Η ρύθμιση των 72 δόσεων προς τον e-ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ δεν φαίνεται να αποδίδει τα αναμενόμενα, καθώς, παρά τη θεωρητική μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης, σημαντικός αριθμός ασφαλισμένων αδυνατεί να ενταχθεί ή να παραμείνει σε αυτή, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους και των αυστηρών προϋποθέσεων.
Γιατί δεν αποδίδει η ρύθμιση των 72 δόσεων;
Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι γιατί μια ρύθμιση με περισσότερες δόσεις δεν οδηγεί σε ουσιαστική αποσυμφόρηση των οφειλετών. Η απάντηση βρίσκεται στον συνδυασμό τριών παραγόντων που λειτουργούν αποτρεπτικά.
Το επιτόκιο που αγγίζει το 5,84% αυξάνει σημαντικά το τελικό ποσό που καλείται να πληρώσει ο οφειλέτης. Έτσι, ενώ η δόση μειώνεται σε μηνιαία βάση, το συνολικό χρέος διογκώνεται, καθιστώντας τη ρύθμιση λιγότερο ελκυστική.
Παράλληλα, δεν προβλέπεται ουσιαστική διαγραφή προσαυξήσεων και πρόσθετων τελών, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν μεγάλο μέρος της οφειλής. Αυτό σημαίνει ότι οι οφειλέτες καλούνται να εξυπηρετήσουν σχεδόν ακέραιο το χρέος τους, χωρίς ουσιαστική ελάφρυνση.
Την ίδια στιγμή, η υποχρέωση εξόφλησης των τρεχουσών εισφορών λειτουργεί ως «κόφτης» για πολλούς, που αδυνατούν να ανταποκριθούν ταυτόχρονα σε παλιές και νέες υποχρεώσεις.
Πόσα είναι τα χρέη προς ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ;
Η εικόνα των οφειλών είναι αποκαλυπτική. Στο τέλος του 2025, τα συνολικά χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία ανήλθαν στα 51,3 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας την ένταση του προβλήματος.
Το βάρος πέφτει κυρίως σε ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που τα τελευταία χρόνια βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδοχικές οικονομικές πιέσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των οφειλών. Το 87% των οφειλετών χρωστά έως 30.000 ευρώ, ενώ σχεδόν 7 στους 10 έχουν οφειλές έως 15.000 ευρώ. Συνολικά, πάνω από 1,8 εκατομμύρια οφειλέτες ανήκουν σε αυτές τις κατηγορίες, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο μεγάλους οφειλέτες, αλλά κυρίως μικρά και μεσαία εισοδήματα.
Ποιοι μένουν εκτός της ρύθμισης;
Παρά το γεγονός ότι η ρύθμιση αφορά οφειλές έως τον Δεκέμβριο του 2023 και αυξάνει τις διαθέσιμες δόσεις από 24 σε 72, τα κριτήρια ένταξης αποδεικνύονται ιδιαίτερα αυστηρά στην πράξη.
Πολλοί οφειλέτες αποκλείονται επειδή δεν μπορούν να τακτοποιήσουν τις νέες τους υποχρεώσεις, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ένταξη. Το αποτέλεσμα είναι ένα σημαντικό ποσοστό να μένει εκτός ρύθμισης, παρά το γεγονός ότι θα μπορούσε να εξυπηρετήσει μια πιο ευέλικτη συμφωνία.
Υπάρχει κίνδυνος νέου κύκλου χρεών;
Η πραγματικότητα δείχνει ότι η ρύθμιση δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις το μεταθέτει χρονικά. Η αύξηση των δόσεων δίνει προσωρινή ανάσα, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει τη ρίζα του ζητήματος.
Οι ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο δημιουργίας ενός νέου «φαύλου κύκλου» οφειλών, όπου οι ασφαλισμένοι θα εντάσσονται σε ρυθμίσεις χωρίς να μπορούν να τις τηρήσουν μακροπρόθεσμα.
Τι αλλαγές ζητούνται για να γίνει βιώσιμη
Στο τραπέζι παραμένει η ανάγκη για πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μείωση του επιτοκίου, η μεγαλύτερη ελάφρυνση από προσαυξήσεις και η θέσπιση πιο ευέλικτων όρων ένταξης.
Χωρίς τέτοιες κινήσεις, το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να διογκώνεται, διατηρώντας σε οριακή κατάσταση χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις.