Ολόκληρη την ετήσια αύξηση που αναλογεί στην εθνική και ανταποδοτική σύνταξή τους θα εισπράττουν από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι συνταξιούχοι με θετική προσωπική διαφορά, καθώς καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός. Παράλληλα, οι νεότερες εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη του 2026 ενισχύουν το ενδεχόμενο η αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων να πλησιάσει το 3%, αντί του 2,8% της αρχικής δημοσιονομικής πρόβλεψης.
Η αλλαγή αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, για τους οποίους η προσωπική διαφορά απορροφούσε έως τώρα μέρος ή το σύνολο των αυξήσεων. Ωστόσο, το ποσό που θα καταλήγει στην τσέπη θα είναι χαμηλότερο από την ονομαστική αύξηση, αφού μεσολαβούν οι κρατήσεις και ο φόρος εισοδήματος.
Πώς προκύπτει το ενδεχόμενο αύξησης 3%
Η ετήσια αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων συνδέεται με τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη. Ο αρχικός υπολογισμός του οικονομικού επιτελείου για το 2027 προέβλεπε αύξηση 2,8%, όμως η αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τις τιμές αφήνει περιθώριο για ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό.
Οι νεότερες εκτιμήσεις τοποθετούν τον μέσο πληθωρισμό του 2026 κοντά στο 3,9% και την ανάπτυξη περίπου στο 2%. Εφόσον επιβεβαιωθούν, ο μέσος όρος τους θα είναι 2,95%, δηλαδή περίπου 3%.
Έτσι, τα δύο βασικά σενάρια είναι αύξηση 2,8% ή 3%. Το τελικό ποσοστό δεν έχει οριστικοποιηθεί: θα καθοριστεί από τα επίσημα οικονομικά δεδομένα και τις προβλεπόμενες διαδικασίες αναπροσαρμογής.
Τι σημαίνει η κατάργηση του συμψηφισμού
Η προσωπική διαφορά δημιουργήθηκε κατά τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων, στις περιπτώσεις όπου οι νέοι κανόνες έδιναν χαμηλότερη σύνταξη από εκείνη που ήδη λάμβανε ο δικαιούχος. Το επιπλέον ποσό διατηρήθηκε ώστε να μη μειωθεί η καταβαλλόμενη σύνταξη.
Τα προηγούμενα χρόνια, όμως, οι ετήσιες αυξήσεις συμψηφίζονταν με αυτή τη διαφορά. Για αρκετούς συνταξιούχους η αναπροσαρμογή έμενε επομένως λογιστική, χωρίς αντίστοιχη αύξηση των χρημάτων που εισέπρατταν.
Το 2026 εφαρμόστηκε μεταβατική ρύθμιση, η οποία εξασφάλισε στους δικαιούχους με θετική προσωπική διαφορά τουλάχιστον το 50% της ετήσιας αύξησης. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως. Ακόμη και με προσωπική διαφορά 100, 150 ή 200 ευρώ, ο συνταξιούχος θα λαμβάνει ολόκληρη την αύξηση που αντιστοιχεί στην εθνική και ανταποδοτική σύνταξή του, πριν από τις σχετικές κρατήσεις και τη φορολογία.
Οι κρατήσεις και ο υπολογισμός του φόρου
Για να υπολογιστεί το καθαρό πληρωτέο ποσό, αφαιρούνται η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης και ο παρακρατούμενος φόρος εισοδήματος. Στα ενδεικτικά παραδείγματα που ακολουθούν εφαρμόζεται κράτηση υγείας 6% στην εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, όχι όμως στην προσωπική διαφορά, η οποία εξαιρείται από τη συγκεκριμένη κράτηση.
Το φορολογητέο εισόδημα υπολογίζεται από το άθροισμα της εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης και της προσωπικής διαφοράς, αφού αφαιρεθεί η παραπάνω κράτηση. Για συνταξιούχο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα, η φορολογική κλίμακα που χρησιμοποιείται στα παραδείγματα είναι:
- 9% για τα πρώτα 10.000 ευρώ ετήσιου εισοδήματος.
- 20% για το τμήμα από 10.000 έως 20.000 ευρώ.
- 26% για το τμήμα από 20.000 έως 30.000 ευρώ.
Από τον φόρο της κλίμακας αφαιρείται η προβλεπόμενη μείωση των 777 ευρώ. Όταν το ετήσιο φορολογητέο εισόδημα ξεπερνά τα 12.000 ευρώ, η μείωση περιορίζεται κατά 20 ευρώ για κάθε 1.000 ευρώ πρόσθετου εισοδήματος, αναλογικά και για τα ενδιάμεσα ποσά. Ο ετήσιος φόρος διαιρείται στη συνέχεια διά 12, ώστε να προκύψει η μηνιαία παρακράτηση.
