Τα μετρητά εξακολουθούν να διευκολύνουν τη φοροδιαφυγή, καθώς μια συναλλαγή χωρίς ηλεκτρονικό ίχνος είναι δυσκολότερο να εντοπιστεί από τις ψηφιακές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ. Μετά και τα πρόσφατα περιστατικά σε μεγάλες αλυσίδες εστίασης και αρτοποιίας, επανέρχεται η συζήτηση για νέα κίνητρα που θα ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να ζητούν αποδείξεις και να πληρώνουν ηλεκτρονικά.
Οι προτάσεις που έχουν διατυπωθεί από παράγοντες της αγοράς δεν αποτελούν ακόμη εφαρμοσμένα μέτρα. Την ίδια ώρα, στο φορολογικό νομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση περιλαμβάνονται παρατάσεις ρυθμίσεων για το 2027.
Πώς θα μπορούσε να επιβραβεύεται ο καταναλωτής μέσω του Appodixi;
Μία από τις εισηγήσεις προβλέπει ο καταναλωτής να σαρώνει την απόδειξή του με την εφαρμογή Appodixi και να λαμβάνει άμεσα μέρος του ΦΠΑ, για παράδειγμα 5% ή 10% της συναλλαγής. Το ποσό θα μπορούσε να πιστώνεται σε τραπεζικό λογαριασμό ή σε έναν ψηφιακό «κουμπαρά».
Σήμερα, η εφαρμογή της ΑΑΔΕ επιτρέπει στους πολίτες να ελέγχουν αποδείξεις με QR code και να ενημερώνουν την Αρχή αν διαπιστώσουν ότι μια απόδειξη δεν έχει διαβιβαστεί ή περιέχει διαφορετικά στοιχεία. Η επιστροφή χρημάτων, ωστόσο, αποτελεί πρόταση και δεν είναι διαθέσιμη λειτουργία της εφαρμογής.
Τι άλλα κίνητρα έχουν προταθεί για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές;
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται μεγαλύτερη φορολογική έκπτωση για δαπάνες σε επαγγέλματα με αυξημένο κίνδυνο φοροδιαφυγής. Ενδεικτικά, έχει αναφερθεί έκπτωση που θα μπορούσε να φτάνει το 40% της δαπάνης, εφόσον έχει εκδοθεί απόδειξη.
Έχει επίσης προταθεί η αναβάθμιση της φορολοταρίας, ώστε η συμμετοχή να γίνεται άμεσα από το κινητό, καθώς και η αυτόματη έκπτωση ηλεκτρονικών δαπανών, όπως οι αγορές από σούπερ μάρκετ, τα καύσιμα, οι λογαριασμοί και η εστίαση. Στη συζήτηση βρίσκεται και ο σταδιακός περιορισμός των μετρητών σε επιμέρους κατηγορίες συναλλαγών. Πρόκειται για εισηγήσεις που αποσκοπούν να κάνουν την ηλεκτρονική πληρωμή πιο ελκυστική για τον καταναλωτή.
Ποιες φορολογικές ρυθμίσεις προβλέπεται να ισχύσουν και το 2027;
Το νομοσχέδιο που έχει τεθεί σε διαβούλευση προβλέπει παράταση φορολογικών διατάξεων για το 2027. Μεταξύ αυτών είναι το κίνητρο για ηλεκτρονικές πληρωμές σε 20 κατηγορίες επαγγελματιών υψηλού κινδύνου φοροδιαφυγής: το 30% της επιλέξιμης δαπάνης αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο έκπτωσης τα 5.000 ευρώ ετησίως.
Παράλληλα, περίπου 4,5 εκατομμύρια φορολογούμενοι θα πρέπει να καλύπτουν με ηλεκτρονικές πληρωμές τουλάχιστον το 30% του πραγματικού εισοδήματός τους σε επιλέξιμες προσωπικές δαπάνες. Για ορισμένες κατηγορίες προβλέπονται εξαιρέσεις ή χαμηλότερα όρια, ενώ οι πληρωμές για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες εξακολουθούν να υπολογίζονται διπλά για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσοστού.
Τι προβλέπεται για ανακαινίσεις και μισθώσεις ακινήτων;
Στις ρυθμίσεις που παρατείνονται περιλαμβάνονται φορολογικά κίνητρα για δαπάνες ανακαίνισης και λειτουργικής αναβάθμισης κτιρίων, με την προϋπόθεση ότι οι εργασίες εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα μπορεί να φτάσει συνολικά τις 16.000 ευρώ και να κατανεμηθεί σε πέντε έτη.
Παραμένει, επίσης, σε αναστολή ο φόρος υπεραξίας από την πώληση ακινήτων, ενώ προβλέπεται παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις πωλήσεις νεόδμητων οικοδομών, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Το φορολογικό κίνητρο για κενές ή βραχυχρόνια εκμισθούμενες κατοικίες προβλέπει τριετή απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για ιδιοκτήτες που θα τις διαθέσουν σε μακροχρόνια μίσθωση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Οι παρατάσεις περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση, η οποία έχει οριστεί να ολοκληρωθεί την 1η Νοεμβρίου 2026.