Η εξασφάλιση ποιοτικής και οικονομικά προσιτής στέγης αποτελεί πλέον μία από τις κρισιμότερες κοινωνικές προκλήσεις της δεκαετίας. Η ραγδαία άνοδος των τιμών, η πίεση από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος δημιούργησαν την ανάγκη για μια ριζική παρέμβαση.
Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 έρχεται να απαντήσει σε αυτές τις πιέσεις μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που εκτείνεται σε βάθος δεκαετίας. Το πλέγμα των μέτρων αφορά άμεσα χιλιάδες νοικοκυριά, ενοικιαστές, νέους εργαζόμενους και δημόσιους λειτουργούς που αναζητούν στεγαστική σταθερότητα.
Η νέα αυτή στρατηγική ευθυγραμμίζεται με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και διαρθρώνεται γύρω από τρεις κεντρικούς άξονες: την αύξηση της προσφοράς, τη στεγαστική συνδρομή και τη διασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας της αγοράς.
Πυλώνας 1: Αύξηση της προσφοράς κατοικιών και ρυθμίσεις
Το βασικότερο πρόβλημα της ελληνικής αγοράς εντοπίζεται στην έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων για μακροχρόνια χρήση. Η στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργοποίηση των κλειστών διαμερισμάτων και στην ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας.
-
Αξιοποίηση κλειστών ακινήτων: Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» επιδοτεί το 60% των δαπανών επισκευής έως το ποσό των 13.500 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι το ακίνητο θα διατεθεί για τουλάχιστον τρία έτη σε μακροχρόνια μίσθωση. Παράλληλα, θεσπίζεται τριετής απαλλαγή φόρου εισοδήματος από ενοίκια για τους ιδιοκτήτες που ανοίγουν κλειστά σπίτια ή μετατρέπουν ακίνητα από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια χρήση.
-
Κοινωνική αντιπαροχή και στρατόπεδα: Για πρώτη φορά αξιοποιείται η δημόσια περιουσία με οργανωμένο τρόπο. Ο πρώτος διαγωνισμός κοινωνικής αντιπαροχής περιλαμβάνει άμεσα αξιοποιήσιμα οικόπεδα σε περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, η Καλαμάτα και ο Πύργος, όπου θα κατασκευαστούν προσιτές κατοικίες. Επιπλέον, με πόρους από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ξεκινά η ανέγερση 2.350 κοινωνικών κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα στις Αχαρνές, στον Εύοσμο-Κορδελιό και στην Πάτρα.
-
Φρένο στη βραχυχρόνια μίσθωση και τη Golden Visa: Οι πιέσεις στα αστικά κέντρα αντιμετωπίζονται με αυστηρούς περιορισμούς. Στο Δήμο Αθηναίων (1ο, 2ο και 3ο διαμέρισμα) απαγορεύεται η έκδοση νέων Αριθμών Μητρώου Ακινήτων (ΑΜΑ) για βραχυχρόνια μίσθωση. Ταυτόχρονα, αυξάνεται το ελάχιστο όριο επένδυσης για τη Golden Visa στα 800.000 ευρώ για την Αττική, τη Θεσσαλονίκη και τα δημοφιλή νησιά, ενώ απαγορεύεται ρητά η διάθεση αυτών των ακινήτων σε πλατφόρμες τύπου Airbnb.
Πυλώνας 2: Στεγαστική συνδρομή και άμεση οικονομική ενίσχυση
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην ανακούφιση των νοικοκυρών από το υπερβάλλον κόστος στέγασης. Εδώ περιλαμβάνονται άμεσες επιδοτήσεις και στοχευμένα προγράμματα για ευάλωτες ομάδες.
-
Επιστροφή ενοικίου: Ένα μέτρο διαρκούς βάσης που προβλέπει την εφάπαξ καταβολή ποσού που αντιστοιχεί σε ένα ενοίκιο ετησίως (έως 800 ευρώ) για ενοικιαστές κύριας ή φοιτητικής κατοικίας, με βάση συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια.
-
Επίδομα στέγησής και φοιτητική πρόνοια: Το κλασικό επίδομα στέγασης ενισχύει τα χαμηλά εισοδήματα με ποσά από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως. Για τους φοιτητές, το στεγαστικό επίδομα αυξάνεται και φτάνει έως τα 2.500 ευρώ σε περιπτώσεις συγκατοίκησης εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Παράλληλα, δρομολογείται η κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών μέσω ΣΔΙΤ σε δώδεκα δήμους της χώρας, καθώς και η ριζική ανακαίνιση των υφιστάμενων κτηρίων του ΙΝΕΔΙΒΙΜ.
-
Ειδικές κατηγορίες και Έβρος: Το πρόγραμμα «Κάλυψη» αξιοποιεί ιδιωτικές κατοικίες για τη δωρεάν στέγαση νέων που λαμβάνουν το Ελάχιστο Εγγυημένο Είσόδημα. Επιπλέον, θεσπίζονται ισχυρά οικονομικά κίνητρα έως 10.000 ευρώ για την επανακατοίκηση του Βορείου και Κεντρικού Έβρου, με προοπτική επέκτασης και σε άλλες παραμεθόριες περιοχές όπως η Φλώρινα και η Καστοριά.
Πυλώνας 3: Μακροχρόνια βιωσιμότητα και δομικές μεταρρυθμίσεις
Η στρατηγική δεν περιορίζεται στην οικονομική ενίσχυση, αλλά εισάγει βαθιές τομές στο θεσμικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς της χώρας.
-
Μεταρρύθμιση στο κληρονομικό δίκαιο: Με τον νόμο 5303/2026, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται από εμπράγματη σε ενοχική (χρηματική). Αυτό σημαίνει ότι οι κληρονόμοι δεν γίνονται αναγκαστικά συνιδιοκτήτες ενός ακινήτου, γεγονός που εμπόδιζε την αξιοποίησή του, αλλά μπορούν να διεκδικήσουν την αξία του μεριδίου τους σε χρήμα. Στόχος είναι να ξεμπλοκάρουν χιλιάδες ακίνητα που παρέμεναν κλειστά λόγω δικαστικών διαμαχών.
-
Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ»: Με αυξημένο προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ και διευρυμένα ηλικιακά όρια (έως 50 ετών), το πρόγραμμα διευκολύνει την απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων για ακίνητα παλαιότητας έως το 2007.
-
Ενεργειακή αναβάθμιση: Τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2025» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου» προσφέρουν επιδοτήσεις και άτοκα δάνεια για τη θωράκιση των κατοικιών, μειώνοντας δραστικά το λειτουργικό κόστος των νοικοκυριών.
Ένα σύγχρονο σύστημα διακυβέρνησης
Για την πιστή εφαρμογή του σχεδίου, θεσμοθετούνται νέα εργαλεία ελέγχου. Η Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής (stegasi.gov.gr) συγκεντρώνει όλα τα διαθέσιμα μέτρα, προσφέροντας διαφάνεια και ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο. Επιπλέον, η δημιουργία του Εθνικού Δείκτη Τιμών και η λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) από την ΑΑΔΕ θα επιτρέψουν στο κράτος να παρακολουθεί τις πραγματικές τιμές της αγοράς και να παρεμβαίνει στοχευμένα όπου παρατηρούνται στρεβλώσεις.
Το ολιστικό αυτό πλαίσιο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά το στεγαστικό τοπίο στην Ελλάδα, μετατρέποντας την προσιτή κατοικία από δικαίωμα σε προκλητή πραγματικότητα.