Μήνυμα υπέρ της βαθύτερης οικονομικής ενοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της άρσης των εμποδίων που κρατούν καθηλωμένο το αναπτυξιακό της δυναμικό έστειλε ο Κυριάκος Πιερρακάκης από το ECOFIN. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup έθεσε το ζήτημα με πολιτικούς όρους, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να συζητά την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ή αν θα προχωρήσει στην υλοποίησή της.
Στην παρέμβασή του στην ανοιχτή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ, ο Κυριάκος Πιερρακάκης στάθηκε στο κεντρικό δίλημμα που, όπως ανέφερε, επανέρχεται κάθε φορά στη συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Το ερώτημα, όπως το έθεσε, είναι αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μείνουν στη διακήρυξη κοινών στόχων ή αν θα αποδεχθούν τις πολιτικές αποφάσεις που απαιτούνται για την ενοποίηση των αγορών.
Ο Έλληνας υπουργός σημείωσε ότι η Ευρώπη δεν αντέχει να επαναλαμβάνει τις ίδιες διαδικασίες 27 φορές, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία, οι αγορές και ο διεθνής ανταγωνισμός κινούνται με μεγάλη ταχύτητα. Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση των δυνατοτήτων της ESMA, της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών.
Το μήνυμα για την ευρωπαϊκή εποπτεία
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπερασπίστηκε ένα σχήμα στο οποίο η ευρωπαϊκή εποπτεία θα ενισχύεται χωρίς να ακυρώνεται ο ρόλος των εθνικών αρχών. Ως παράδειγμα ανέφερε τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τονίζοντας ότι η κεντρική εποπτεία μπορεί να συνδυαστεί με αποκεντρωμένη εφαρμογή και εκτέλεση.
Η θέση αυτή συνδέεται με τη μεγάλη συζήτηση για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων τον Μάρτιο του 2025, με στόχο να διοχετευθούν περισσότερες ιδιωτικές αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της ΕΕ.
Στην πράξη, η συζήτηση αφορά το αν η Ευρώπη θα διατηρήσει τον σημερινό κατακερματισμό ή αν θα κινηθεί προς ένα βαθύτερα ενοποιημένο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον. Το ζήτημα αγγίζει τις τράπεζες, τις κεφαλαιαγορές, το ψηφιακό ευρώ, τη διασυνοριακή δραστηριότητα και τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να βρίσκουν κεφάλαια χωρίς να εξαρτώνται υπερβολικά από εξωευρωπαϊκές αγορές.
Από τα Corn Laws στη Σαλαμίνα
Ο υπουργός χρησιμοποίησε δύο ιστορικές αναφορές για να περιγράψει το βάθος της επιλογής που βρίσκεται μπροστά στην Ευρώπη. Η πρώτη ήταν η κατάργηση των Corn Laws το 1846 στη Βρετανία, την οποία παρουσίασε ως παράδειγμα επιλογής της οικονομικής αποδοτικότητας απέναντι στον προστατευτισμό. Όπως είπε, η οικονομική μεταμόρφωση απαιτεί πολιτικό θάρρος.
Η δεύτερη αναφορά ήρθε από την αρχαία ελληνική ιστορία. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης μίλησε για τους Περσικούς Πολέμους και την ερμηνεία του χρησμού για τα «ξύλινα τείχη», τα οποία ο Θεμιστοκλής συνέδεσε με τον στόλο και όχι με την άμυνα πίσω από πραγματικά τείχη. Με αυτή την αναλογία, έθεσε το δίλημμα ανάμεσα στο άνοιγμα και την περιχαράκωση.
Η πολιτική διάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας
Η παρέμβαση Πιερρακάκη είχε έντονο πολιτικό βάρος, επειδή μετέφερε τη συζήτηση από το τεχνικό επίπεδο των ρυθμίσεων στο στρατηγικό ερώτημα για το μέλλον της ΕΕ. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι σχετικές συζητήσεις είναι περισσότερο φιλοσοφικές παρά τεχνικές, θέτοντας το ερώτημα αν η σημερινή γενιά πολιτικών θα προστατεύει διαρκώς τις ίδιες δομές ή αν θα απελευθερώσει το δυναμικό της Ένωσης.
Το μήνυμα είναι κρίσιμο για την Ελλάδα, καθώς συνδέει την ευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική ατζέντα με την εμπειρία μιας χώρας που πέρασε από βαθιά κρίση, δημοσιονομική προσαρμογή και θεσμικές αλλαγές. Η αναφορά του υπουργού ότι προέρχεται από χώρα που έχει αποδείξει σε εθνικό επίπεδο την αξία του πολιτικού θάρρους έδωσε ελληνικό αποτύπωμα σε μια καθαρά ευρωπαϊκή συζήτηση.
Στον πυρήνα της παρέμβασης βρίσκεται μια απλή θέση. Η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει ρόλο παγκόσμιας οικονομικής δύναμης αν παραμένει εγκλωβισμένη σε εθνικές επιφυλάξεις, κατακερματισμένες αγορές και αργές διαδικασίες. Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων παρουσιάζεται έτσι ως πεδίο δοκιμασίας για την ίδια την ευρωπαϊκή φιλοδοξία.