Σημαντικές αλλαγές στον ΕΝΦΙΑ του 2027 φέρνουν οι νέες απαλλαγές και εκπτώσεις, με εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες να αναμένεται να δουν αισθητά μικρότερο λογαριασμό και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας σε μικρούς οικισμούς να περνούν σε καθεστώς πλήρους απαλλαγής.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά την κατάργηση του φόρου για την κύρια κατοικία σε μικρούς οικισμούς. Μετά τη διεύρυνση του μέτρου, το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους, ενώ στη Δυτική Μακεδονία φτάνει τους 2.200 κατοίκους. Συνολικά, η απαλλαγή καλύπτει 12.855 οικισμούς.
Στο νέο καθεστώς προστέθηκαν 131 επιπλέον οικισμοί, με περίπου 62.000 νέους ιδιοκτήτες να εντάσσονται στην απαλλαγή. Το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε περίπου 8 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ το συνολικό κόστος του μέτρου εκτιμάται σε 86 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Ποιοι δεν θα πληρώσουν ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία το 2027;
Από το 2027 ο ΕΝΦΙΑ μηδενίζεται για την κύρια κατοικία των δικαιούχων στους οικισμούς που εντάσσονται στη ρύθμιση.
Βασική προϋπόθεση είναι ο ιδιοκτήτης να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και το συγκεκριμένο ακίνητο να εμφανίζεται ως κύρια κατοικία στη φορολογική του δήλωση.
Παράλληλα, η απαλλαγή αφορά την κύρια κατοικία εφόσον η συνολική φορολογητέα αξία του 100% της πλήρους κυριότητάς της δεν υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ.
Μετά την τελευταία επέκταση, περίπου 650.000 ιδιοκτήτες υπολογίζεται ότι καλύπτονται από το μέτρο.
Τι ισχύει για την Αττική;
Η γεωγραφική απαλλαγή δεν εφαρμόζεται γενικά στους οικισμούς της Περιφέρειας Αττικής. Εξαίρεση αποτελεί η Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, η οποία μπορεί να ενταχθεί στο μέτρο εφόσον πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ των τελευταίων ετών, καθώς το 2026 είχε εφαρμοστεί μείωση 50% στις κύριες κατοικίες των μικρών οικισμών που καλύπτονταν από την αρχική ρύθμιση, ενώ από το 2027 η έκπτωση μετατρέπεται σε πλήρη απαλλαγή.
Ποιοι δικαιούνται έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ;
Ξεχωριστά από τη γεωγραφική απαλλαγή, παραμένει σε ισχύ η έκπτωση 50% στον συνολικό ΕΝΦΙΑ για νοικοκυριά που πληρούν συγκεκριμένα οικονομικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα του προηγούμενου φορολογικού έτους δεν πρέπει να ξεπερνά τις 9.000 ευρώ, ποσό που προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Παράλληλα, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων στα οποία έχει δικαιώματα η οικογένεια δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τετραγωνικά μέτρα, ενώ για τη χορήγηση της έκπτωσης εξετάζονται σωρευτικά οι προϋποθέσεις που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.
Έτσι, το εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται ενδεικτικά στις 9.000 ευρώ για έναν άγαμο, στις 10.000 ευρώ για ζευγάρι χωρίς παιδιά, στις 11.000 ευρώ για ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο μέλος και στις 12.000 ευρώ για οικογένεια με δύο εξαρτώμενα μέλη.
Πότε ο ΕΝΦΙΑ μπορεί να μηδενιστεί για τρίτεκνους, πολύτεκνους και ΑμεΑ;
Ακόμη ευνοϊκότερο καθεστώς προβλέπεται για οικογένειες με τρία ή περισσότερα εξαρτώμενα παιδιά, καθώς και για νοικοκυριά στα οποία ο φορολογούμενος, ο ή η σύζυγος ή εξαρτώμενο τέκνο έχει αναπηρία 80% και άνω.
Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις η έκπτωση μπορεί να φτάσει το 100%, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Το συνολικό οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος. Παράλληλα, το σύνολο της επιφάνειας των κτισμάτων στα οποία υπάρχουν εμπράγματα δικαιώματα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τ.μ.
Πόση έκπτωση παίρνουν οι ασφαλισμένες κατοικίες;
Ένα ακόμη «κλειδί» για χαμηλότερο ΕΝΦΙΑ είναι η ασφάλιση της κατοικίας έναντι φυσικών καταστροφών.
Για τις κατοικίες φυσικών προσώπων με φορολογητέα αξία έως 500.000 ευρώ, η μείωση του ΕΝΦΙΑ ανέρχεται σε 20%, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Για κατοικίες με φορολογητέα αξία πάνω από 500.000 ευρώ η έκπτωση διαμορφώνεται στο 10%.
Για να χορηγηθεί η έκπτωση, η κατοικία πρέπει να είναι ασφαλισμένη για σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα, ενώ η κάλυψη πρέπει να αφορά το σύνολο της αξίας ανακατασκευής του ακινήτου.
Η νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι η αξία ανακατασκευής δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Αν η ασφάλιση καλύπτει ολόκληρο το προηγούμενο έτος, χορηγείται ολόκληρη η προβλεπόμενη έκπτωση. Για μικρότερη διάρκεια, η μείωση υπολογίζεται αναλογικά, με ελάχιστη ασφαλιστική περίοδο τους τρεις μήνες.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες πριν από τα εκκαθαριστικά;
Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν τα στοιχεία που είναι καταχωρισμένα στο Ε9 και στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Η κύρια κατοικία, τα τετραγωνικά μέτρα, τα εμπράγματα δικαιώματα, τα ποσοστά συνιδιοκτησίας και ο γεωγραφικός εντοπισμός του ακινήτου επηρεάζουν τον υπολογισμό του φόρου και την εφαρμογή των απαλλαγών.
Για όσους έχουν ασφαλισμένη κατοικία, κρίσιμη είναι επίσης η ορθή αντιστοίχιση του ασφαλιστηρίου με το ακίνητο, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί η προβλεπόμενη μείωση.
Ο ΕΝΦΙΑ του 2027, επομένως, δεν θα είναι ίδιος για όλους. Η περιοχή της κύριας κατοικίας, η αξία και τα χαρακτηριστικά της ακίνητης περιουσίας, το οικογενειακό εισόδημα, ο αριθμός των εξαρτώμενων τέκνων, τυχόν αναπηρία και η ασφάλιση του ακινήτου μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το τελικό εκκαθαριστικό.
Για περίπου 650.000 ιδιοκτήτες σε μικρούς οικισμούς, η μεγαλύτερη αλλαγή θα είναι ξεκάθαρη: εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις, ο ΕΝΦΙΑ που αντιστοιχεί στην κύρια κατοικία τους θα μηδενιστεί από το 2027.