Τρεις παρεμβάσεις στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών προβλέπουν χαμηλότερο φόρο εισοδήματος, περιορισμό του τεκμαρτού εισοδήματος και μικρότερη προκαταβολή φόρου. Οι αλλαγές αφορούν σε περισσότερους από 155.000 επαγγελματίες, με το δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται κοντά στα 170 εκατ. ευρώ.
Για τα εισοδήματα του 2026, τα οποία θα δηλωθούν και θα φορολογηθούν το 2027, ενεργοποιείται η νέα φορολογική κλίμακα και περιορίζεται σημαντικά το τεκμαρτό εισόδημα για όσους πληρούν τα κριτήρια φορολογικής συνέπειας. Η μείωση της προκαταβολής φόρου θα ξεκινήσει από το φορολογικό έτος 2027, με εφαρμογή στα εκκαθαριστικά του 2028.
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, μετά την επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων, κατέληξε ότι οι προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος που συνδέονταν με τον τζίρο και τη μισθοδοσία μπορούσαν να αυξήσουν δυσανάλογα τη φορολογική επιβάρυνση επιχειρήσεων οι οποίες απασχολούν προσωπικό και τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Νέα φορολογική κλίμακα από το 2026
Η νέα κλίμακα θα μειώσει τον φόρο για ελεύθερους επαγγελματίες με καθαρά κέρδη άνω των 10.000 ευρώ. Οι αλλαγές θα αποτυπωθούν στα εκκαθαριστικά του 2027, για εισοδήματα που θα αποκτηθούν το 2026.
Ο συντελεστής για εισόδημα έως 10.000 ευρώ παραμένει στο 9%. Για το τμήμα εισοδήματος από 10.000 έως 20.000 ευρώ, ο συντελεστής μειώνεται από 22% σε 20%. Στο κλιμάκιο από 20.000 έως 30.000 ευρώ, περιορίζεται από 28% σε 26%.
Για εισόδημα από 30.000 έως 40.000 ευρώ, ο συντελεστής υποχωρεί από 36% σε 34%, ενώ για το τμήμα από 40.000 έως 60.000 ευρώ μειώνεται από 44% σε 39%. Για το ποσό που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ, ο συντελεστής διατηρείται στο 44%.
Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται για επαγγελματίες έως 30 ετών, φορολογούμενους με παιδιά και όσους δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα. Για αυτοαπασχολούμενους άνω των 30 ετών, χωρίς παιδιά ή με έως τρία εξαρτώμενα τέκνα, η ετήσια ελάφρυνση υπολογίζεται από 20 έως 3.300 ευρώ, εφόσον το εισόδημα ξεπερνά τις 10.000 ευρώ.
Για τρίτεκνους και πολύτεκνους της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας, η μείωση του ετήσιου φόρου εκτιμάται από 240 έως 5.300 ευρώ. Οι συντελεστές μειώνονται επιπλέον κατά 2 ή 4 μονάδες για όσους έχουν ένα ή δύο τέκνα, ενώ προβλέπονται μεγαλύτερες μειώσεις για τρίτεκνους και πολύτεκνους.
Οι επαγγελματίες έως 25 ετών θα έχουν αφορολόγητο εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Για τους αυτοαπασχολούμενους ηλικίας 26 έως 30 ετών, ο συντελεστής για το εισόδημα από 10.000,01 έως 20.000 ευρώ μειώνεται στο 9%, ενώ τα υψηλότερα ποσά φορολογούνται με βάση την κύρια κλίμακα.
Το κoύρεμα των τεκμηρίων
Από το φορολογικό έτος 2026 καταργείται το μεγαλύτερο μέρος των προσαυξήσεων που διαμόρφωναν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των συνεπών ελεύθερων επαγγελματιών. Η ρύθμιση αφορά όσους καλύπτουν τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί.
Καταργείται η επιβάρυνση ίση με το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας, καθώς και η προσαύξηση που αντιστοιχεί στο 5% της διαφοράς ανάμεσα στον τζίρο της επιχείρησης και τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ. Οι δύο αυτοί παράγοντες αφαιρούνται από τον μηχανισμό υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.
