Το υπουργείο Ανάπτυξης επιταχύνει τον σχεδιασμό για τη δημιουργία ενός νέου ψηφιακού μηχανισμού ελέγχου της αγοράς και προστασίας των καταναλωτών, αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένα της αγοράς σε πραγματικό χρόνο. Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η πλατφόρμα PosoKanei, η οποία έρχεται να αντικαταστήσει και να αναβαθμίσει το υφιστάμενο e-katanalotis, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να συγκρίνουν τιμές και να παρακολουθούν μεταβολές σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
Παράλληλα, ενεργοποιείται χρηματοδοτικό πρόγραμμα ύψους 4,6 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος «ευφυούς» εποπτείας της αγοράς.
Πώς θα λειτουργεί η νέα πλατφόρμα PosoKanei
Το νέο ψηφιακό εργαλείο σχεδιάζεται ώστε να παρέχει σε πραγματικό χρόνο στοιχεία για τις τιμές προϊόντων, συγκρίσεις μεταξύ αλυσίδων σούπερ μάρκετ και παρακολούθηση των μεταβολών στις τιμές βασικών αγαθών.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Ανάπτυξης απηύθυνε πρόσκληση υποβολής προσφοράς προς την CIRCANA HELLAS για την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών πληροφόρησης προς τη νέα πλατφόρμα. Η προθεσμία για την κατάθεση προσφοράς ολοκληρώνεται στις 26 Μαΐου.
Η σύμβαση αφορά τη διαβίβαση λίστας με τα 10.000 προϊόντα με τον μεγαλύτερο όγκο πωλήσεων στην ελληνική αγορά, τα γνωστά top 10.000 SKUs. Πρόκειται για κωδικούς επώνυμων προϊόντων αλλά και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται στις μεγάλες αλυσίδες λιανικής.
Οι συγκεκριμένοι κωδικοί θα αποτελέσουν τη βάση δεδομένων πάνω στην οποία θα «χτιστεί» το νέο σύστημα παρακολούθησης της αγοράς, επιτρέποντας στους καταναλωτές να ενημερώνονται άμεσα για τιμές, αυξήσεις και αποκλίσεις.
Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 9.300 ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικά 11.532 ευρώ, με χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Ανάπτυξης για το 2026.
Πού μπαίνει η τεχνητή νοημοσύνη στους ελέγχους
Το μεγάλο βάρος του σχεδιασμού πέφτει στην αξιοποίηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για την επιτήρηση της αγοράς και τον εντοπισμό παραβατικών πρακτικών.
Σύμφωνα με τη σχετική πρόσκληση που υπέγραψε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και αναρτήθηκε στη Διαύγεια, το νέο σύστημα θα χρησιμοποιεί εργαλεία ανάλυσης δεδομένων για:
- τον εντοπισμό ύποπτων ή παραβατικών συμπεριφορών,
- την κατηγοριοποίηση καταγγελιών πολιτών,
- τη διενέργεια αυτεπάγγελτων ελέγχων,
- την υποστήριξη της επιβολής προστίμων,
- την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων.
Στόχος είναι οι παρεμβάσεις των ελεγκτικών μηχανισμών να γίνονται ταχύτερα και με πληρέστερη τεκμηρίωση, περιορίζοντας φαινόμενα αισχροκέρδειας και αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.
Το πρόγραμμα των 4,6 εκατ. ευρώ
Η δημόσια δαπάνη της δράσης ανέρχεται σε 4.612.800 ευρώ και εντάσσεται στο πρόγραμμα «ΤΠΑ Υπουργείου Ανάπτυξης 2026-2030», στον άξονα προτεραιότητας που αφορά την ενίσχυση του εμπορίου και την προστασία του καταναλωτή.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι το νέο μοντέλο εποπτείας βασίζεται σε πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα ψηφιακά δεδομένα και οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται για τη συνεχή παρακολούθηση των τιμών και την ανίχνευση φαινομένων αισχροκέρδειας.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει χαρακτηρίσει τη νέα Αρχή «μία πολύ σοβαρή θεσμική μεταρρύθμιση», τονίζοντας ότι για πρώτη φορά δημιουργείται ένας ενιαίος και συντονισμένος μηχανισμός εποπτείας της αγοράς και προστασίας του καταναλωτή.
Τα πρόστιμα και οι έλεγχοι στην αγορά
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης, το τελευταίο διάστημα έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ για παραβάσεις που σχετίζονται με το πλαφόν κέρδους και την παραβίαση του Κώδικα Δεοντολογίας.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η μετάβαση σε ένα πλήρως ψηφιακό σύστημα εποπτείας μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, ειδικά σε μία περίοδο όπου οι πιέσεις στο κόστος ζωής και οι αυξήσεις τιμών παραμένουν βασικό ζήτημα για τα νοικοκυριά.