Η κυβέρνηση ανοίγει μέσα στην εβδομάδα τα χαρτιά της για το νέο πακέτο στήριξης απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια, όμως μαζί με τις ανακοινώσεις επιστρέφει και ένα ερώτημα που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες το Μέγαρο Μαξίμου δεν ήθελε να βρίσκεται στο τραπέζι, γιατί επιδοτήσεις και επιδόματα και όχι απευθείας μείωση των φόρων στα καύσιμα;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη δώσει το περίγραμμα των αποφάσεων. Προτεραιότητα είναι το πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο χωρίς παρέμβαση, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να ξεκινήσει στις 15 Οκτωβρίου κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο. Ο στόχος που έθεσε είναι σαφής: η τιμή εκκίνησης να πέσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Παράλληλα θα αυξηθεί οριζόντια το επίδομα θέρμανσης και θα παραταθεί για τον Οκτώβριο η στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης. Για την αμόλυβδη, αντιθέτως, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν έχει προαναγγείλει αντίστοιχη παρέμβαση.
Επιδότηση στην αντλία, μεγαλύτερο επίδομα θέρμανσης και παράταση στο diesel
Το σχέδιο για το πετρέλαιο θέρμανσης προβλέπει ουσιαστικά διπλή γραμμή άμυνας. Από τη μία, επιδότηση της τιμής στην αντλία με συμμετοχή κράτους και διυλιστηρίων και, από την άλλη, υψηλότερο επίδομα θέρμανσης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η συνολική παρέμβαση στην τιμή θα πρέπει να είναι τουλάχιστον της τάξης των 25 λεπτών το λίτρο για να επιτευχθεί ο κυβερνητικός στόχος.
Προσωπικά δεδομένα αξιωματούχων στο διαδίκτυο: ΠΑΣΟΚ, ΕΛΑΣ και Νέα Αριστερά ζητούν απαντήσεις από την κυβέρνηση
Στο diesel κίνησης, που παραμένει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, η σημερινή συνολική στήριξη φτάνει τα 15 λεπτά – 10 λεπτά από το κράτος και 5 από τα διυλιστήρια – και η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην παράτασή της και τον Οκτώβριο. Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Το diesel δεν επιβαρύνει μόνο τον οδηγό αλλά περνά στις μεταφορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα, στη γεωργία και τελικά στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Και εδώ αρχίζει η πολιτική συζήτηση για τους φόρους. Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στην αμόλυβδη 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 70 λεπτά ανά λίτρο, όταν το ευρωπαϊκό ελάχιστο είναι 359 ευρώ. Στο diesel κίνησης ο ελληνικός ΕΦΚ είναι 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 330 ευρώ. Στο πετρέλαιο θέρμανσης ο ΕΦΚ κατά τη χειμερινή περίοδο είναι 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Το ερώτημα του ΕΦΚ επιστρέφει
Η κυβέρνηση μέχρι τώρα προτιμά τις στοχευμένες παρεμβάσεις, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι έτσι μπορεί να κατευθύνει τους περιορισμένους διαθέσιμους πόρους εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη, αντί να χρηματοδοτήσει μια οριζόντια φορολογική μείωση που θα αφορά όλους ανεξαρτήτως εισοδήματος και θα έχει μεγαλύτερο μόνιμο δημοσιονομικό κόστος.
Όμως η εκτόξευση των διεθνών τιμών αλλάζει τα δεδομένα. Το Brent κινήθηκε την Παρασκευή γύρω στα 105 δολάρια, έχοντας προηγουμένως πλησιάσει τα 110, με τη νέα αστάθεια στη Μέση Ανατολή να κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων ανατιμήσεων.
Ενεργειακό σοκ: Φόβοι για νέο κύμα ακρίβειας – Τα μέτρα που εξετάζονται για τον χειμώνα
Για τον λόγο αυτό ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει πλέον ανοίξει παράθυρο για παρέμβαση στον ΕΦΚ, συνδέοντάς την όμως με την ευρωπαϊκή συζήτηση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Η Αθήνα θέλει το ζήτημα να συζητηθεί σε επίπεδο ΕΕ, ενώ αντίστοιχες πιέσεις ασκούνται και από άλλες χώρες.
Η αντιπολίτευση πιέζει ακριβώς σε αυτό το σημείο. Το ΠΑΣΟΚ επανέφερε το ερώτημα γιατί η κυβέρνηση δεν προχωρεί ήδη σε προσωρινή μείωση του ΕΦΚ όσο διαρκεί η έκτακτη ενεργειακή κατάσταση, κατηγορώντας μάλιστα το Μέγαρο Μαξίμου ότι αλλάζει στάση απέναντι σε μια πρόταση που προηγουμένως απέρριπτε.
Το δίλημμα επομένως δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό, το κράτος θα συνεχίσει να εισπράττει τους ίδιους υψηλούς φόρους και στη συνέχεια θα επιστρέφει ένα μέρος των χρημάτων μέσω επιδοτήσεων ή θα δεχθεί να περιορίσει προσωρινά τη φορολογική του απαίτηση στην ίδια την αντλία;
Οι ανακοινώσεις θα δείξουν πόσο βαθιά σκοπεύει να βάλει το χέρι στην τσέπη η κυβέρνηση. Το μεγαλύτερο όμως στοίχημα αρχίζει αμέσως μετά: εάν η ενεργειακή κρίση δεν αποδειχθεί προσωρινή, οι επιδοτήσεις μπορεί να αγοράζουν χρόνο, αλλά δύσκολα μπορούν επ’ αόριστον να υποκαθιστούν τη συζήτηση για τους φόρους.