Οι Έλληνες δεν δουλεύουν λίγο. Δουλεύουν περισσότερο από όλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρόβλημα είναι ότι οι μισθοί τους βρίσκονται στην ακριβώς αντίθετη πλευρά της ευρωπαϊκής κατάταξης.
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat έρχονται να προσθέσουν ακόμη έναν αριθμό σε μια πραγματικότητα που οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα γνωρίζουν ήδη πολύ καλά: η χώρα καταγράφει τη μεγαλύτερη μέση πραγματική εβδομάδα εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 39,6 ώρες την εβδομάδα.
Ο μέσος όρος στην ΕΕ για το 2025 ήταν 35,9 ώρες. Μετά την Ελλάδα ακολουθούν η Βουλγαρία και η Πολωνία με 38,7 ώρες και η Λιθουανία με 38,4. Στον αντίποδα, στην Ολλανδία η μέση εβδομάδα εργασίας περιορίζεται στις 31,9 ώρες, ενώ σε Δανία και Γερμανία στις 33,9.
Περισσότερες ώρες, από τους χαμηλότερους μισθούς στην Ευρώπη
Το στοιχείο γίνεται ακόμη πιο ηχηρό όταν τοποθετηθεί δίπλα στα δεδομένα της ίδιας της Eurostat για τις αποδοχές.
Στα τελευταία διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία, που αφορούν το 2024, ο μέσος ετήσιος προσαρμοσμένος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα ήταν μόλις 18.000 ευρώ.
Eurostat: Υποχώρησε κάτω και από τη Βουλγαρία σε αγοραστική δύναμη και κόστος διαβίωσης η Ελλάδα
Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 39.800 ευρώ.
Και εδώ η θέση της Ελλάδας βρίσκεται στο άλλο άκρο της κατάταξης: μόνο η Βουλγαρία, με 15.400 ευρώ, είχε χαμηλότερο μέσο ετήσιο μισθό, ενώ αμέσως μετά την Ελλάδα βρισκόταν η Ουγγαρία με 18.500 ευρώ.
Η εικόνα που προκύπτει είναι δύσκολο να αγνοηθεί: η χώρα με τις περισσότερες πραγματικές ώρες εργασίας στην ΕΕ βρίσκεται ταυτόχρονα ανάμεσα στις χώρες με τις χαμηλότερες αμοιβές.
Το ελληνικό παράδοξο της εργασίας
Για χρόνια, στον δημόσιο διάλογο επανέρχονται έννοιες όπως η «παραγωγικότητα», η «ανταγωνιστικότητα», η ανάγκη για περισσότερη εργασία και η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας.
Τα στοιχεία της Eurostat, όμως, μεταφέρουν τη συζήτηση αλλού.
Το ελληνικό πρόβλημα δεν μπορεί να περιγραφεί απλώς ως πρόβλημα λίγης εργασίας. Οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα βρίσκονται ήδη στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τις πραγματικές ώρες που περνούν στην κύρια εργασία τους.
Αποκαρδιωτικά τα στοιχεία της Eurostat: Τελευταία ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ στην αγοραστική δύναμη η Ελλάδα
Το ερώτημα επομένως είναι διαφορετικό: τι παράγουν αυτές οι ώρες και, κυρίως, πώς αμείβονται;
Διότι 39,6 ώρες εργασίας την εβδομάδα σε μια οικονομία που καταγράφει ετήσιο προσαρμοσμένο μισθό 18.000 ευρώ δεν συνιστούν απλώς δύο ανεξάρτητα στατιστικά στοιχεία. Αποτυπώνουν μια βαθιά απόσταση ανάμεσα στον χρόνο που αφιερώνεται στην εργασία και στην οικονομική ανταμοιβή που επιστρέφει στον εργαζόμενο.
Δεν δουλεύουμε λιγότερο – αμειβόμαστε λιγότερο
Τα δεδομένα έχουν ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο: αποδυναμώνουν το επίμονο στερεότυπο του Έλληνα που εργάζεται λιγότερο από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.
Η πραγματικότητα που καταγράφει η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία είναι σχεδόν η αντίστροφη.
Στην Ολλανδία η μέση πραγματική εβδομάδα εργασίας είναι 31,9 ώρες. Στη Γερμανία 33,9. Στη Δανία επίσης 33,9. Στην Ελλάδα 39,6.
Βεβαίως, οι αριθμοί χρειάζονται τη σωστή ανάγνωση. Τα στοιχεία για τις ώρες εργασίας αφορούν το σύνολο των εργαζομένων ηλικίας 20 έως 64 ετών, πλήρους και μερικής απασχόλησης, και επηρεάζονται μεταξύ άλλων από το πόσο διαδεδομένη είναι η μερική απασχόληση σε κάθε οικονομία. Τα στοιχεία των μισθών, αντίθετα, είναι προσαρμοσμένα σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης. Δεν πρόκειται επομένως για έναν απλό μαθηματικό λόγο “ευρώ ανά ώρα”, αλλά για δύο διαφορετικούς ευρωπαϊκούς δείκτες που αποκαλύπτουν μια πολύ ισχυρή μακροοικονομική αντίθεση.
Η συζήτηση δεν είναι πόσο ακόμη μπορούμε να δουλέψουμε
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό πολιτικό και κοινωνικό ερώτημα πίσω από τους αριθμούς.
Σε μια χώρα που βρίσκεται ήδη πρώτη στην ΕΕ στις ώρες πραγματικής εργασίας, πόσο πειστική μπορεί να είναι μια δημόσια συζήτηση που επικεντρώνεται διαρκώς στο πόσο περισσότερο μπορεί να εργαστεί κάποιος;
Το ζήτημα μεταφέρεται πλέον στην αξία της εργασίας, στους μισθούς, στην παραγωγικότητα, στο κόστος ζωής και τελικά στο πόσο από τον παραγόμενο πλούτο επιστρέφει στον άνθρωπο που εργάζεται.
Γιατί οι αριθμοί της Eurostat αυτή τη φορά δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για το γνωστό στερεότυπο.
Η Ελλάδα δουλεύει περισσότερο από κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και όταν φτάνει η ώρα της αμοιβής, βρίσκεται σχεδόν στον πάτο της ίδιας Ένωσης.
Αυτό δεν είναι πρόβλημα διάθεσης για εργασία.
Είναι πρόβλημα αξίας της εργασίας.