Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί για ταχεία απομείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και ζητεί άμεση συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η πτώση των αποθεμάτων, σε συνδυασμό με τις απώλειες παραγωγής από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία, περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια αντίδρασης της αγοράς σε μια νέα γεωπολιτική αναταραχή.
Στη μηνιαία έκθεσή του για την πετρελαϊκή αγορά, ο IEA αναφέρει ότι τα μετρήσιμα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν τον Ιούλιο κατά 69 εκατ. βαρέλια, υποχωρώντας κάτω από τα 7,9 δισ. βαρέλια. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2025.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τα διαθέσιμα αποθέματα έχουν περιοριστεί συνολικά κατά 410 εκατ. βαρέλια. Ο Οργανισμός εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή αποδυναμώνει τα αποθέματα ασφαλείας της αγοράς, αυξάνοντας τον κίνδυνο έντονων ανατιμήσεων σε περίπτωση νέας διακοπής εφοδιασμού ή κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Μολονότι η αγορά αναμένεται να επιστρέψει σε πλεόνασμα προς το τέλος του έτους, το έλλειμμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης προβλέπεται να φθάσει στο τρέχον τρίμηνο τα 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η εξέλιξη αποδίδεται στο γεγονός ότι η προσφορά υποχωρεί ταχύτερα από τη ζήτηση.
Η προσφορά πετρελαίου και τα Στενά του Ορμούζ
Ο IEA αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου. Όπως επισημαίνει, «μια συμφωνία που θα επιτρέπει το άνοιγμα του Ορμούζ και την απρόσκοπτη διέλευση μέσω του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ εξακολουθεί να είναι άκαρπη».
Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου εκτιμάται πλέον ότι θα μειωθεί εφέτος κατά 4,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έναντι πρόβλεψης για πτώση 3,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως πριν από έναν μήνα. Η συνολική προσφορά αναμένεται να διαμορφωθεί στα 102 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η αυξημένη παραγωγή στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες μέλη του Οργανισμού καλύπτει μόνο μέρος των απωλειών που καταγράφονται στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Για τον λόγο αυτόν, η εξασφάλιση της θαλάσσιας διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ παραμένει κρίσιμη για τη σταθερότητα των προμηθειών.
Η ζήτηση, οι τιμές και η σύγκρουση Ιράν-ΗΠΑ
Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται να μειωθεί εφέτος συνολικά κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή κατά 510.000 βαρέλια ημερησίως περισσότερο από την εκτίμηση του προηγούμενου μήνα. Ωστόσο, ο ρυθμός υποχώρησης αναμένεται να επιβραδυνθεί.
Ειδικότερα, η μείωση της ζήτησης εκτιμάται στα 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο δεύτερο τρίμηνο και στα 2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο τρίτο τρίμηνο. Στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, η ζήτηση αναμένεται να επιστρέψει σε ανοδική πορεία.
Η έκθεση καταγράφει επίσης άνοδο των διεθνών τιμών αναφοράς του αργού σε υψηλό δύο μηνών τον Ιούλιο, μετά την κατάρρευση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Οι προσδοκίες για διπλωματική διευθέτηση είχαν οδηγήσει σε σημαντική πτώση των τιμών τον Ιούνιο και στις αρχές Ιουλίου, όμως η επανέναρξη των εχθροπραξιών ανέβασε την τιμή έως τα 105 δολάρια ανά βαρέλι στις 23 Ιουλίου.
Ο IEA αποδίδει το εύρος διακύμανσης των τιμών, που ξεπέρασε τα 40 δολάρια ανά βαρέλι στο συγκεκριμένο διάστημα, στις «ξαφνικές διπλωματικές στροφές» των πλευρών που εμπλέκονται στον πόλεμο. Οι «στροφές» αυτές συνέχισαν να επηρεάζουν την αγορά, με το Brent να κινείται γύρω από τα 89 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς οι επενδυτές αξιολογούσαν τα αντιφατικά μηνύματα για το ενδεχόμενο συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η διπλωματική λύση αποκτά μεγαλύτερη σημασία, καθώς τα περιορισμένα αποθέματα μειώνουν την ανθεκτικότητα της αγοράς πετρελαίου απέναντι σε νέες διαταραχές.