Η φορολογική διοίκηση αλλάζει πίστα. Το 2026 η ΑΑΔΕ δεν θα στηρίζεται μόνο στους κλασικούς ελέγχους, στις καταγγελίες ή στις περιοδικές διασταυρώσεις. Θα επιχειρήσει να δημιουργήσει μια πλήρη ψηφιακή εικόνα για κάθε φορολογούμενο, συγκεντρώνοντας στοιχεία γύρω από τον ΑΦΜ του, ώστε να εντοπίζει εγκαίρως αποκλίσεις ανάμεσα σε δηλωθέντα εισοδήματα, περιουσιακή κατάσταση, συναλλαγές και πραγματικό τρόπο ζωής.
Η νέα στρατηγική βασίζεται στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, εργαλείων επιχειρησιακής νοημοσύνης, ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων και προγνωστικών μοντέλων. Στόχος είναι να εντοπίζονται εγκαίρως πρότυπα παραβατικής συμπεριφοράς, ύποπτες συναλλαγές, αδήλωτα εισοδήματα, αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη και περιπτώσεις φορολογουμένων ή επιχειρήσεων που εμφανίζουν εικόνα διαφορετική από αυτή που αποτυπώνεται στις δηλώσεις τους.
Ψηφιακή εικόνα για κάθε ΑΦΜ
Στο επίκεντρο του νέου μοντέλου βρίσκεται ο ΑΦΜ. Γύρω από αυτόν θα συγκεντρώνονται πληροφορίες από εσωτερικές βάσεις δεδομένων της φορολογικής διοίκησης, από πλατφόρμες όπως το myDATA, από διασυνδεδεμένα POS και ταμειακές μηχανές, από στοιχεία περιουσίας, εισοδήματα, τραπεζικές κινήσεις, μισθώσεις, δηλώσεις ΦΠΑ, ηλεκτρονικά τιμολόγια, αλλά και από ανοιχτές πηγές πληροφόρησης, όπου αυτό επιτρέπεται.
Η λογική είναι απλή αλλά ιδιαίτερα ισχυρή: όταν τα δηλωμένα εισοδήματα δεν ταιριάζουν με την περιουσιακή εικόνα, τις συναλλαγές, τις αγορές, τις μισθώσεις ή την επαγγελματική δραστηριότητα, το σύστημα θα «χτυπά καμπανάκι». Έτσι, οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα μπορούν να παρεμβαίνουν πιο στοχευμένα, πριν χαθεί πολύτιμος χρόνος και πριν η φοροδιαφυγή παγιωθεί.
Πρόκειται για μια μετατόπιση από τον έλεγχο εκ των υστέρων στον προληπτικό εντοπισμό κινδύνου. Με άλλα λόγια, η ΑΑΔΕ θέλει να γνωρίζει ποιος φορολογούμενος ή ποια επιχείρηση παρουσιάζει αυξημένη πιθανότητα παραβατικότητας, πριν χρειαστεί να ανοίξει πλήρης φορολογικός έλεγχος.
Τι είναι το σύστημα PARE που ενεργοποιεί η ΑΑΔΕ
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό έχει το σύστημα PARE από τις λέξεις Payment Capacity – Attitude – Recency – Event. Μέσω του νέου εργαλείου θα δημιουργείται αναλυτικό προφίλ φορολογουμένου, με βάση την ικανότητα πληρωμής, τη φορολογική συμπεριφορά, την παλαιότητα των χρεών και σημαντικά οικονομικά γεγονότα που μπορεί να επηρεάζουν τη δυνατότητα εξόφλησης.
Το σύστημα θα εξετάζει στοιχεία όπως τραπεζικοί λογαριασμοί, εισοδήματα, περιουσιακή κατάσταση, οικονομικές μεταβολές, παλαιές και νέες οφειλές, αλλά και τη μέχρι σήμερα συμπεριφορά του φορολογουμένου απέναντι στις υποχρεώσεις του. Με αυτόν τον τρόπο η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να ξεχωρίζει ποιοι έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής και ποιοι εμφανίζονται ασυνεπείς ενώ διαθέτουν οικονομική δυνατότητα.
Ο στόχος είναι σαφής: να αυξηθεί η εισπραξιμότητα και να περιοριστεί η συσσώρευση νέων ληξιπρόθεσμων χρεών. Το επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει είσπραξη τουλάχιστον 45% των ληξιπρόθεσμων οφειλών από φορολογούμενους που εμφανίζουν για πρώτη φορά χρέη προς την εφορία, καθώς και είσπραξη 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ βάζει στο στόχαστρο τους μεγάλους οφειλέτες, από τους οποίους επιδιώκει να εισπράξει τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ. Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Τελωνειακή Διοίκηση ο στόχος διαμορφώνεται στα 28 εκατ. ευρώ, ενώ για τις νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές επιδιώκεται εισπραξιμότητα 35%.
Το Μητρώο Ακινήτων και οι νέες διασταυρώσεις
Μία από τις μεγάλες αλλαγές του 2026 είναι η έναρξη λειτουργίας του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, γνωστού ως ΜΙΔΑ. Πρόκειται για νέα ψηφιακή πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει σε ενιαία βάση όλα τα δεδομένα που αφορούν ακίνητα, ιδιοκτησίες, χρήσεις και μισθώσεις.
