Αλλαγές στη φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών φέρνει το νέο πακέτο μέτρων, με βασικότερη την κατάργηση δύο προσαυξήσεων που αυξάνουν το τεκμαρτό εισόδημα. Το νέο καθεστώς θα εφαρμοστεί για το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο του 2027, ενώ το όφελος εκτιμάται ότι θα αφορά περίπου 150.000 επαγγελματίες.
Οι παρεμβάσεις εντάσσονται στο ευρύτερο πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ και εξειδικεύτηκε από το υπουργείο Οικονομικών. Οι συνολικές ελαφρύνσεις αναμένεται να ξεπεράσουν τα 800 εκατ. ευρώ, με τις αλλαγές στα τεκμήρια να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για τους αυτοαπασχολούμενους.
Η αλλαγή, πάντως, δεν εφαρμόζεται οριζόντια. Για να απαλλαγεί ένας επαγγελματίας από τις συγκεκριμένες προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος θα πρέπει να θεωρείται συνεπής φορολογούμενος και να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τι αλλάζει στα τεκμήρια για τους ελεύθερους επαγγελματίες;
Κεντρική αλλαγή είναι η κατάργηση δύο προσαυξήσεων που μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα και, κατά συνέπεια, σε μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση.
Καταργείται η προσαύξηση που αντιστοιχεί στο 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας, καθώς και η προσαύξηση κατά 5% επί της διαφοράς ανάμεσα στον κύκλο εργασιών του επαγγελματία και στον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Στην πράξη, ένας επαγγελματίας που πληροί τις προϋποθέσεις του νέου καθεστώτος δεν θα βλέπει πλέον το τεκμαρτό εισόδημά του να αυξάνεται επειδή απασχολεί προσωπικό ή επειδή εμφανίζει υψηλότερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιείται.
Ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα έχουν μικρότερο φόρο;
Το όφελος υπολογίζεται ότι θα αφορά περίπου τέσσερις στους δέκα επαγγελματίες, δηλαδή περίπου 150.000 φορολογουμένους.
Το ύψος της ελάφρυνσης δεν θα είναι ίδιο για όλους. Θα εξαρτάται από τα οικονομικά δεδομένα κάθε επιχείρησης και κυρίως από το κατά πόσο οι δύο προσαυξήσεις επηρέαζαν μέχρι σήμερα τον προσδιορισμό του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Μεγαλύτερη διαφορά αναμένεται να διαπιστώσουν επαγγελματίες που έχουν σημαντικό κόστος μισθοδοσίας ή κύκλο εργασιών αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΚΑΔ τους.
Ποιες είναι οι 4 προϋποθέσεις για τη μείωση των τεκμηρίων;
Η απαλλαγή από τις συγκεκριμένες προσαυξήσεις συνδέεται με τέσσερα κριτήρια φορολογικής και επιχειρηματικής συνέπειας, τα οποία θα πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα.
Πρώτη προϋπόθεση είναι η έγκαιρη και ορθή υποβολή των απαιτούμενων στοιχείων στην πλατφόρμα myDATA για το αντίστοιχο φορολογικό έτος.
Δεύτερη προϋπόθεση είναι η ολοκλήρωση και διατήρηση της διασύνδεσης των POS με τις ταμειακές μηχανές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, για όσες επιχειρήσεις υπάγονται στη συγκεκριμένη υποχρέωση.
Τρίτο κριτήριο είναι να μην έχουν επιβληθεί πρόστιμα από τη Φορολογική Αρχή ή την Επιθεώρηση Εργασίας για παραβάσεις που έχουν σημειωθεί κατά την τελευταία πενταετία.
Τέλος, ο φορολογούμενος θα πρέπει να έχει οριστικοποιήσει όλες τις δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος της τελευταίας πενταετίας έως τις 31 Δεκεμβρίου του αντίστοιχου έτους.
Επομένως, η μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος λειτουργεί παράλληλα ως κίνητρο φορολογικής συνέπειας, καθώς η πρόσβαση στην ελάφρυνση συνδέεται άμεσα με την τήρηση των φορολογικών και εργασιακών υποχρεώσεων.
Πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές στη φορολογία;
Οι αλλαγές στα τεκμήρια θα αφορούν το φορολογικό έτος 2026. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι θα δουν το αποτέλεσμα κατά την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων του 2027, η οποία προγραμματίζεται για την περίοδο από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο.
Η χρονική αυτή διαφοροποίηση είναι κρίσιμη, καθώς οι επαγγελματίες θα πρέπει μέσα στο 2026 να διασφαλίσουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε να επωφεληθούν από την κατάργηση των προσαυξήσεων.
Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις σε μικρούς οικισμούς;
Το πακέτο δεν περιορίζεται στην κατάργηση των δύο προσαυξήσεων. Προβλέπεται επίσης επέκταση της μείωσης κατά 50% για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους.
Παράλληλα προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τους ιδιοκτήτες ταξί, με την εφαρμογή τους να διαφοροποιείται ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας.
Οι παρεμβάσεις αυτές διευρύνουν το πεδίο των ελαφρύνσεων, ιδιαίτερα για μικρές ατομικές επιχειρήσεις και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Πόσο μειώνεται η προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις;
Ξεχωριστή αλλαγή αφορά την προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων. Ο συντελεστής προβλέπεται να μειωθεί από το 55% στο 50%.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση θα ισχύσει από το φορολογικό έτος 2027 και επομένως θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2028.
Πρόκειται για διαφορετικό μέτρο από τις αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα, με στόχο τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και της πίεσης στη ρευστότητα των ατομικών επιχειρήσεων.
Τι προβλέπεται για τους τρίτεκνους ελεύθερους επαγγελματίες;
Πρόσθετο όφελος προβλέπεται για τρίτεκνους ελεύθερους επαγγελματίες μέσω των αλλαγών στη φορολογία εισοδήματος.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη μείωση των τεκμηρίων, με αποτέλεσμα ορισμένες κατηγορίες επαγγελματιών να μπορούν να έχουν πολλαπλό φορολογικό όφελος, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Τι πρέπει να προσέξουν οι επαγγελματίες μέσα στο 2026;
Το κρίσιμο στοιχείο για τους δυνητικούς δικαιούχους είναι ότι η φορολογική ελάφρυνση δεν θα εξαρτηθεί μόνο από το ύψος του εισοδήματος ή του τζίρου τους.
Η σωστή διαβίβαση των στοιχείων στο myDATA, η διασύνδεση POS και ταμειακών όπου απαιτείται, η απουσία των προβλεπόμενων παραβάσεων και η έγκαιρη οριστικοποίηση των φορολογικών δηλώσεων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την εφαρμογή των νέων ευνοϊκότερων κανόνων.
Για περίπου 150.000 ελεύθερους επαγγελματίες, συνεπώς, το 2026 αποκτά ιδιαίτερη σημασία: η φορολογική συνέπεια κατά τη διάρκεια του έτους θα κρίνει εάν οι αλλαγές στα τεκμήρια θα μετατραπούν τελικά σε μικρότερο φορολογικό λογαριασμό το 2027.