Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε στην άρση των κυρώσεων για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, επιδιώκοντας να ενισχύσει την προσφορά καυσίμου και να περιορίσει τις αυξημένες τιμές στην αμερικανική αγορά. Παράλληλα, ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός στις ενεργειακές υποδομές μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Σύμφωνα με το Reuters, η εξέλιξη αφορά άμεσα τους Αμερικανούς οδηγούς φορτηγών και τους αγρότες, που επιβαρύνονται από το ακριβότερο ντίζελ. Οι τιμές στις ΗΠΑ υποχώρησαν κατά 0,5% τη Δευτέρα, μετά τις ανακοινώσεις του Τραμπ, ενώ το θέμα αποκτά πολιτική βαρύτητα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι η Ρωσία θα διαθέσει άμεσα πάνω από 300.000 μετρικούς τόνους, ή 2,25 εκατομμύρια βαρέλια, ντίζελ στην αγορά των ΗΠΑ και διεθνώς. Προανήγγειλε επίσης επιπλέον 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ακόμη 1 εκατομμύριο τόνους «αμέσως μετά».
Η ποσότητα ρωσικού ντίζελ και η αμερικανική ζήτηση
Οι πρώτες ποσότητες που αναφέρθηκαν από τον Αμερικανό πρόεδρο αντιστοιχούν σε λιγότερο από μία ημέρα κατανάλωσης του τομέα μεταφορών στις ΗΠΑ. Στοιχεία της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ δείχνουν ότι η ημερήσια χρήση φτάνει περίπου τα 2,94 εκατομμύρια βαρέλια.
Ακόμη και αν υλοποιηθούν οι επιπλέον παραδόσεις που ανακοίνωσε ο Τραμπ, η συνολική ποσότητα αντιστοιχεί σε λιγότερες από τέσσερις ημέρες ζήτησης για τις αμερικανικές μεταφορές.
Παραμένουν, ωστόσο, σημαντικά πρακτικά ζητήματα για την εξαγωγή του ρωσικού καυσίμου. Αν και οι ΗΠΑ ήραν τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια δεξαμενόπλοια μπορούν να χρησιμοποιηθούν, καθώς αρκετά εξακολουθούν να υπόκεινται σε κυρώσεις.
Αβεβαιότητα υπάρχει και για τη λειτουργική κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων, μετά τις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον τους. Η δυνατότητα της Μόσχας να αυξήσει γρήγορα την παραγωγή εξαρτάται από την αποκατάσταση εγκαταστάσεων που έχουν υποστεί ζημιές.
Οι εξαγωγικές δυνατότητες της Ρωσίας
Πριν από την έναρξη των ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στα ρωσικά διυλιστήρια το 2024, η Ρωσία μπορούσε να εξάγει περίπου 100.000 τόνους ντίζελ ημερησίως.
Οι ζημιές στις μονάδες διύλισης οδήγησαν τη Ρωσία να απαγορεύσει από τον Ιούλιο τις εξαγωγές ντίζελ, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς. Η απαγόρευση επεκτάθηκε έως τις 31 Οκτωβρίου για χώρες με τις οποίες δεν υπάρχουν διμερείς συμφωνίες.
Η Μόσχα συνέχισε τις εξαγωγές προς «φιλικά» κράτη, κυρίως στην Κεντρική Ασία. Πηγές του κλάδου εκτιμούν ότι, εφόσον η Ουκρανία σταματήσει τα πλήγματα σε διυλιστήρια, η Ρωσία μπορεί να καλύψει το αρχικό αίτημα του Τραμπ για 300.000 τόνους ντίζελ.
Κατά τις ίδιες πηγές, η Ρωσία θα μπορούσε να παράγει την ποσότητα αυτή μέσα στον μήνα, υπό την προϋπόθεση ότι θα επαναλειτουργήσει μεγάλο διυλιστήριο στο ευρωπαϊκό τμήμα της χώρας που είχε πληγεί από drones.