Η λειτουργία του ΜΙΔΑ αναμένεται να ενισχύσει τις διασταυρώσεις για ακίνητα που μισθώνονται αλλά δεν δηλώνονται, για βραχυχρόνιες μισθώσεις που εμφανίζουν κενά ή αναντιστοιχίες, για αγοραπωλησίες που δεν έχουν δηλωθεί σωστά και για μεταβιβάσεις που δεν έχουν αποτυπωθεί πλήρως στη φορολογική εικόνα του πολίτη.
Η αγορά ακινήτων βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των φορολογικών ελέγχων, καθώς οι μισθώσεις, οι βραχυχρόνιες ενοικιάσεις και οι μεταβιβάσεις αποτελούν πεδία όπου συχνά εμφανίζονται αποκλίσεις. Με τη νέα πλατφόρμα, η ΑΑΔΕ θα επιχειρήσει να περιορίσει τις «γκρίζες ζώνες» και να αποκτήσει πλήρη εικόνα για το ποιος έχει τι, ποιος το χρησιμοποιεί, ποιος το νοικιάζει και ποια εισοδήματα προκύπτουν.
myDATA, ηλεκτρονική τιμολόγηση και POS στο ίδιο δίκτυο ελέγχου
Το σχέδιο της ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται στα ακίνητα και στα εισοδήματα. Το 2026 ενισχύεται και αναβαθμίζεται η πλατφόρμα myDATA, ενώ επεκτείνεται σταδιακά σε όλη την αγορά η ηλεκτρονική τιμολόγηση. Παράλληλα, το Ψηφιακό Πελατολόγιο θα περάσει πέρα από τον κλάδο των οχημάτων και σε επιχειρήσεις κοινωνικών εκδηλώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, μέσω του οποίου η φορολογική διοίκηση θα αποκτήσει σε πραγματικό χρόνο εικόνα για τη διακίνηση αγαθών. Αυτό σημαίνει ότι η πορεία ενός προϊόντος, από την αποστολή μέχρι την παραλαβή και την τελική διάθεση, θα μπορεί να ελέγχεται ψηφιακά.
Την ίδια ώρα, ενισχύεται η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών με νέο λογισμικό που θα παρακολουθεί online τις συναλλαγές. Με αυτόν τον τρόπο θα περιοριστεί το περιθώριο για αποκρύψεις τζίρου, διπλές ταμειακές πρακτικές ή συναλλαγές που δεν περνούν σωστά στα βιβλία της επιχείρησης.
Η ΑΑΔΕ θέλει να δημιουργήσει ένα πλέγμα ελέγχου όπου η απόδειξη, το τιμολόγιο, η πληρωμή με κάρτα, η αποστολή προϊόντος και η δήλωση στα ηλεκτρονικά βιβλία θα συνδέονται μεταξύ τους. Όταν κάποιο κομμάτι της αλυσίδας δεν ταιριάζει, ο φορολογικός κίνδυνος θα ανεβαίνει.
Τεχνητή νοημοσύνη και ύποπτες συναλλαγές στο ηλεκτρονικό εμπόριο
Μέσω του Συστήματος Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων, η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί σενάρια κινδύνου για επιχειρήσεις που εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα παραβατικότητας.
Στο μικροσκόπιο θα μπουν ιδίως το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι ύποπτες συναλλαγές, οι αναντιστοιχίες ΦΠΑ, οι συναλλαγές με το εξωτερικό και οι πιθανές απάτες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Οι έλεγχοι δεν θα γίνονται πλέον μόνο με βάση τυχαία επιλογή ή παλαιότερα κριτήρια. Θα βασίζονται σε δεδομένα, αλγοριθμική ανάλυση και συμπεριφορικά μοτίβα.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που εμφανίζει υψηλή ψηφιακή δραστηριότητα αλλά χαμηλές δηλώσεις εσόδων, μια εταιρεία που πραγματοποιεί συναλλαγές με ασυνήθιστα μοτίβα ή ένας επαγγελματίας που δηλώνει μηδενικό ΦΠΑ παρά τη συνεχιζόμενη δραστηριότητά του μπορεί να μπει γρήγορα στη λίστα προτεραιότητας.
Περισσότεροι από 194.000 έλεγχοι το 2026
Το 2026 προγραμματίζεται κύμα ελέγχων σε όλα τα επίπεδα της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης. Συνολικά, οι έλεγχοι θα ξεπεράσουν τους 194.000, με έμφαση τόσο στην πρόληψη όσο και στην καταστολή της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου.
Οι φορολογικές και ελεγκτικές υπηρεσίες θα πραγματοποιήσουν 26.000 ελέγχους, ενώ στη φορολογία κεφαλαίου προβλέπονται 2.500 έλεγχοι. Παράλληλα, θα γίνουν 25.400 μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι πρόληψης, καθώς και 39.300 έλεγχοι και έρευνες από τις ΔΕΟΣ.
