Στις προτεραιότητες για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας και στον αναπτυξιακό ρόλο που μπορεί να παίξει η κινητοποίηση κεφαλαίων αναφέρθηκε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την εμφάνισή του στο EU Finance Podcast, το οποίο επιμελείται η Γενική Διεύθυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Κεφαλαιαγορών (DG FISMA) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα καλείται να ικανοποιήσει μια διπλή ανάγκη: αφενός την επίλυση εκκρεμοτήτων του παρελθόντος και αφετέρου την ικανότητα άμεσης προσαρμογής σε απρόβλεπτες συνθήκες που σχετίζονται με τεχνολογικές εξελίξεις, γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς και κρίσεις όπως αυτή της ενέργειας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε καθοριστική την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που συζητούνται εδώ και χρόνια, με κεντρικό άξονα την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης. Κατά τον ίδιο, ζητούμενο είναι κυβερνήσεις και θεσμοί επαρκώς ευέλικτοι και ισχυροί ώστε να ανταποκρίνονται στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων προκλήσεων.
Αναπτυξιακός μοχλός η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων λειτουργεί ως αναπτυξιακός μοχλός, καθώς μπορεί να «διορθώσει τις σωληνώσεις» της ευρωπαϊκής οικονομίας και να απελευθερώσει αναπτυξιακή δυναμική. Υπογράμμισε ότι η διοχέτευση περισσότερων από 10 τρισεκατομμυρίων ευρώ αποταμιεύσεων προς επενδύσεις, σε συνδυασμό με την άρση εμποδίων και τη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς κεφαλαίων, θα ενισχύσει την ανάπτυξη και—κατ’ επέκταση—την απασχόληση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, παρέπεμψε στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέττα, λέγοντας ότι ενισχύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και μια στρατηγική που θα αξιοποιεί καλύτερα τις ευρωπαϊκές δυνατότητες, οικοδομώντας την ευρωπαϊκή κυριαρχία μέσω επενδύσεων.
Κοινή εποπτεία των κεφαλαιαγορών
Βάζοντας στη συζήτηση την πρόταση για ουσιαστικό βαθμό κεντρικής εποπτείας των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, ο υπουεργός Εθνικής Οικονομίας υποστήριξε ότι το σημερινό επίπεδο τεχνολογικής καινοτομίας στις χρηματοπιστωτικές αγορές—με παραδείγματα όπως τα stablecoins και το ρυθμιστικό πλαίσιο MiCA—καθιστά πρακτικά δύσκολη την αναπαραγωγή των ίδιων δυνατοτήτων σε 27 διαφορετικά συστήματα με ισάριθμες δημόσιες εποπτικές δομές.
Κατά συνέπεια, υποστήριξε ότι υπάρχουν τομείς όπου η εποπτεία έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν ασκείται σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεραίνοντας πως χωρίς κεντρική εποπτεία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Ευρωπαίοι «πρωταθλητές», τεχνολογία και διασυνοριακές συγχωνεύσεις
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέδειξε ως στόχο την ανάπτυξη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που θα ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, και όχι απλώς την ενίσχυση εθνικών «πρωταθλητών», και υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες επενδύουν λιγότερο σε αυτή σε σχέση με αντίστοιχους ανταγωνιστές στις ΗΠΑ και την Κίνα.
«Σήμερα οι ευρωπαϊκές τράπεζες επενδύουν λιγότερο στην τεχνολογία. Και γιατί συμβαίνει αυτό; Πολύ απλά, επειδή οι τράπεζές μας είναι μικρότερες», εκτίμησε. Πρόσθεσε ότι απαιτούνται επίσης αλλαγές στις προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση διασυνοριακών συγχωνεύσεων, αλλά και ενοποιήσεων στον τραπεζικό τομέα. Επισήμανε πως, πέρα από το οικονομικό σκέλος, υπάρχει και μια «πολιτισμική» αντίληψη, που για χρόνια συνέδεε τη λογική των πρωταθλητών με εθνικές επιλογές, ενώ σήμερα ζητούμενο είναι πολύ περισσότερη διασυνοριακή ενοποίηση. Σημείωσε επίσης ότι μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση μειώθηκαν γενικά οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές, άρα παραμένουν κρίσιμα δύο πεδία: οι επενδύσεις στην τεχνολογία και οι ενοποιήσεις μέσω συγχωνεύσεων και εξαγορών.
