Με βασικό στόχο το πετρέλαιο θέρμανσης να διατεθεί στην αγορά στις 15 Οκτωβρίου σε τιμή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, το οικονομικό επιτελείο προχωρά στην εξειδίκευση των μέτρων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός για την αντιμετώπιση της ενεργειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, ενώ για το ντίζελ κίνησης προβλέπεται παράταση της επιδότησης στην αντλία και τον Οκτώβριο. Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη και η αύξησή της, εφόσον το επιτρέψουν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Ο «κουμπαράς» για τις πρόσθετες παρεμβάσεις υπολογίζεται αυτή τη στιγμή σε περίπου 130 έως 150 εκατ. ευρώ, με τα χρήματα να προέρχονται από το υπερπλεόνασμα του 2025.
Πόσο θα αυξηθεί το επίδομα θέρμανσης;
Η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει το πρόσθετο κόστος που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά κατά τη χειμερινή περίοδο.
Σήμερα, το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ανάλογα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται, ενώ σε περιοχές όπου καταγράφονται ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 1.200 ευρώ.
Το ακριβές ύψος της πρόσθετης ενίσχυσης αναμένεται να προσδιοριστεί με την εξειδίκευση του πακέτου. Η ημερομηνία-ορόσημο είναι η 15η Οκτωβρίου, όταν αρχίζει παραδοσιακά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.
Τι θα γίνει με την επιδότηση στο ντίζελ κίνησης;
Δεύτερος βασικός άξονας είναι το πετρέλαιο κίνησης. Η επιδότηση στην αντλία αναμένεται να παραταθεί και τον Οκτώβριο, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τις αυξημένες τιμές στις μεταφορές, στους επαγγελματίες και στις επιχειρήσεις.
Η επιδότηση βρίσκεται σήμερα στα 10 λεπτά ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται ακόμη και ο διπλασιασμός της στα 20 λεπτά ανά λίτρο.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από το κόστος του μέτρου και από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Μπορεί να μειωθεί ο ΕΦΚ στα καύσιμα;
Πιο δύσκολη δημοσιονομικά είναι η συζήτηση για ενδεχόμενη προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Το συγκεκριμένο σενάριο παραμένει στο τραπέζι ως ένας τρόπος άμεσης αποκλιμάκωσης των τιμών στην αντλία, όμως συνοδεύεται από σημαντικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Καθοριστική αναμένεται να είναι η εισήγηση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, καθώς οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης αποτελούν σταθερή πηγή εσόδων.
Μια οριζόντια μείωση του ΕΦΚ, ακόμη και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, θα δημιουργούσε δημοσιονομικό κενό, το οποίο θα έπρεπε να καλυφθεί από άλλες πηγές εσόδων ή από περιορισμό δαπανών.
Πόσα εισπράττει το κράτος από τους φόρους στα καύσιμα;
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα έσοδα που αποφέρουν τα καύσιμα στον κρατικό προϋπολογισμό. Οι συνολικές ετήσιες εισπράξεις από ΕΦΚ και ΦΠΑ στα καύσιμα υπολογίζονται περίπου στα 6,5 έως 7 δισ. ευρώ, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών τιμών.
Από αυτά, περίπου 4 δισ. ευρώ προέρχονται από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης και περίπου 1 δισ. ευρώ από τον ΦΠΑ 24% που επιβάλλεται πάνω στην αξία του ΕΦΚ. Τα υπόλοιπα έσοδα προκύπτουν κυρίως από τον ΦΠΑ επί της καθαρής αξίας των καυσίμων.
Η μεγαλύτερη πηγή εσόδων είναι η βενζίνη, από την οποία ΕΦΚ και ΦΠΑ αποφέρουν περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Ακολουθεί το ντίζελ κίνησης με περίπου 1,9 δισ. ευρώ, ενώ από το πετρέλαιο θέρμανσης τα αντίστοιχα έσοδα υπολογίζονται κοντά στα 360 εκατ. ευρώ.
Πόσο από την τιμή της βενζίνης είναι φόροι;
Η φορολογική επιβάρυνση γίνεται περισσότερο αντιληπτή όταν αποτυπωθεί στην τελική τιμή που βλέπει ο οδηγός στην αντλία.
Με μέση τιμή αμόλυβδης στα 2,15 ευρώ το λίτρο, περίπου το 53,2% της τελικής τιμής αντιστοιχεί σε ΕΦΚ και ΦΠΑ. Με άλλα λόγια, περισσότερα από τα μισά χρήματα που καταβάλλει ο καταναλωτής αφορούν φόρους.
Στο ντίζελ κίνησης η αναλογία είναι χαμηλότερη, καθώς ο ΕΦΚ διαμορφώνεται στα 0,41 ευρώ ανά λίτρο, έναντι περίπου 0,70 ευρώ ανά λίτρο στη βενζίνη.
Με ενδεικτική τιμή ντίζελ στα 2,10 ευρώ το λίτρο, η φορολογική επιβάρυνση υπολογίζεται περίπου στο 39,2% της τελικής τιμής.
Πότε θα ληφθούν οι τελικές αποφάσεις;
Οι επόμενες κινήσεις θα κριθούν από δύο βασικούς παράγοντες: την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και τα πραγματικά δημοσιονομικά περιθώρια που θα έχει στη διάθεσή του το οικονομικό επιτελείο.
Η πρώτη προτεραιότητα είναι ήδη σαφής: να συγκρατηθεί η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο στις 15 Οκτωβρίου και να ενισχυθούν περισσότερο τα νοικοκυριά που θα αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος θέρμανσης.
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό παραμένει ο ΕΦΚ. Μια παρέμβαση στον φόρο θα μπορούσε να έχει άμεση επίδραση στις τιμές της αντλίας, όμως τα δισεκατομμύρια ευρώ που αποφέρει κάθε χρόνο η φορολογία των καυσίμων περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια για μια γενικευμένη και μακράς διάρκειας μείωση.