Στο τελωνειακό πεδίο, το σχέδιο είναι ακόμη πιο εκτεταμένο. Προβλέπονται 75.000 έλεγχοι δίωξης από τα Τελωνεία, 14.800 εκ των υστέρων τελωνειακοί έλεγχοι, 11.000 έλεγχοι μέσω αυτοκινούμενων συστημάτων X-Rays και 11.060 έλεγχοι δίωξης με χρήση σκύλων ανιχνευτών, drones και άλλων τεχνικών μέσων.
Σημαντικό κομμάτι αποτελούν και οι στοχευμένοι φορολογικοί έλεγχοι με ψηφιακά δεδομένα. Προβλέπονται 3.468 μερικοί έλεγχοι με αξιοποίηση POS, myDATA και στοιχείων ενδοκοινοτικών συναλλαγών, 690 έλεγχοι επί αμφισβήτησης ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος, 6.350 στοχευμένοι έλεγχοι βάσει κριτηρίων κινδύνου και 1.500 έλεγχοι κατόπιν πληροφοριακών δελτίων.
Καταθέσεις, εξωτερικό και παράνομες ενισχύσεις στο στόχαστρο
Στην πρώτη γραμμή των ελέγχων μπαίνουν οι ειδικές έρευνες για παράνομες αγροτικές ενισχύσεις, ο έλεγχος καταθέσεων, η αναζήτηση τραπεζικών λογαριασμών στο εξωτερικό και ο εντοπισμός περιουσιακών στοιχείων οφειλετών της εφορίας εκτός Ελλάδας.
Η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί πληροφορίες από 90 χώρες, ενισχύοντας την προσπάθεια εντοπισμού φορολογουμένων που διατηρούν εισοδήματα, λογαριασμούς ή περιουσία στο εξωτερικό χωρίς να τα έχουν δηλώσει σωστά στην Ελλάδα.
Παράλληλα, θα τρέξουν διασταυρώσεις για αδήλωτα εισοδήματα από βραχυχρόνιες μισθώσεις, για αγοραπωλησίες ακινήτων που δεν έχουν δηλωθεί, για μη δηλωθείσες μεταβιβάσεις, αλλά και για φορολογούμενους ή επιχειρήσεις που εμφανίζουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ παρά το γεγονός ότι έχουν ενεργή οικονομική δραστηριότητα.
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: οι έλεγχοι θα γίνουν πιο στοχευμένοι, πιο αυτοματοποιημένοι και πιο δύσκολο να προβλεφθούν από όσους επιχειρούν να κρύψουν φορολογητέα ύλη.
Έσοδα 75,45 δισ. ευρώ και 12.000 «ραβασάκια»
Ο μεγάλος δημοσιονομικός στόχος της ΑΑΔΕ για το 2026 είναι η είσπραξη εσόδων ύψους 75,45 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 29,2 δισ. ευρώ αναμένονται από τον ΦΠΑ, που παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες των φορολογικών εσόδων.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ στοχεύει στη βεβαίωση 1,5 δισ. ευρώ από ελέγχους. Οι διασταυρώσεις αναμένεται να οδηγήσουν στην αποστολή περίπου 12.000 ειδοποιητηρίων με πρόσθετους φόρους και πρόστιμα σε φορολογούμενους και επιχειρήσεις.
Τα γνωστά «ραβασάκια» της εφορίας θα προκύψουν κυρίως από ψηφιακές διασταυρώσεις, αποκλίσεις δηλώσεων, ασυμφωνίες σε ΦΠΑ, στοιχεία από πλατφόρμες, εισοδήματα που δεν δηλώθηκαν και περιπτώσεις όπου η περιουσιακή εικόνα δεν συμβαδίζει με τα εισοδήματα που εμφανίζονται στην εφορία.
Το νέο μοντέλο ελέγχων αλλάζει τη σχέση φορολογουμένου και εφορίας
Η μετάβαση της ΑΑΔΕ σε ένα μοντέλο ελέγχων που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη και στην ανάλυση δεδομένων αλλάζει ουσιαστικά τη σχέση του φορολογουμένου με την εφορία. Η φορολογική διοίκηση δεν περιμένει πλέον μόνο τη δήλωση, τον έλεγχο ή την καταγγελία. Συγκρίνει, διασταυρώνει, αξιολογεί και προβλέπει.
Για τους συνεπείς φορολογούμενους, η νέα εποχή μπορεί να σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία και πιο δίκαιη κατανομή των ελέγχων. Για όσους, όμως, στηρίζονταν σε κενά, καθυστερήσεις, αδήλωτες συναλλαγές ή «χαμένες» πληροφορίες, το περιβάλλον γίνεται πολύ πιο στενό.
Το 2026 θα είναι χρονιά δοκιμής για το νέο ψηφιακό οπλοστάσιο της ΑΑΔΕ. Και το βασικό μήνυμα είναι ότι η φοροδιαφυγή δεν θα αναζητείται πλέον μόνο στο ταμείο, στο τιμολόγιο ή στη δήλωση. Θα αναζητείται στο συνολικό ψηφιακό αποτύπωμα του φορολογουμένου.