Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε 77 έργα τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών για επιχορηγήσεις 3.4 δισ. ευρώ από το Innovation Fund. Στη λίστα περιλαμβάνονται, για πρώτη φορά, ένα έργο μικρού αρθρωτού πυρηνικού αντιδραστήρα (SMR) και ένα έργο άμεσης δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα από τον αέρα (DACCS).
Τα έργα βρίσκονται σε 23 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Κύπρος και η Κροατία. Επιλέχθηκαν στο πλαίσιο της πρόσκλησης του Innovation Fund τον Δεκέμβριο του 2025 και καλύπτουν ενεργοβόρες βιομηχανίες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καινοτόμες λύσεις αποθήκευσης, καθαρές τεχνολογίες παραγωγής, μεταφορές μηδενικών καθαρών εκπομπών, επεξεργασία και ανακύκλωση κρίσιμων πρώτων υλών, προηγμένα εναλλακτικά καύσιμα και βιομηχανική διαχείριση άνθρακα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα έργα αναμένεται να ενισχύσουν τη βιομηχανική ηγεσία και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, να συμβάλουν στην καθαρή μετάβαση, την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, καθώς και στον στόχο κλιματικής ουδετερότητας για το 2050. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS), ενώ η επόμενη πρόσκληση αναμένεται στις αρχές Δεκεμβρίου.
Κατά την πρώτη δεκαετία λειτουργίας τους, τα 77 έργα θα μπορούσαν να αποτρέψουν περίπου 290 εκατ. τόνους εκπομπών CO2, δηλαδή περίπου έναν τόνο ανά δευτερόλεπτο, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής.
SMR για τηλεθέρμανση και DACCS στη Νορβηγία
Το έργο SMR NetZeroHeat στη Γαλλία προβλέπει αντιδραστήρα αποκλειστικά για παραγωγή θερμότητας, ο οποίος αναμένεται να τροφοδοτεί δίκτυο τηλεθέρμανσης με 131 GWh θερμότητας χαμηλών εκπομπών άνθρακα ετησίως. Θα διαθέτει μονάδα 30 MWh, κατάλληλη για εγκατάσταση κοντά σε αστικές περιοχές.
Το Furu στη Νορβηγία, το πρώτο ευρωπαϊκό έργο DACCS, θα τροφοδοτείται με ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια και θα συνδέεται με τη γεωλογική εγκατάσταση αποθήκευσης «Βόρειο Σέλας». Προβλέπεται να δεσμεύει και να αφαιρεί από την ατμόσφαιρα περίπου 4.000 τόνους CO2 ετησίως.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης έξι έργα κρίσιμων πρώτων υλών, με στόχο την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού για εφαρμογές καθαρής τεχνολογίας, όπως οι μόνιμοι μαγνήτες σπάνιων γαιών και οι μπαταρίες.
Μεταξύ αυτών είναι το AGeLi (Alsace Géothermie Lithium) στη Γαλλία, η πρώτη βιομηχανική μονάδα άμεσης γεωθερμικής εξόρυξης λιθίου (DLE) στη χώρα. Αναμένεται να παράγει έως 15.000 τόνους ανθρακικού λιθίου ποιότητας μπαταριών τον χρόνο, καλύπτοντας περίπου το 10% των αναγκών της ΕΕ για στατική αποθήκευση ενέργειας.
Τον Μάρτιο του 2025, η Επιτροπή είχε υιοθετήσει κατάλογο 47 στρατηγικών έργων για κρίσιμες πρώτες ύλες, στον οποίο περιλαμβάνονταν 18 έργα λιθίου. Τα επτά αφορούσαν ορυχεία στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Τσεχία, τη Γαλλία και τη Φινλανδία. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, προστέθηκαν 46 έργα σε 16 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων τρία για εξόρυξη λιθίου.
Έργα σε Ελλάδα, Κύπρο, Ρουμανία, Βουλγαρία και Κροατία
Στην Ελλάδα, το AegeanFloat της Terna Energy προβλέπει πλωτό υπεράκτιο αιολικό πάρκο 45 MW στο Αιγαίο Πέλαγος. Θα αποτελείται από τρεις ανεμογεννήτριες 15 MW, τοποθετημένες σε πλωτές πλατφόρμες από σκυρόδεμα με τεχνολογία Swinging Around Twin Hull (SATH).
Το δεύτερο ελληνικό έργο είναι το Talos (Technology for Advanced Long Duration Organic Storage), που αφορά την κατασκευή μεγάλης κλίμακας μικροδικτύου ανανεώσιμης ενέργειας στην Κρήτη. Το έργο συνδυάζει φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα με μπαταρία στερεής ροής 400 MWh.
Στα επιλεγμένα έργα της περιοχής περιλαμβάνονται ακόμη η ευέλικτη πλατφόρμα εικονικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής EuniFlex VPP στην Κύπρο, με αμφίδρομους ταχυφορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και συστήματα μπαταριών, καθώς και το ρουμανοουγγρικό Flow4EVE. Το τελευταίο στοχεύει στη βιομηχανική ανάπτυξη συστήματος βασισμένου σε αντλία θερμότητας, το οποίο βελτιώνει την απόδοση μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων και επεκτείνει τη χειμερινή αυτονομία έως 20%.
Η κροατική Končar επιλέχθηκε για το Koncar-Nexus, έργο βιομηχανικής ανάπτυξης αρθρωτής πλατφόρμας μετατροπής ισχύος μέσης τάσης σε συνεχές ρεύμα, ισχύος 2.5 MW. Η πλατφόρμα σχεδιάζεται για τη σύνδεση τυπικών δικτύων μέσης τάσης με μεγάλα φορτία συνεχούς ρεύματος, όπως οι ηλεκτρολύτες πράσινου υδρογόνου. Επιχορηγήσεις θα διατεθούν επίσης για φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή πλακιδίων στη Ρουμανία και για καινοτόμα ανακύκλωση χαλκού στη Βουλγαρία.