Νέο πλαίσιο για την προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού τίθεται σε εφαρμογή από τις 21 Σεπτεμβρίου, δίνοντας μια επιπλέον δυνατότητα σε οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους.
Η βασική αλλαγή είναι ότι ο οφειλέτης θα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να διατηρήσει την κύρια κατοικία του, ακόμη και αν διαθέτει και άλλα ακίνητα. Για να συμβεί αυτό, όμως, θα πρέπει να συμφωνήσει στη ρευστοποίηση μέρους ή και του συνόλου της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας του, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο για την αποπληρωμή των οφειλών του.
Παράλληλα, το νέο μοντέλο αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ρύθμιση, καθώς για τον καθορισμό της μηνιαίας δόσης θα λαμβάνονται υπόψη η αξία της κύριας κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη και όχι το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του.
Η αλλαγή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις σε σχέση με το υφιστάμενο καθεστώς.
Πώς θα λειτουργεί η νέα διαδικασία
Η ένταξη στο νέο πλαίσιο δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης θα μπορεί μόνος του να επιλέξει ποιο ακίνητο θα κρατήσει και ποιο θα πουλήσει.
Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό, οι πιστωτές που συμμετέχουν στη διαδικασία θα έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν αντιπρόταση. Η πρόταση αυτή μπορεί να προβλέπει την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, εξαιρώντας την κύρια κατοικία, στον βαθμό που αυτό απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών.
Κατά τον υπολογισμό της ρύθμισης, ως αξία ακίνητης περιουσίας θα λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Η ρευστοποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων θα ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης της οφειλής.
Ο οφειλέτης μπορεί να αρνηθεί
Η αντιπρόταση των πιστωτών δεν είναι υποχρεωτική για τον οφειλέτη. Ο ίδιος θα έχει τη δυνατότητα είτε να την αποδεχθεί είτε να την απορρίψει. Εφόσον συμφωνήσει, θα υπογράφεται σύμβαση αναδιάρθρωσης, η οποία θα καθορίζει τόσο τις δόσεις όσο και τους όρους για τη διατήρηση της κύριας κατοικίας.
Βασική προϋπόθεση θα είναι η συνεπής τήρηση της συμφωνίας. Εάν ο οφειλέτης σταματήσει να καταβάλλει τις προβλεπόμενες δόσεις ή παραβιάσει τους όρους της ρύθμισης, η προστασία της κατοικίας του μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο.
Χαμηλότερες δόσεις με βάση την πρώτη κατοικία
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων και του ενδεχόμενου «κουρέματος» της οφειλής. Για όσους επιλέξουν το νέο μοντέλο, η ρύθμιση θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της κύριας κατοικίας και την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη. Η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία δεν θα προσμετράται με τον ίδιο τρόπο στον υπολογισμό της μηνιαίας επιβάρυνσης, καθώς θα μπορεί να αξιοποιείται μέσω ρευστοποίησης για τη μείωση του συνολικού χρέους.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να δοθεί μια «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους διαθέτουν μεν περιουσία, αλλά αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους χωρίς να κινδυνεύσουν να χάσουν το σπίτι στο οποίο κατοικούν.
Στον εξωδικαστικό και οφειλές άνω των 5.000 ευρώ
Παράλληλα, έχει διευρυνθεί και ο αριθμός των οφειλετών που μπορούν να προσφύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Το κατώτατο όριο οφειλών έχει μειωθεί στα 5.000 ευρώ, από 10.000 ευρώ που ίσχυε προηγουμένως. Έτσι, δυνατότητα υποβολής αίτησης αποκτούν πλέον και πολίτες με μικρότερα χρέη, οι οποίοι μέχρι σήμερα έμεναν εκτός του μηχανισμού.
Στον εξωδικαστικό μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, καθώς και χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.