Σε αγώνα δρόμου για να ανακόψει το νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας πριν φτάσει στα νοικοκυριά βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο, με το πετρέλαιο θέρμανσης να αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ ενόψει του χειμώνα.
Τη Δευτέρα αναμένεται να οριστικοποιηθεί το πακέτο παρεμβάσεων, με την κυβέρνηση να εξετάζει συνδυασμό μέτρων για το πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, την ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης, αλλά και πιθανή προσωρινή παρέμβαση στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Ο στόχος για το πετρέλαιο θέρμανσης έχει ήδη τεθεί: όταν ξεκινήσει η διάθεσή του στις 15 Οκτωβρίου, η τιμή εκκίνησης να βρίσκεται κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Τη σχετική δέσμευση ανέλαβε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξή του στο ΕΡΤNews, προαναγγέλλοντας παράλληλα οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και συνέχιση της στήριξης στο ντίζελ κίνησης και τον Οκτώβριο.
Το πετρέλαιο θέρμανσης στο επίκεντρο
Η πίεση για άμεση παρέμβαση εντείνεται καθώς, με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, χωρίς πρόσθετα μέτρα το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να ξεκινήσει τη νέα περίοδο διάθεσης κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,10 ευρώ στην έναρξη της περσινής περιόδου.
Οι σημερινές τιμές στα καύσιμα έχουν ήδη κινηθεί έντονα ανοδικά. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βρίσκεται περίπου στα 2,17 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης στα 2,14 ευρώ, καθώς το διεθνές ενεργειακό σοκ περνά σταδιακά στην ελληνική αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει σε εβδομαδιαία βάση τις λιανικές τιμές των πετρελαιοειδών στα κράτη-μέλη, με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία να έχουν δημοσιευτεί στις 17 Σεπτεμβρίου.
Η εξίσωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης
Κρίσιμο κομμάτι του σχεδιασμού είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.
Με την έναρξη της χειμερινής περιόδου, ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης μειώνεται από τα επίπεδα που ισχύουν για το πετρέλαιο κίνησης και διαμορφώνεται στα 28 λεπτά ανά λίτρο. Μόνο αυτή η αλλαγή, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, μπορεί να αφαιρέσει περίπου 15-16 λεπτά από την τελική τιμή.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, εξετάζει εάν υπάρχει δυνατότητα πρόσθετης, προσωρινής μείωσης του φόρου, περιμένοντας και το ευρωπαϊκό περιθώριο για μια τέτοια παρέμβαση.
Το ευρωπαϊκό κατώτατο επίπεδο φορολόγησης για το πετρέλαιο που χρησιμοποιείται για θέρμανση είναι 21 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 2,1 λεπτά ανά λίτρο, βάσει της ισχύουσας ευρωπαϊκής οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας.
Εφόσον αποφασιστεί νέα μείωση του ελληνικού ΕΦΚ, το εύρος της θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και το πόσο χαμηλότερα μπορεί να κινηθεί η τελική τιμή.
Ταυτόχρονα εξετάζεται η συμβολή των διυλιστηρίων. Εάν συνεχιστεί η στήριξη από την πλευρά τους, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι μπορεί να δημιουργηθεί πρόσθετο περιθώριο μείωσης της τιμής, ώστε ο κυβερνητικός στόχος κάτω από τα 1,75 ευρώ να καταστεί εφικτός.
Αυξημένο επίδομα θέρμανσης
Το δεύτερο βασικό σκέλος του σχεδίου αφορά το επίδομα θέρμανσης, το οποίο θα αυξηθεί οριζόντια. Η παρέμβαση δεν αφορά μόνο όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο, αλλά τις επιλέξιμες μορφές θέρμανσης, όπως ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και πέλετ.
Σήμερα το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ. Το ύψος της αύξησης δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Στόχος είναι η πρόσθετη ενίσχυση να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις παρεμβάσεις στην τιμή του καυσίμου, ώστε μέρος της ενεργειακής επιβάρυνσης να απορροφηθεί πριν φτάσει στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Παράταση της επιδότησης στο ντίζελ
Στο πακέτο μπαίνει και το πετρέλαιο κίνησης, καθώς η αύξησή του επηρεάζει άμεσα το κόστος των μεταφορών και, μέσω αυτού, τις τιμές σε προϊόντα και υπηρεσίες.
Η επιδότηση στο ντίζελ, η οποία σήμερα αντιστοιχεί σε 10 λεπτά ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, θα παραταθεί και για τον Οκτώβριο, όπως προανήγγειλε ο πρωθυπουργός.
Στις επιλογές που εξετάζονται βρίσκεται ακόμη και μεγαλύτερη επιδότηση, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα.
Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για πρόσθετες παρεμβάσεις υπολογίζεται, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, σε περίπου 130 έως 150 εκατ. ευρώ.
Στο τραπέζι και επιστροφή του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους
Εφόσον οι πιέσεις στην αγορά συνεχιστούν, ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο επαναφοράς του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των καυσίμων.
Ανάλογο έκτακτο μέτρο είχε ενεργοποιηθεί την περασμένη άνοιξη, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενα φαινόμενα αισχροκέρδειας εν μέσω της γεωπολιτικής και ενεργειακής αναταραχής. Το μέτρο δεν όριζε μία συγκεκριμένη ανώτατη τιμή στην αντλία, αλλά περιόριζε το μικτό περιθώριο κέρδους στην αλυσίδα εμπορίας. Η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει τότε το πλαφόν ως προσωρινό μέτρο προστασίας των καταναλωτών.
Στο προηγούμενο πλαίσιο είχαν προβλεφθεί όρια 5 λεπτών ανά λίτρο για τις εταιρείες εμπορίας και 12 λεπτών για τα πρατήρια, με ειδικές προβλέψεις για τις νησιωτικές περιοχές λόγω του πρόσθετου κόστους μεταφοράς.
Για παραβιάσεις προβλέπονταν αυστηρά διοικητικά πρόστιμα, που μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ.
Το ενεργειακό σοκ στο Δουβλίνο
Οι αποφάσεις στην Αθήνα λαμβάνονται με το βλέμμα στραμμένο και στην Ευρώπη.
Σήμερα συνεδριάζει στο Δουβλίνο το Eurogroup υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, με την πορεία της οικονομίας της Ευρωζώνης και τις νέες οικονομικές πιέσεις να βρίσκονται στην ατζέντα. Η επίσημη ημερήσια διάταξη περιλαμβάνει τις πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις, τις προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής, καθώς και την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη.
Η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους αποτελεί μέρος του οικονομικού περιβάλλοντος που καλούνται να διαχειριστούν οι υπουργοί Οικονομικών, καθώς οι υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου απειλούν να τροφοδοτήσουν ξανά τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα προκαλεί σημαντική μεταβλητότητα στις τιμές του αργού και των πετρελαϊκών προϊόντων. Προς το παρόν δεν καταγράφεται πρόβλημα επάρκειας στην Ε.Ε., ωστόσο οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αυξημένη ζήτηση της φθινοπωρινής και χειμερινής περιόδου θα μπορούσαν να ασκήσουν νέα πίεση στην αγορά τους επόμενους μήνες.
Για την κυβέρνηση, το κρίσιμο χρονικό ορόσημο είναι πλέον η 15η Οκτωβρίου. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχει διαμορφωθεί ένα μείγμα μέτρων ικανό να συγκρατήσει τόσο το κόστος θέρμανσης όσο και τις ευρύτερες επιπτώσεις των ακριβών καυσίμων στην οικονομία.