Την ολοκλήρωση μιας μεγάλης χωροταξικής μεταρρύθμισης, που αφορά τρεις κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, σηματοδοτούν τα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Τουρισμό.
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι τα τρία πλαίσια επιχειρούν να δημιουργήσουν έναν ενιαίο και συνεκτικό σχεδιασμό για την αξιοποίηση του χώρου, με σαφείς κανόνες για τις επενδύσεις και ισχυρότερες δικλίδες προστασίας του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
«Με τα τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια (…) ολοκληρώνουμε μία μεγάλη μεταρρύθμιση που η Ελλάδα χρειαζόταν εδώ και χρόνια», αναφέρει ο υπουργός, προσθέτοντας ότι στόχος είναι να εγκαταλειφθεί «η αποσπασματικότητα και η αδράνεια δεκαετιών».
Αλλάζει ο χάρτης των επενδύσεων
Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται, σύμφωνα με τον υπουργό, σε μια σειρά διοικητικών ρυθμίσεων, αλλά επιχειρεί να απαντήσει σε ένα διαχρονικό ερώτημα για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας: Πού μπορεί να γίνει κάθε δραστηριότητα, με ποιους όρους και με ποιο κόστος για την οικονομία και το περιβάλλον.
Στόχος του ΥΠΕΝ είναι να διαμορφωθεί ένας νέος «χάρτης» για τις επενδύσεις των επόμενων δεκαετιών, ώστε η ανάπτυξη να συνδέεται με την ασφάλεια δικαίου, την προβλεψιμότητα και την προστασία του φυσικού πλούτου.
«Θεσπίζουμε σαφείς κανόνες εκεί όπου υπήρχε αβεβαιότητα, δημιουργούμε ασφάλεια δικαίου για τις επενδύσεις και ενισχύουμε την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών», σημειώνει ο Στ. Παπασταύρου.
Βιομηχανία: οργανωμένοι χώροι αντί για διάσπαρτες εγκαταστάσεις
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα προβλέπει τη στροφή από τη διάσπαρτη εγκατάσταση μονάδων στην οργανωμένη παραγωγή.
Κεντρική κατεύθυνση αποτελεί η ανάπτυξη οργανωμένων Επιχειρηματικών Πάρκων, η αναβάθμιση των υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και η εξυγίανση άτυπων συγκεντρώσεων. Παράλληλα, ενισχύεται η χωρική διάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ δίνεται προτεραιότητα σε επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες.
Για τις επιχειρήσεις, το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου. Για την εθνική οικονομία, επιδίωξη αποτελεί η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η δημιουργία ισχυρότερων αλυσίδων αξίας.
ΑΠΕ με αυστηρότερους χωρικούς κανόνες
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας επιχειρεί να εξισορροπήσει την ανάγκη για επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου της χώρας.
Όπως ανέφερε ο υπυοργός, για τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά έργα καθορίζονται ζώνες αποκλεισμού και αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης. Ιδιαίτερη προστασία προβλέπεται για ευαίσθητες περιοχές, μνημεία, υγροτόπους και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.
Ειδικοί κανόνες προβλέπονται και για τα νησιά, μεταξύ άλλων με την αξιολόγηση της επίδρασης των αιολικών έργων στο τοπίο. Με τον τρόπο αυτό, το πλαίσιο επιδιώκει να δώσει μεγαλύτερη σαφήνεια στους επενδυτές και ταυτόχρονα να περιορίσει τις συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών χρήσεων γης, οι οποίες συχνά προκαλούν καθυστερήσεις στα έργα.
Τουρισμός με διαφορετικούς κανόνες ανά περιοχή
Στον Τουρισμό, το νέο πλαίσιο εγκαταλείπει την οριζόντια αντιμετώπιση και εισάγει διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας σε κάθε προορισμό.
Οι περιοχές κατατάσσονται σε ζώνες Α έως Ε, ενώ τα νησιά χωρίζονται σε τρεις ομάδες. Η κατηγοριοποίηση επηρεάζει τους όρους για τις νέες επενδύσεις, την αρτιότητα των γηπέδων, τη δυναμικότητα των καταλυμάτων και τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής προστασίας.
Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην κατεύθυνση των επενδύσεων σε περιοχές με διαθέσιμο χώρο και επαρκείς υποδομές, στον περιορισμό των πιέσεων στους κορεσμένους προορισμούς και στη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος.
«Η χωροταξία να γίνει επενδυτικό εργαλείο»
Η βασική επιδίωξη της μεταρρύθμισης, σημειώνει ο Σταύρος Παπασταύρου, είναι η βιομηχανία, η ενέργεια και ο τουρισμός να αντιμετωπίζονται μέσα από ένα συνεκτικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού.
«Βιομηχανία, ενέργεια και τουρισμός εντάσσονται σε έναν κοινό σχεδιασμό για τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας», τονίζει ο υπουργός, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία της αλλαγής στη φράση: «Τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, μία ενιαία στρατηγική για ανάπτυξη με σχέδιο και κανόνες».
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η εφαρμογή των νέων προβλέψεων: η επιτάχυνση των εγκρίσεων, η λειτουργία των Επιχειρηματικών Πάρκων, η συνεπής τήρηση των κανόνων και η ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Όπως επισημαίνεται, μόνο τότε ο χωροταξικός σχεδιασμός θα μπορέσει να μετατραπεί από παράγοντα αβεβαιότητας σε πραγματικό εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων και βιώσιμης ανάπτυξης.