Οι αγροτικές επιδοτήσεις παραμένουν ένα από τα πιο ευαίσθητα πολιτικά θέματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να αγγίξουν τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Όπως περιγράφει το POLITICO, την ώρα που εξετάζονται περικοπές σε άμυνα, εξωτερική πολιτική και ανταγωνιστικότητα, τα χρήματα για τους αγρότες μοιάζουν σχεδόν προστατευμένα.
Το πρόβλημα είναι βαθιά πολιτικό, καθώς μετά από δύο χρόνια αγροτικών κινητοποιήσεων σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι κυβερνήσεις δεν θέλουν να δοκιμάσουν ξανά τα αντανακλαστικά των αγροτών. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις περιέγραψε μια πιθανή περικοπή ως κίνηση υψηλού ρίσκου: «Θα ήταν πολιτική αυτοκτονία».
Αγροτικές επιδοτήσεις και νέος προϋπολογισμός της ΕΕ
Στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ διαφώνησαν για πολλά σημεία του νέου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού, ο οποίος φτάνει τα 1,8 τρισ. ευρώ. Υπήρξαν αντιδράσεις για το συνολικό ύψος των δαπανών, με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να χαρακτηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «αβάσταχτη και ανισόρροπη» και τον Σουηδό πρωθυπουργό Ουλφ Κρίστερσον να τη θεωρεί «απλά απαράδεκτη».
Παρά τις ενστάσεις, κανείς από τους ηγέτες δεν ζήτησε δημόσια βαθιές περικοπές στις αγροτικές δαπάνες. Το διαπραγματευτικό κείμενο που κυκλοφόρησε από την Κύπρο προβλέπει τουλάχιστον 293,7 δισ. ευρώ για τη στήριξη του εισοδήματος των αγροτών την επόμενη επταετία. Επιπλέον, πάνω από 40 δισ. ευρώ θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε δαπάνες που συνδέονται με τη γεωργία.
Η θέση της Ελλάδας για την ΚΑΠ
Η Ελλάδα κινείται στην ίδια γραμμή με χώρες που ζητούν να προστατευθούν οι δύο βασικοί πυλώνες της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στο περιθώριο της συνόδου: «Η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, θα αγωνιστεί για να διατηρήσει τον πυρήνα των δύο κύριων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, που δεν είναι άλλα από την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική».
Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς οι αγροτικές ενισχύσεις και τα κονδύλια συνοχής επηρεάζουν άμεσα την περιφέρεια, το αγροτικό εισόδημα και τις τοπικές οικονομίες. Για την Αθήνα, το ζήτημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό. Είναι κοινωνικό και πολιτικό, ειδικά σε μια περίοδο που το κόστος παραγωγής παραμένει βαρύ για τους αγρότες.
Ο φόβος των τρακτέρ στους δρόμους
Το Politico τονίζει ότι οι κυβερνήσεις δεν προστατεύουν την ΚΑΠ μόνο για λόγους επισιτιστικής ασφάλειας ή στήριξης της υπαίθρου. Ο πραγματικός φόβος είναι η επιστροφή των μαζικών αγροτικών διαμαρτυριών: τρακτέρ σε κεντρικές λεωφόρους, αποκλεισμοί αυτοκινητοδρόμων και συγκρούσεις έξω από ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στις αρχές του 2024 και κορυφώθηκαν με την αντίδραση στη συμφωνία ΕΕ – Mercosur παραμένουν νωπές στη μνήμη των κυβερνήσεων. Για αυτό, ενώ οι μεγαλύτεροι καθαροί συνεισφέροντες ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό, η ΚΑΠ εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως γραμμή πολιτικής άμυνας.
Ο προϋπολογισμός δεν έχει κλείσει. Όλα τα ποσά παραμένουν υπό διαπραγμάτευση μέχρι την τελική συμφωνία, με στόχο το τέλος του 2026. Ωστόσο, το μήνυμα είναι ήδη καθαρό: στην Ευρώπη, οι αγροτικές επιδοτήσεις παραμένουν από τα τελευταία κονδύλια που οι κυβερνήσεις διστάζουν να ακουμπήσουν.