικά και το πλήρες γάλα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι ακόμη και όταν μειώνεται ο ρυθμός ανόδου των τιμών, αυτό δεν σημαίνει πως τα προϊόντα επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Ένα προϊόν που έχει ήδη ακριβύνει σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια παραμένει ακριβό, ακόμη κι αν φέτος η τιμή του αυξάνεται με μικρότερο ρυθμό.
Η παγίδα των ποσοστών: Άλλο ο πληθωρισμός, άλλο η ακρίβεια
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική για την αποτύπωση της οικονομικής πραγματικότητας. Η υποχώρηση του πληθωρισμού δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη μείωση των τιμών. Σημαίνει ότι οι τιμές αυξάνονται με χαμηλότερο ρυθμό. Για να υπάρξει γενικευμένη μείωση του επιπέδου των τιμών απαιτείται αρνητικός πληθωρισμός.
Αντίστοιχα, η αύξηση των ονομαστικών μισθών δεν συνεπάγεται αυτόματα βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Εάν οι αποδοχές αυξάνονται λιγότερο από τις τιμές, η πραγματική αγοραστική δύναμη περιορίζεται.
Για παράδειγμα, εάν ένας εργαζόμενος λαμβάνει 1.500 ευρώ και οι αποδοχές του παραμείνουν αμετάβλητες, με πληθωρισμό 5,7% θα χρειαστεί 85,50 ευρώ επιπλέον για να αγοράσει το ίδιο αντιπροσωπευτικό καλάθι που προηγουμένως κόστιζε 1.500 ευρώ.
Αυτή είναι η ουσία της πίεσης που ασκεί ο πληθωρισμός στα εισοδήματα: οι αριθμοί των αποδοχών μπορεί να παραμένουν ίδιοι, αλλά τα αγαθά και οι υπηρεσίες που μπορούν να αγοραστούν είναι λιγότερα.
Το μεγάλο στοίχημα για την οικονομία
Η νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού έρχεται να αναδείξει το χάσμα ανάμεσα στους μακροοικονομικούς δείκτες και στην καθημερινή οικονομική εμπειρία των πολιτών.
Η αύξηση του ΑΕΠ, η μείωση της ανεργίας και οι ονομαστικές αυξήσεις των αποδοχών αποτελούν σημαντικούς οικονομικούς δείκτες. Δεν αρκούν όμως από μόνοι τους για να αποδείξουν ότι βελτιώνεται το διαθέσιμο εισόδημα κάθε νοικοκυριού.
Το ζητούμενο είναι πόσο αυξάνονται οι πραγματικοί μισθοί, τι ποσοστό του εισοδήματος απορροφούν η κατοικία και η ενέργεια και αν τα μέτρα στήριξης αντισταθμίζουν αποτελεσματικά τις ανατιμήσεις.
Παράλληλα, η αύξηση του ενεργειακού κόστους δημιουργεί κινδύνους νέων πιέσεων στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς επιβαρύνει τη λειτουργία και τις μεταφορές των επιχειρήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα για την οικονομική πολιτική είναι κατά πόσο οι αυξήσεις των εισοδημάτων και οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας μπορούν να καλύψουν την πραγματική επιβάρυνση.
Διότι για τα νοικοκυριά η οικονομία δεν μετριέται μόνο σε ποσοστά ανάπτυξης και πληθωρισμού. Μετριέται κυρίως σε όσα χρήματα απομένουν στο τέλος του μήνα, αφού πληρωθούν το ενοίκιο, το ρεύμα, τα καύσιμα και το σούπερ μάρκετ.