Νέοι κανόνες για την τουριστική ανάπτυξη – Σε διαβούλευση το χωροταξικό για τον τουρισμό

Σε δημόσια διαβούλευση θα βρίσκεται έως τις 25 Ιουνίου το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το σχέδιο θα εισαχθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας, με στόχο την υπογραφή της σχετική Κοινής Υπουργικής Απόφασης έως τα τέλη Ιουνίου.

Κατά την παρουσίαση του νέου χωροταξικού από την υπουργό Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, υπογραμμίστηκε ότι κεντρικό άξονα αποτελεί η μετάβαση σε ένα τουριστικό μοντέλο χαμηλότερου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, με ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων και προστασία της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη σύγχρονων και βιώσιμων υποδομών, η ενίσχυση οργανωμένων μορφών χωροθέτησης με σαφείς περιβαλλοντικές προδιαγραφές, καθώς και η επιτάχυνση διαφανών και προβλέψιμων διαδικασιών αδειοδότησης.

Η κυβέρνηση υπόσχεται χωρική εξισορρόπηση της τουριστικής δραστηριότητας, με στόχο τη μείωση των πιέσεων σε κορεσμένες περιοχές και την ανάδειξη νέων, εναλλακτικών και θεματικών προορισμών, και στρατηγική διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος, σε συνδυασμό με την ποιότητα και τη βιωσιμότητα.

Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

Αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα. Αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας:

1. βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,
2. οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,
3. προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,
4. δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές και
5. καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.

Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που θεσμοθετήθηκε το 2009, ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του,. Το αποτέλεσμα ήταν για πολλά χρόνια η χώρα να μην διαθέτει ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις.

Οι άξονες του νέου χωροταξικού

«Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να απαντήσει στις σύγχρονες προκλήσεις του ελληνικού τουρισμού», ανέφερε η Όλγα Κεφαλογιάννη, συμπληρώνοντας πως αποσκοπεί «να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα παραμείνει κορυφαίος παγκόσμιος προορισμός και στο μέλλον». Σύμφωνα με την υπουργό, κατευθύνει το μέλλον της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας προς:

1. Τη χρονική και χωρική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, με την υποστήριξη θεματικών μορφών τουρισμού παράλληλα με το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα»,
2. Την περαιτέρω προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων και ειδικών τουριστικών υποδομών υψηλής ποιότητας,
3. Τη μείωση των ανισοτήτων της τουριστικής ανάπτυξης εντός των περιφερειών, αλλά και σε σχέση με τις υπόλοιπες,
4. την απλούστευση των διαδικασιών χωροθέτησης και τον συντονισμό όλων των βαθμίδων σχεδιασμού που επηρεάζουν τον τουρισμό,
5. Την προώθηση γενικών υποδομών, αναγκαίων για την τουριστική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, των περιβαλλοντικών υποδομών και των ψηφιακών υποδομών.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορική και ολική», επισημαίνοντας ότι για πρώτη φορά προωθούνται ταυτόχρονα τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια: για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία.

Όπως υπογράμμισε, η παράλληλη ολοκλήρωσή τους κρίνεται απαραίτητη, προκειμένου να αποφευχθούν χωρικές και θεσμικές συγκρούσεις μεταξύ των τριών τομέων.

Οι βασικές προβλέψεις

Μεταξύ άλλων, το νέοι χωροταξικό προβλέπει:

1. Παράκτια ζώνη: Πλήρη απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών σε απόσταση έως 25 μέτρων από την ακτογραμμή. Θα επιτρέπονται μόνο διαμορφώσεις για πρόσβαση ΑμεΑ και έργα που προβλέπονται από τον ν. 2971/01, όπως τροποποιήθηκε από τον ν. 5170/25.
2. Προστασία υδάτινων πόρων: Στις πισίνες συνίσταται η χρήση θαλασσινού νερού. Προτείνεται η εγκατάσταση υδαστοδεξαμενής σε όλες τις νέες τουριστικές υποδομές για συλλογή ομβρίων υδάτων.
3. Πράσινη μετάβαση: Νέο σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξη με την εισαγωγή συστήματος αξιολόγησης βάσει περιβαλλοντικής απόδοσης (ύδρευση, ενέργεια, απόβλητα).
4. Βασικές υποδομές: Σύνδεση με οδικά δίκτυα, περιβαλλοντικές και ψηφιακές υποδομές για ανθεκτικούς προορισμούς.
5. Τέλος ανθεκτικότητας: Ανταποδοτικά οφέλη στους προορισμούς για έργα προστασία, πρόληψης και αναβάθμισης.
6. Τουριστικοί λιμένες: Απλοποίηαη διαδικασιών για μαρίνες, σύνθετα καταλύματα και condo hotels.
7. Glamping: Νέες μορφές ήπιας ανάπτυξης με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
8. Ειδικές μορφές τουρισμού: Διασύνδεση με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και την τοπική παραγωγή.
9. Συνέργειες: Συντονισμός κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης και θεσμικών φορέων.

Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

1. Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη. Δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.
2. Αναπτυγμένες περιοχές, στις οποίες διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.
3. Αναπτυσσόμενες περιοχές, για τις οποίες προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος
4. Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης, όπου δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής
5. Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης. Αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα.

Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Σημειώνεται ότι υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο για περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία, δεν επηρεάζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

Τι θα γίνει με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις

Το νέο χωροταξικό καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:

1. Ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,
2. η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,
3. η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,
4. Περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.