Από τα τέλη Σεπτεμβρίου αρχίζει να ξεδιπλώνεται το νέο πακέτο μέτρων για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους, με την κυβέρνηση να παρεμβαίνει αρχικά στα καύσιμα και ειδικότερα στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης.
Το πρώτο κρίσιμο ορόσημο είναι η 1η Οκτωβρίου, όταν αναμένεται να ενεργοποιηθεί η επιδότηση στο diesel κίνησης, ενώ στις 15 Οκτωβρίου, με την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, σχεδιάζεται νέα παρέμβαση ώστε η τιμή στην αντλία να συγκρατηθεί περίπου στα 1,70-1,75 ευρώ το λίτρο.
Το πακέτο συμπληρώνεται από αυξημένο επίδομα θέρμανσης, επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα επιδοτούμενα καύσιμα και εντατικούς ελέγχους στην αγορά. Οι ανακοινώσεις του υπουργείου Οικονομικών αναμένονται στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, οπότε θα αποσαφηνιστούν και τα ακριβή ποσά των παρεμβάσεων.
Τι αλλάζει από την 1η Οκτωβρίου στο πετρέλαιο κίνησης;
Η πρώτη παρέμβαση αφορά το πετρέλαιο κίνησης. Από την 1η Οκτωβρίου αναμένεται να συνεχιστεί η επιδότηση στην αντλία, με συμμετοχή τόσο του κράτους όσο και των διυλιστηρίων.
Σήμερα η συνολική επιδότηση στο diesel ανέρχεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο, εκ των οποίων τα 10 λεπτά προέρχονται από το κράτος και τα 5 λεπτά από τα διυλιστήρια. Για την αμόλυβδη εφαρμόζεται έκπτωση 10 λεπτών από τα διυλιστήρια.
Τα ακριβή ποσά που θα ισχύσουν τον Οκτώβριο μένει να ανακοινωθούν. Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει, πάντως, συνέχιση της παρέμβασης στο πετρέλαιο κίνησης, ενώ αναμένεται να διατηρηθεί και η έκπτωση των διυλιστηρίων στην αμόλυβδη.
Η παρέμβαση έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία οι τιμές έχουν ανέβει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με την αμόλυβδη και το diesel να κινούνται κοντά στα 2,19 ευρώ το λίτρο.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αττικής Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, Νίκος Παπαγεωργίου, εκτιμά ότι οι τιμές παρουσιάζουν τάσεις σταθεροποίησης, με πιθανότητα μικρής αποκλιμάκωσης κατά 1-2 λεπτά στη βενζίνη και το diesel να παραμένει κοντά στα 2,20 ευρώ.
Γιατί επιστρέφει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους;
Μαζί με την επιδότηση εξετάζεται η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για τα καύσιμα που θα ενισχύονται από το κράτος.
Στόχος είναι η επιδότηση να περνά στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής και να μην απορροφάται από αυξημένα περιθώρια κέρδους στην αλυσίδα εμπορίας.
Παράλληλα σχεδιάζονται εντατικοί έλεγχοι σε εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών και πρατήρια. Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς εξετάζει τις διακυμάνσεις των τιμών και τα περιθώρια κέρδους, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου εμφανίζονται σημαντικές αποκλίσεις.
Τι θα γίνει με το πετρέλαιο θέρμανσης από τις 15 Οκτωβρίου;
Το δεύτερο μεγάλο ορόσημο είναι η 15η Οκτωβρίου, ημερομηνία έναρξης της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, η τιμή του θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο χωρίς παρέμβαση. Η κυβέρνηση επιδιώκει η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ, με στόχο μια περιοχή περίπου 1,70-1,75 ευρώ ανά λίτρο.
Για να επιτευχθεί αυτό, σχεδιάζεται διπλή παρέμβαση από το κράτος και τα διυλιστήρια.
Η διαφορά ανάμεσα στη σημερινή θεωρητική τιμή και στον κυβερνητικό στόχο υπολογίζεται περίπου στα 25 έως 35 λεπτά ανά λίτρο. Πρόκειται για ποσό που προσεγγίζει το ύψος του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, ο οποίος ανέρχεται περίπου στα 28 λεπτά.
Η λογική της παρέμβασης είναι επομένως να επιτευχθεί στην τελική τιμή αποτέλεσμα αντίστοιχο με μια μεγάλη φορολογική ελάφρυνση, χωρίς να καταργηθεί τυπικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.