Για να ισχύσει ο περιορισμός των τεκμηρίων, ο επαγγελματίας πρέπει να έχει αποστείλει τα απαιτούμενα στοιχεία στο My Data, να τηρεί πλήρως τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και να μην έχει διαπράξει φορολογική ή εργατική παράβαση την προηγούμενη πενταετία.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, τα κριτήρια καλύπτουν πάνω από το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών. Η παρέμβαση αφορά έως 155.000 φυσικά πρόσωπα και προσωπικές εταιρείες, σε σύνολο περίπου 390.000 επιτηδευματιών που βρέθηκαν στην “τσιμπίδα” των τεκμηρίων.
Ως ελάχιστη βάση για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος διατηρείται ο κατώτατος μισθός, μαζί με τις προσαυξήσεις από τις τριετίες. Το ποσό αυτό θα επηρεάζεται από τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού, ο οποίος, σύμφωνα με τις εξαγγελίες, αναμένεται να φθάσει στα 1.000 ευρώ το 2028.
Παράγοντες του ΥΠΕΘΟ αναφέρουν ότι η βάση αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση πως ένας επαγγελματίας δεν μπορεί να δηλώνει ως ελάχιστο εισόδημα ποσό χαμηλότερο από τις αποδοχές εργαζομένου με τον κατώτατο μισθό. Με τη νέα ρύθμιση, όμως, η απασχόληση εργαζομένων ή ο τζίρος πάνω από τον μέσο όρο του κλάδου δεν θα αυξάνουν πλέον το τεκμαρτό εισόδημα των συνεπών επαγγελματιών.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα καφέ που λειτουργεί επί 15 χρόνια, απασχολεί πέντε εργαζόμενους και έχει ετήσια μισθοδοσία 105.000 ευρώ. Με το προηγούμενο σύστημα, το τεκμαρτό εισόδημα διαμορφωνόταν σε 27.244 ευρώ και ο φόρος σε 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, η βάση υπολογισμού περιορίζεται σε 16.744 ευρώ και ο φόρος σε 2.249 ευρώ, με το όφελος να φθάνει τα 2.534 ευρώ ή περίπου 53%.
Μειώσεις σε μικρούς οικισμούς και για ταξί
Τα τεκμήρια μειώνονται κατά 50% για ελεύθερους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων. Για τη Δυτική Μακεδονία, το όριο διαμορφώνεται στους 2.200 κατοίκους.
Η διεύρυνση αυτή προστίθεται στην ήδη ισχύουσα μείωση για οικισμούς έως 1.500 κατοίκους. Η αλλαγή αυξάνει το πληθυσμιακό όριο, ώστε να ενταχθούν περισσότεροι επαγγελματίες στη συγκεκριμένη ελάφρυνση.
Για τους εκμεταλλευτές ταξί θεσπίζεται ειδική προσαρμογή του τεκμηρίου, ώστε να υπολογίζεται με βάση το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος. Επαγγελματίας που διαθέτει, για παράδειγμα, το 50% ενός ταξί θα επιβαρύνεται με το μισό τεκμήριο.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στο να μην φορολογείται ως πλήρης εκμεταλλευτής του οχήματος κάποιος που κατέχει μόνο μερίδιο στην άδεια ή στο ταξί. Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, σε περιπτώσεις κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.
Προκαταβολή φόρου στο 50% το 2028
Η προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις θα μειωθεί από 55% σε 50% για το φορολογικό έτος 2027. Η αλλαγή αφορά τα εισοδήματα που θα αποκτηθούν το 2027 και θα φορολογηθούν το 2028.
Για τα εισοδήματα του 2026, η προκαταβολή φόρου παραμένει στο 55%. Η μείωσή της κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες από το επόμενο φορολογικό έτος αναμένεται να περιορίσει την άμεση φορολογική επιβάρυνση και να ενισχύσει τη ρευστότητα των ελεύθερων επαγγελματιών.