Το παράδειγμα της Ελλάδας: Euronext και τραπεζική ενοποίηση
Με την ιδιότητα του Έλληνα υπουργού Οικονομικών, αναφέρθηκε σε δύο εξελίξεις του τελευταίου ενάμιση έτους. Πρώτον, στάθηκε στην απόκτηση του Χρηματιστηρίου Αθηνών από την Euronext, περιγράφοντάς το ως ισχυρό μήνυμα προς την κατεύθυνση της ενοποίησης των αγορών. Τόνισε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις ήδη αισθάνονται διαφορά από τη συμμετοχή τους στο δίκτυο και την πρόσβασή τους σε ευρύτερη δεξαμενή ρευστότητας, με αποτέλεσμα να διευρύνεται η αγορά και να δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες.
Δεύτερον, αναφέρθηκε στην απόκτηση ποσοστού άνω του 30% της UniCredit στην Alpha Bank, ως ένδειξη εμπράγματης στήριξης της διασυνοριακής τραπεζικής ενοποίησης. Σημείωσε ότι η επίτευξη ευρύτερης ενοποίησης δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν μελλοντικά δύο ή τρία μεγάλα χρηματιστήρια, ενώ διατήρησε την πεποίθηση ότι χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη ενοποίηση.
Ψηφιακό ευρώ, πληρωμές και ψηφιακός μετασχηματισμός
Ο πρόεδρος του Eurogroup υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τόσο το ψηφιακό ευρώ όσο και την ιδιωτική καινοτομία για να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ, να εκσυγχρονίσει τις πληρωμές και να επιταχύνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας. Παρουσίασε μια συγκριτική εικόνα των στρατηγικών των βασικών ανταγωνιστών: οι ΗΠΑ, όπως είπε, δίνουν έμφαση σε ιδιωτική καινοτομία μέσω stablecoins και του πλαισίου GENIUS Act, ενώ η Κίνα κινείται με έμφαση σε δημόσιες ψηφιακές υποδομές.
Στο «μίγμα» που επιδιώκει η Ευρώπη, το ψηφιακό ευρώ τοποθετείται ως δημόσιος πυρήνας με δυνατότητα ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Παράλληλα, ανέφερε ότι στον τομέα της ιδιωτικής καινοτομίας η Ευρώπη ξεκινά από μειονεκτική θέση, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό των stablecoins είναι συνδεδεμένο με το δολάριο, ενώ μικρό μέρος συνδέεται με το ευρώ.
Γι’ αυτό, ζήτησε ενοποίηση—ιδίως στις πληρωμές—ώστε να μειώνονται οι αποστάσεις εντός της Ευρώπης. Σημείωσε επίσης ότι τα εθνικά συστήματα πληρωμών έχουν αρχίσει να διαλειτουργούν, μια εξέλιξη που μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το ψηφιακό ευρώ. Κατέληξε ότι η αξία του ψηφιακού ευρώ έχει τρεις διαστάσεις: τις πληρωμές, την καινοτομία και τη διαφάνεια.
Το ψηφιακό οικοσύστημα στην Ελλάδα: περιορισμός φοροδιαφυγής και παραοικονομίας
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε το παράδειγμα της Ελλάδας και την εμπειρία από την οικοδόμηση ενός ψηφιακού χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος. Υποστήριξε ότι η ευρεία χρήση ψηφιακών πληρωμών συνέβαλε στον περιορισμό σημαντικού μέρους της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής, ενώ παράλληλα επέτρεψε τη διοχέτευση πόρων στην πραγματική παραγωγική οικονομία, οδηγώντας σε δημοσιονομικά πλεονάσματα.
Μάλιστα, τόνισε ότι δεν θεωρεί ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετώπισαν παρόμοιες προκλήσεις, αλλά υποστήριξε ότι ένα ψηφιακά μετασχηματισμένο, καινοτόμο, διαφανές και αξιόπιστο χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να δημιουργεί προστιθέμενη αξία.