Επιδότηση που μπορεί να φτάσει έως τις 36.000 ευρώ προβλέπει το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο απευθύνεται σε ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων που επιθυμούν να προχωρήσουν σε εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Τα ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται από 70% έως 95%, ανάλογα με το εισόδημα και τα κοινωνικά κριτήρια, ενώ η υποβολή των αιτήσεων θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά, με προτεραιότητα στις κλειστές κατοικίες.
Η δημοσίευση του Οδηγού Εφαρμογής σηματοδοτεί την έναρξη της προετοιμασίας των ενδιαφερομένων, όχι όμως και την έναρξη υποβολής αιτήσεων. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να ελέγξουν εάν τα ακίνητά τους πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης.
Η νέα δράση εντάσσεται στο ΕΣΠΑ 2021-2027, με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ελληνικό Δημόσιο. Ο προϋπολογισμός που αναφέρεται στον Οδηγό ανέρχεται σε 480 εκατ. ευρώ.
Βασικός στόχος είναι η αναβάθμιση του παλαιού κτιριακού αποθέματος, αλλά και η αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, σε μια περίοδο κατά την οποία το στεγαστικό κόστος εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.
Ποιοι δικαιούνται επιδότηση έως 36.000 ευρώ;
Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετάσχουν φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν εμπράγματα δικαιώματα σε επιλέξιμες κατοικίες.
Για τις κλειστές κατοικίες απαιτείται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 20%. Για τις κατοικίες που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, προβλέπεται συμμετοχή ιδιοκτητών με πλήρη κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα, σύμφωνα με τους όρους του Οδηγού.
Οι κατοικίες διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει ακίνητα που παρέμειναν κενά κατά τα έτη 2024 και 2025 και πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως κύρια κατοικία ή να διατεθούν για μακροχρόνια ενοικίαση. Η δεύτερη αφορά ακίνητα που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και θα συνεχίσουν να έχουν την ίδια χρήση.
Ποια είναι τα εισοδηματικά κριτήρια;
Το πρόγραμμα προβλέπει δύο εισοδηματικές κατηγορίες, με διαφορετικά ποσοστά επιχορήγησης.
Στην Κατηγορία Ι εντάσσονται άγαμοι με εισόδημα έως 18.000 ευρώ και έγγαμοι με εισόδημα έως 25.000 ευρώ. Η βασική επιχορήγηση ανέρχεται στο 80%.
Στην Κατηγορία ΙΙ περιλαμβάνονται άγαμοι με εισόδημα έως 25.000 ευρώ και έγγαμοι με εισόδημα έως 35.000 ευρώ, με βασικό ποσοστό ενίσχυσης 70%.
Τα εισοδηματικά όρια αυξάνονται κατά 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, διευρύνοντας τον αριθμό των οικογενειών που μπορούν να συμμετάσχουν.
Επιπλέον, προβλέπονται προσαυξήσεις πέντε ποσοστιαίων μονάδων για συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως ακίνητα σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνους, πολύτεκνους και δικαιούχους με αναπηρία, υπό τις προϋποθέσεις του προγράμματος.
Με τις προσαυξήσεις, η συνολική επιχορήγηση μπορεί να φτάσει το 95% για την Κατηγορία Ι και το 85% για την Κατηγορία ΙΙ.
Ποιες κατοικίες μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα;
Ιδιαίτερη σημασία έχουν η ηλικία, η επιφάνεια και η ενεργειακή κατάσταση του ακινήτου.
Οι επιλέξιμες κατοικίες πρέπει να διαθέτουν οικοδομική άδεια που έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990. Η επιφάνειά τους δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 120 τετραγωνικά μέτρα, με δυνατότητα αύξησης του ορίου στα 150 τετραγωνικά για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.
Παράλληλα, το ακίνητο πρέπει να κατατάσσεται έως και στην ενεργειακή κατηγορία Γ, σύμφωνα με το πρώτο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης.
Προϋπόθεση αποτελεί επίσης να μην έχει ενταχθεί η κατοικία μετά το 2020 σε προηγούμενα προγράμματα «Εξοικονομώ» ή στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», εκτός από τις ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπει ο Οδηγός.
Ποιες εργασίες καλύπτει η επιδότηση;
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου προγράμματος είναι ότι δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας, αλλά χρηματοδοτεί και εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης.
Στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται ανακαίνιση μπάνιου και κουζίνας, αντικατάσταση ειδών υγιεινής, επισκευή ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, τοποθέτηση εσωτερικών πορτών, αντικατάσταση δαπέδων, σοβάδες, ελαιοχρωματισμοί και γυψοσανίδες.
Χρηματοδοτούνται επίσης εργασίες ανακατασκευής κεραμοσκεπής, ενεργειακά τζάκια και ειδικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση της προσβασιμότητας ατόμων με αναπηρία.
Στον τομέα της ενεργειακής αναβάθμισης περιλαμβάνονται η αντικατάσταση κουφωμάτων, η θερμομόνωση, η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, ηλιακών θερμοσιφώνων, συστημάτων σκίασης και μηχανικού αερισμού, καθώς και έξυπνων συστημάτων διαχείρισης ενέργειας.
