Στα τέλη του 2031 προβλέπεται να ολοκληρωθεί η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου μέσω Κρήτης, σύμφωνα με το τελευταίο πρόγραμμα ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2027-2036. Το έργο, με προϋπολογισμό κοντά στα 2 δισ. ευρώ, αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, κυρίως λόγω του βάθους της θάλασσας στη διαδρομή του διπλού καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο, που φτάνει έως τα 3.000 μέτρα.
Τη διαδρομή ερευνά το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, πραγματοποιώντας έρευνες βυθού βάσει των αδειών που ζητήθηκαν και εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κύπρο. Όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ, έχει ολοκληρωθεί το 60% των θαλάσσιων ερευνών, ενώ έχει υπογραφεί η σύμβαση για το καλωδιακό τμήμα, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της κατασκευής.
Παράλληλα, έχει επιλεγεί προτιμητέος ανάδοχος για τους σταθμούς μετατροπής. Ο σχεδιασμός προβλέπει νέο σταθμό στην Κύπρο και επέκταση του υφιστάμενου σταθμού στη Δαμάστα της Κρήτης.
Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και σύνδεση με το Ισραήλ
Η διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου θα έχει μήκος 898 χιλιομέτρων και ισχύ 1.000 μεγαβάτ, με προϋπολογισμό 1,94 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλύπτει τα 657 εκατ. ευρώ μέσω του μηχανισμού CEF (Connecting Europe Facility), καθώς η διασύνδεση έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (Project of Common Interest – PCI) της ΕΕ.
Το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου αποτελεί το πρώτο σκέλος του έργου. Το δεύτερο αφορά τη διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ, μήκους 310 χιλιομέτρων, για την οποία έχει ολοκληρωθεί με θετικά αποτελέσματα η μελέτη βιωσιμότητας. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης σημαντική συμβολή του έργου στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ και στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, με την ολοκλήρωση του έργου η Κύπρος, το τελευταίο μη διασυνδεδεμένο κράτος μέλος της ΕΕ, θα συνδεθεί με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, εξασφαλίζοντας ισχυρή ενεργειακή θωράκιση. Το Ισραήλ θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του και θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αυξήσει περαιτέρω και ταχύτερα τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό του ισοζύγιο.
Πού αναμένεται το όφελος για τους καταναλωτές
Ετήσιο όφελος από 123 έως 138 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμά ότι θα προκύψει από τη λειτουργία της διασύνδεσης μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η μελέτη παρουσιάστηκε πρόσφατα στο συνέδριο του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το όφελος αναμένεται να αφορά κυρίως τους καταναλωτές στην Κύπρο, όπου οι τιμές χονδρικής εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 21,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή κατά 19%, προσεγγίζοντας τις αντίστοιχες ελληνικές τιμές. Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις στις τιμές θεωρούνται αμελητέες, με εκτιμώμενη μεταβολή από -0,2% έως +0,1%.