Το οικονομικό αποτύπωμα για τη Μόσχα
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι οι ουκρανικές επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις έχουν κοστίσει στη ρωσική οικονομία το 1% του ΑΕΠ. Με βάση υπολογισμούς του Reuters, το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 26,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι εξαγωγές 300.000 τόνων ντίζελ εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια. Μόνο περιορισμένο μέρος των εσόδων αυτών θα κατευθυνόταν στον ρωσικό κρατικό προϋπολογισμό, καθώς η φορολογία της χώρας επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή πετρελαίου και όχι στις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων.
Η Ρωσία διαθέτει περίπου 30 μεγάλα διυλιστήρια πετρελαίου. Αντίθετα, στην Ουκρανία δεν λειτουργεί κανένα μεγάλο διυλιστήριο.
Το Σάββατο, η Μόσχα ανακοίνωσε ότι προχωρά σε μερική άρση, με άμεση ισχύ, της απαγόρευσης εξαγωγών ντίζελ που εφαρμόζεται από τον Ιούλιο.
Αντιδράσεις από Ουκρανία, ΗΠΑ και Ευρώπη
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστήριξε ότι η συμφωνία του Τραμπ με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ μπορεί να ενθαρρύνει τις ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία και να οδηγήσει σε περισσότερες απώλειες ζωών.
Επικριτικές ήταν και οι αντιδράσεις Αμερικανών νομοθετών. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον, σύμμαχος του Τραμπ, δήλωσε ότι πρέπει να επιβληθούν οι πρόσθετες κυρώσεις που ψήφισε πρόσφατα το Κογκρέσο, αντί να αρθούν οι υφιστάμενες.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ανέφερε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα αυξήσει την πίεση μέσω κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ επανέλαβε τη στήριξη του Βερολίνου προς τον Ουκρανό πρόεδρο, μετά το αίτημα Τραμπ για την απομάκρυνσή του, και ζήτησε μεγαλύτερη πίεση στη Μόσχα για επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Το Κρεμλίνο δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός συνεχίζονται. Δεν διευκρίνισε, πάντως, εάν η συμφωνία περιορίζεται στα διυλιστήρια και στις λοιπές ενεργειακές υποδομές.
Κίνα, Ιράν και στρατηγικά αποθέματα
Η παγκόσμια αγορά ντίζελ επηρεάζεται και από τις εξαγωγές της Κίνας. Σύμφωνα με το Reuters, το Πεκίνο αναμένεται να επαναλάβει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων μετά τη σύντομη παύση της Χρυσής Εβδομάδας.
Οι εγκεκριμένες κινεζικές εξαγωγές ντίζελ, βενζίνης και καυσίμου αεριωθουμένων για τον Οκτώβριο διαμορφώθηκαν περίπου στους 3,7 εκατομμύρια μετρικούς τόνους. Ο όγκος αυτός είναι αισθητά χαμηλότερος σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν και κάτω από τα περισσότερα από 4 εκατομμύρια τόνους που είχαν εγκριθεί για τον Σεπτέμβριο.
Πέρα από τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές, ο πόλεμος με το Ιράν έχει περιορίσει την προσφορά καυσίμων από παραγωγούς του Κόλπου, επιτείνοντας την πίεση στην αγορά ντίζελ.
Η Ομάδα των Επτά (G7) έχει συμφωνήσει να αποδεσμεύσει καύσιμα από τα στρατηγικά αποθέματά της υπό τον συντονισμό του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Ο ΙΕΑ, στον οποίο συμμετέχουν 32 χώρες, συντόνισε τον Μάρτιο τη μεγαλύτερη παγκόσμια αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων, άνω των 400 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου και προϊόντων. Πρόσφατα κάλεσε τα συμμετέχοντα κράτη να διαθέσουν στην αγορά και ποσότητες που δεν είχαν ακόμη αποδεσμευτεί.