Ωστόσο, υπάρχει μία βασική προϋπόθεση: οι ενεργειακές παρεμβάσεις πρέπει να αντιστοιχούν στο 20% έως 40% του συνολικού προϋπολογισμού, ενώ οι εργασίες ανακαίνισης μπορούν να καλύπτουν έως το 80%.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η κατοικία πρέπει να έχει βελτιωθεί κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία.
Πώς υπολογίζεται η επιδότηση των 36.000 ευρώ;
Ο μέγιστος επιλέξιμος προϋπολογισμός διαμορφώνεται στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ανώτατο όριο τα 36.000 ευρώ ανά κατοικία, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι για ένα διαμέρισμα 100 τετραγωνικών μέτρων ο μέγιστος επιλέξιμος προϋπολογισμός ανέρχεται σε 30.000 ευρώ.
Εάν ο ιδιοκτήτης δικαιούται επιχορήγηση 80%, η δημόσια ενίσχυση θα φτάσει τα 24.000 ευρώ, ενώ η ιδιωτική συμμετοχή θα είναι 6.000 ευρώ.
Για κατοικία 120 τετραγωνικών μέτρων, με επιλέξιμο προϋπολογισμό 36.000 ευρώ και ποσοστό επιχορήγησης 95%, η ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 34.200 ευρώ, με συμμετοχή του δικαιούχου 1.800 ευρώ.
Επομένως, τα 36.000 ευρώ αποτελούν το ανώτατο επιλέξιμο κόστος εργασιών και όχι το ποσό που καταβάλλεται αυτομάτως σε κάθε δικαιούχο.
Επιπλέον, προβλέπεται ξεχωριστή χρηματοδότηση έως 2.500 ευρώ, με κάλυψη 100%, για υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως ενεργειακά πιστοποιητικά, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τεχνικός σύμβουλος, άδειες και απαιτούμενες μελέτες.
Πότε ανοίγουν οι αιτήσεις και πώς θα υποβληθούν;
Η υποβολή των αιτήσεων θα πραγματοποιηθεί αποκλειστικά ηλεκτρονικά, μέσω πληροφοριακού συστήματος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ).
Η διαδικασία προβλέπει δύο βασικά στάδια. Αρχικά, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξασφαλίσουν Βεβαίωση Επιλεξιμότητας μέσω του gov.gr και να προετοιμάσουν το Σχέδιο Παρεμβάσεων με τον προϋπολογισμό των εργασιών.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η αίτηση χρηματοδότησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΤΕΕ.
Η ενεργοποίηση της πλατφόρμας θα γίνει σταδιακά. Πρώτα θα προηγηθούν οι κλειστές κατοικίες, στη συνέχεια οι ιδιοκατοικούμενες κατοικίες της Κατηγορίας Ι και τέλος εκείνες της Κατηγορίας ΙΙ.
Η δημοσίευση του Οδηγού δεν σημαίνει ότι η πλατφόρμα έχει ήδη ανοίξει. Η ακριβής ημερομηνία έναρξης των αιτήσεων θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από την επίσημη ανακοίνωση του προγράμματος.
Τι ισχύει για τις κλειστές κατοικίες και το Airbnb;
Οι ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών που θα λάβουν επιδότηση για να διαθέσουν το ακίνητό τους στην αγορά αναλαμβάνουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Η σημαντικότερη αφορά τη μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Για το ίδιο χρονικό διάστημα απαγορεύεται η διάθεση του ακινήτου μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως το Airbnb.
Παράλληλα, οι δικαιούχοι πρέπει να αναρτήσουν ηλεκτρονικά το μισθωτήριο στην ΑΑΔΕ μέσα σε οκτώ μήνες από την ολοκλήρωση του έργου.
Η υποχρέωση διατήρησης της δηλωμένης χρήσης του ακινήτου για πέντε χρόνια ισχύει γενικότερα για τις ενισχυόμενες κατοικίες.
Ενδεχόμενη μεταβίβαση του ακινήτου μέσα στην πενταετία μπορεί να οδηγήσει σε υποχρέωση επιστροφής της επιχορήγησης, σύμφωνα με τους όρους της δράσης.
Πόσο χρόνο έχουν οι δικαιούχοι για να ολοκληρώσουν τις εργασίες;
Η διάρκεια υλοποίησης κάθε έργου μπορεί να φτάσει τους 18 μήνες από την απόφαση υπαγωγής. Σε κάθε περίπτωση, η ολοκλήρωση δεν μπορεί να υπερβαίνει την 31η Δεκεμβρίου 2028.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως τη νομιμότητα των ακινήτων τους, να διευθετήσουν πολεοδομικές εκκρεμότητες και να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες συναινέσεις συνιδιοκτητών.
Ο επίσημος Οδηγός Εφαρμογής και τα συνοδευτικά έγγραφα είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του προγράμματος.
Για χιλιάδες ιδιοκτήτες, το νέο πρόγραμμα δημιουργεί τη δυνατότητα να ανακαινίσουν παλαιές κατοικίες με σημαντικά μειωμένο κόστος. Η έγκαιρη προετοιμασία του φακέλου, ωστόσο, θα είναι καθοριστική για όσους επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τη χρηματοδότηση όταν ανοίξει η διαδικασία των αιτήσεων.