Πόσο θα κοστίσει το νέο πακέτο για τα καύσιμα;
Για τον Οκτώβριο το αρχικό κόστος των παρεμβάσεων υπολογίζεται περίπου στα 100 εκατ. ευρώ, χωρίς σε αυτό να περιλαμβάνεται η συμμετοχή των διυλιστηρίων.
Το οικονομικό επιτελείο θέλει παράλληλα να διατηρήσει δημοσιονομικό «μαξιλάρι», καθώς η πορεία των διεθνών τιμών κατά τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο παραμένει αβέβαιη.
Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος, καθώς από αυτόν θα εξαρτηθεί η διάρκεια και το εύρος των παρεμβάσεων μέσα στον χειμώνα.
Στο τραπέζι βρίσκεται και το θέμα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, το οποίο αναμένεται να εξεταστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέχρι να υπάρξουν σχετικές αποφάσεις, η κυβέρνηση σχεδιάζει να κινηθεί με εθνικούς πόρους.
Πόσο θα αυξηθεί το επίδομα θέρμανσης;
Το επόμενο μέτωπο αφορά το επίδομα θέρμανσης, για το οποίο έχει προαναγγελθεί οριζόντια αύξηση.
Την προηγούμενη περίοδο το επίδομα κυμαινόταν από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορούσε να φθάσει έως τα 1.200 ευρώ.
Το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται νέα φόρμουλα υπολογισμού, ενώ οι πληροφορίες συγκλίνουν σε διψήφια ποσοστιαία αύξηση του συνολικού κονδυλίου.
Από περίπου 240 εκατ. ευρώ την προηγούμενη χρονιά, η συνολική δαπάνη εξετάζεται να κινηθεί κοντά στα 300 εκατ. ευρώ.
Μεγαλύτερη ενίσχυση αναμένεται να κατευθυνθεί στα νοικοκυριά που κατοικούν σε περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες, αλλά και σε εκείνα που χρησιμοποιούν περισσότερο ηλεκτρικό ρεύμα για θέρμανση.
Πότε θα πληρωθεί το επίδομα θέρμανσης;
Η πρώτη πληρωμή του νέου επιδόματος θέρμανσης αναμένεται πριν από τα Χριστούγεννα, με τη μορφή προκαταβολής.
Μέχρι τότε θα πρέπει να έχει οριστικοποιηθεί η νέα φόρμουλα, μαζί με τα ποσά, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και τους συντελεστές που θα καθορίζουν την ενίσχυση ανά περιοχή και τρόπο θέρμανσης.
Τι θα γίνει με ρεύμα και φυσικό αέριο;
Οι επόμενες αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό από την εξέλιξη των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.
Η χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έχει διαμορφωθεί στα 155 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 133 ευρώ τον Αύγουστο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου στο ολλανδικό χρηματιστήριο κινείται στα 78,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Οι τιμές αυτές διατηρούν ανοικτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων σε ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, εφόσον οι συνθήκες στην αγορά επιβαρυνθούν μέσα στο φθινόπωρο και τον χειμώνα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας που θα ανακοινώσουν οι προμηθευτές, καθώς θα φανεί σε ποιο βαθμό οι εταιρείες θα απορροφήσουν την αύξηση του κόστους ή θα τη μεταφέρουν στους λογαριασμούς.
Πότε έρχονται οι επόμενες ενισχύσεις στα νοικοκυριά;
Πέρα από τα ενεργειακά μέτρα, στα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται να διοχετευθεί στην αγορά ένα ακόμη σημαντικό ποσό μέσω δύο παρεμβάσεων.
Πρόκειται για την ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων ύψους 400 ευρώ, η οποία αφορά και δικαιούχους με αναπηρία, καθώς και για την επιστροφή ενός ενοικίου.
Η συνολική δημοσιονομική δαπάνη των δύο μέτρων υπολογίζεται περίπου στο 1 δισ. ευρώ, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα των δικαιούχων σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά θα έχουν ήδη περάσει στην αυξημένη χειμερινή κατανάλωση ενέργειας.
Το επόμενο τρίμηνο διαμορφώνεται έτσι σε τρία βασικά στάδια: επιδότηση του diesel από την 1η Οκτωβρίου, παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης από τις 15 Οκτωβρίου και αυξημένο επίδομα θέρμανσης πριν από τα Χριστούγεννα. Το τελικό ύψος της κρατικής στήριξης θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου και από τα δημοσιονομικά περιθώρια που θα υπάρχουν όσο πλησιάζει η καρδιά του χειμώνα.