Τα καθαρά ποσά για προσωπική διαφορά 150 ευρώ
Ο πίνακας παρουσιάζει ενδεικτικούς υπολογισμούς για συνταξιούχους χωρίς εξαρτώμενα τέκνα και χωρίς άλλα εισοδήματα. Σε όλες τις περιπτώσεις η προσωπική διαφορά είναι 150 ευρώ και περιλαμβάνεται στα καθαρά ποσά.
| Εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, μικτό άθροισμα | Καθαρό ποσό χωρίς αύξηση | Καθαρό ποσό με αύξηση 2,8% | Καθαρό ποσό με αύξηση 3% |
|---|---|---|---|
| 700 € | 800,03 € | 816,80 € | 817,99 € |
| 900 € | 953,22 € | 971,77 € | 973,09 € |
| 1.000 € | 1.026,62 € | 1.047,15 € | 1.048,61 € |
| 1.100 € | 1.099,94 € | 1.122,52 € | 1.124,13 € |
| 1.300 € | 1.246,58 € | 1.273,27 € | 1.275,17 € |
| 1.500 € | 1.393,22 € | 1.424,01 € | 1.426,21 € |
Αναλυτικό παράδειγμα για σύνταξη 1.000 ευρώ
Για συνταξιούχο με εθνική και ανταποδοτική σύνταξη 1.000 ευρώ και προσωπική διαφορά 150 ευρώ, το συνολικό μικτό ποσό είναι 1.150 ευρώ. Με την ειδική παραδοχή του παραδείγματος, η κράτηση υγείας 6% ανέρχεται σε 60 ευρώ. Απομένει μηνιαίο φορολογητέο ποσό 1.090 ευρώ, δηλαδή 13.080 ευρώ τον χρόνο.
Ο φόρος της κλίμακας υπολογίζεται σε 1.516 ευρώ. Η αρχική μείωση φόρου των 777 ευρώ περιορίζεται στα 755,40 ευρώ, επειδή το εισόδημα υπερβαίνει τα 12.000 ευρώ. Έτσι, ο ετήσιος φόρος διαμορφώνεται σε 760,60 ευρώ και η μηνιαία παρακράτηση σε 63,38 ευρώ. Το καθαρό ποσό πριν από οποιαδήποτε αύξηση είναι 1.026,62 ευρώ.
Στο σενάριο αύξησης 2,8%, η εθνική και ανταποδοτική σύνταξη φτάνει τα 1.028 ευρώ. Μαζί με την προσωπική διαφορά, το συνολικό μικτό ποσό γίνεται 1.178 ευρώ. Με κράτηση υγείας 61,68 ευρώ και μηνιαίο παρακρατούμενο φόρο 69,17 ευρώ, το καθαρό πληρωτέο διαμορφώνεται στα 1.047,15 ευρώ. Το μηνιαίο καθαρό όφελος είναι 20,53 ευρώ.
Στο σενάριο αύξησης 3%, η εθνική και ανταποδοτική σύνταξη ανεβαίνει στα 1.030 ευρώ και το συνολικό μικτό ποσό, μαζί με την προσωπική διαφορά, στα 1.180 ευρώ. Η κράτηση υγείας υπολογίζεται σε 61,80 ευρώ και ο μηνιαίος φόρος σε 69,59 ευρώ. Το καθαρό πληρωτέο φτάνει τα 1.048,61 ευρώ, αυξημένο κατά 21,99 ευρώ τον μήνα.
Σε ετήσια βάση, το καθαρό κέρδος στο συγκεκριμένο παράδειγμα είναι περίπου 246 ευρώ με αύξηση 2,8% και περίπου 264 ευρώ με αύξηση 3%.
Γιατί το καθαρό όφελος είναι μικρότερο
Για ετήσια φορολογητέα εισοδήματα πάνω από 12.000 ευρώ, η αύξηση της σύνταξης επιβαρύνεται όχι μόνο με τον φόρο του αντίστοιχου εισοδηματικού κλιμακίου, αλλά και με τον πρόσθετο περιορισμό της μείωσης φόρου των 777 ευρώ. Αυτό μειώνει αισθητά το τελικό όφελος σε σχέση με την ονομαστική αναπροσαρμογή.
Στο παράδειγμα της σύνταξης των 1.000 ευρώ με προσωπική διαφορά 150 ευρώ, η μικτή αύξηση των 30 ευρώ αφήνει περίπου 22 ευρώ καθαρά τον μήνα.
Οι συνταξιούχοι με θετική προσωπική διαφορά είναι οι βασικοί ωφελημένοι από την κατάργηση του συμψηφισμού. Στα μηνιαία ενημερωτικά σημειώματα του e-ΕΦΚΑ μπορούν να ελέγχουν ξεχωριστά την εθνική σύνταξη, την ανταποδοτική σύνταξη, την προσωπική διαφορά και τις επιμέρους κρατήσεις, ώστε να βλέπουν το τελικό καθαρό ποσό.
Οι αυξημένες συντάξεις του Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να πληρωθούν προκαταβολικά τον Δεκέμβριο του 2026. Η κατάργηση του συμψηφισμού επιτρέπει στους δικαιούχους να εισπράττουν ολόκληρη την ετήσια αναπροσαρμογή, αλλά η πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους θα καθοριστεί από το ποσό που απομένει μετά τις ασφαλιστικές κρατήσεις και τη φορολογία.
